طرح شبهه:

احتمالا در سال ۷۱ بود که عده‌ای از کارشناسان و محققان جمهوری اسلامی مستقر در مجلس شورای اسلامی که جزو نمایندگان هم بودند پس از ۱۴۰۰ سال تحقیق و بررسی ناگهان به راز مهمی پی‌بردند و آن اینکه حضرت فاطمه دختر رسول خدا (ص) فوت ننموده بلکه شهید شده است اینجا بود که آن نمایندگان مجلس (که خداوند از آنان نگذرد) اعلام کردند از این پس در تقویمها بجای وفات بنویسند شهادت. و این روز را تعطیل اعلام نمودند و به این صورت بزرگترین ضربت را بر وحدت اسلامی وارد نموده و شکافی عمیق ایجاد نمودند.

آقایان شیعه به ما بگویید چرا تا پیش از این در تقویم ایران می‌نوشتند رحلت!

نقد و بررسی:

این پرسش دیگر واقعا شیعه را ضربه فنی کرده است!!! حال اگر یک یا دو تقویم نوشته‌اند وفات آن‌هم با وجود اینهمه دلیل از اهل سنت و شیعه بر شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها آیا استناد به چنین دلیل‌های ارزش شنیدن دارد

در پاسخ به این شبهه توجه به دو نکته ضرور است:

اولاً: وفات کلمه‌ای است عام که هم شامل مرگ طبیعی و هم شامل شهادت می‌شود زیرا در بسیاری از موارد حتی در کتاب‌های معتبر نسبت به شهادت امام حسین امیر مؤمنان جعفر طیار علیهم السلام و همچنین در باره خلیفه دوم و سوم نیز کلمه وفات به کار رفته است.

وفات امام حسین علیه السلام در روایات

طبرسی در الإحتجاج می‌نویسد:

محمد بن الحنفیة بعد وفاة أخیه الحسین صلوات الله علیه

الطبرسی أبی منصور أحمد بن علی بن أبی طالب (متوفای 548هـ) الاحتجاج ج 2 ص 136 تحقیق: تعلیق وملاحظات: السید محمد باقر الخرسان ناشر: دار النعمان للطباعة والنشر - النجف الأشرف 1386 - 1966 م.

و ابن شهرآشوب می‌نویسد: رسول خدا صلی الله علیه وآله درباره امام حسین علیه السلام فرمود:

أما ان أمتی ستقتله فمن زاره بعد وفاته کتب الله له حجة من حججی.

آگاه باشید که امتم حسین را می‌کشند پس هر کس پس از وفاتش او را زیارت کند خداوند ثواب یک حج از حجهای مرا برای وی می‌نویسد.

ابن شهرآشوب شیر الدین أبی عبد الله محمد بن علی المازندرانی (متوفای588 هـ) مناقب آل أبی طالب ج 3 ص 272 ناشر: المکتبة والمطبعة الحیدریة ـ النجف 1345هـ.

وفات امیر المؤمنین علیه السلام در روایات شیعه و سنی:

همچنین درباره شهادت امیرالمؤمنین علیه السلام نیز تعبیر به وفات وجود دارد:

وکان مع أخیه الحسن بعد وفاة أبیه علیهم السلام عشر سنین وبقی بعد وفاة أخیه الحسن علیه السلام إلی وقت مقتله عشر سنین.

امام حسین علیه السلام پس از شهادت پدر بزرگوارش ده سال با برادرش امام حسن علیه السلام و ده سال پس از ایشان زندگی کرد.

الأربلی أبی الحسن علی بن عیسی بن أبی الفتح (متوفای693هـ) کشف الغمة فی معرفة الأیمة ج 2 ص 250 ناشر: دار الأضواء بیروت الطبعة: الثانیة 1405هـ‍ 1985م

المجلسی محمد باقر (متوفای 1111هـ) بحار الأنوار ج 44 ص 200 تحقیق: محمد الباقر البهبودی ناشر: مؤسسة الوفاء - بیروت - لبنان الطبعة: الثانیة المصححة 1403 - 1983 م.

در روایات اهل سنت نیز در باره امیر مؤمنان علیه السلام از کلمه «وفات» استفاده شده است:

عن عمرو بن حبشی قال خطبنا الحسن بن علی بعد وفاة علی فقال لقد فارقکم رجل بالأمس لم یسبقه الأولون بعلم....

إبن أبی شیبة الکوفی أبو بکر عبد الله بن محمد (متوفای235 هـ) الکتاب المصنف فی الأحادیث والآثار ج 6 ص 371 و ج 7 ص 476 تحقیق: کمال یوسف الحوت ناشر: مکتبة الرشد - الریاض الطبعة: الأولی 1409هـ

الشیبانی أحمد بن حنبل أبو عبد الله (متوفای241هـ) فضایل الصحابة ج 2 ص 600 تحقیق د. وصی الله محمد عباس ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت الطبعة: الأولی 1403هـ – 1983م.

وخرج عبید الله بن العباس بن عبد المطلب إلی الناس بعد وفاة علی ودفنه فقال: إن أمیر المؤمنین رحمه الله تعالی قد توفی براً تقیاً عدلا مرضیاً...

البلاذری أحمد بن یحیی بن جابر (متوفای279هـ) أنساب الأشراف ج 1 ص 383.

وفات حمزه سید الشهداء در روایات:

حضرت حمزه عموی رسول خدا در میان شیعه و سنی به «سید الشهداء» مشهور است در عین حال در باره او از کلمه «وفات» استفاده شده است:

منها بعد وفاة حمزة بن عبد المطلب ورسول الله...

العاصمی المکی عبد الملک بن حسین بن عبد الملک الشافعی (متوفای1111هـ) سمط النجوم العوالی فی أنباء الأوایل والتوالی ج 1 ص 426 تحقیق: عادل أحمد عبد الموجود- علی محمد معوض ناشر: دار الکتب العلمیة.

وفات جعفر بن أبی طالب علیهما السلام در روایات:

شهادت جفعر بن ابوطالب علیهما السلام از دیدگاه شیعه و سنی قطعی است اما در عین حال در باره وی نیز کلمه «وفات» به کار برده شده است:

عن عَایِشَةَ قالت لَمَّا أَتَتْ وَفَاةُ جَعْفَرٍ عَرَفْنَا فی وَجْهِ رسول اللهِ صلی الله علیه وسلم الْحُزْنَ …

إبن أبی شیبة الکوفی أبو بکر عبد الله بن محمد (متوفای235 هـ) الکتاب المصنف فی الأحادیث والآثار ج 3 ص 62 و ج 7 ص 414 تحقیق: کمال یوسف الحوت ناشر: مکتبة الرشد - الریاض الطبعة: الأولی 1409هـ.

وفات عمر بن الخطاب در روایات:

اهل سنت اتفاق دارند که خلیفه دوم توسط ابولؤلؤ به شهادت!!! رسیده است اما می‌بینیم که خود آن‌ها در کتاب‌هایشان همواره از کلمه «وفات» در باره عمر استفاده کرده‌اند. آیا این دلیل می‌شود که بگوییم کشته شدن عمر به دست ابولؤلؤ دروغ است و عمر اصلاً کشته نشده است اگر کسی کتاب‌های اهل سنت را بگردد شاید بیش از هزاران مورد پیدا کند که ما به اختصار به چند مورد اشاره می‌کنیم:

بلاذری در انساب الأشراف می‌نویسد:

وخطب فاطمة بنت عمر الخطاب رضی الله تعالی عنه بعد وفاة عمر وأصدقها مایة ألف....

البلاذری أحمد بن یحیی بن جابر (متوفای279هـ) أنساب الأشراف ج 2 ص 257.

ویقال کان فتح الری قبل وفاة عمر بسنتین.

الطبری أبی جعفر محمد بن جریر (متوفای310) تاریخ الطبری ج 2 ص 536 ناشر: دار الکتب العلمیة - بیروت.

ولا حجة له فی بقاء الصحابة بلا خلیفة فی مدة التشاور یوم السقیفة وأیام الشوری بعد وفاة عمر رضی الله عنه لأنهم لم یکونوا تارکین لنصب الخلیفة.

النووی أبو زکریا یحیی بن شرف بن مری شرح النووی علی صحیح مسلم ج 12 ص 205 ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت الطبعة الثانیة 1392 هـ.

وروی حماد بن النضر عن محمد بن المنکدر عن عطاء عنها نحوه وقال حدثتنی بعد وفاة عمر.

الذهبی شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان (متوفای748هـ) سیر أعلام النبلاء ج 5 ص 132 تحقیق: شعیب الأرناؤوط محمد نعیم العرقسوسی ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت الطبعة: التاسعة 1413هـ.

والصحیح أنه ولد لسنتین مضتا من خلافة عمر فیکون له وقت وفاة عمر ثمان سنین

ابن القیم الجوزیه محمد بن أبی بکر أیوب الزرعی أبو عبد الله (متوفای751هـ) حاشیة ابن القیم علی سنن أبی داود ج 13 ص 244 ناشر: دار الکتب العلمیة - بیروت الطبعة: الثانیة 1415هـ - 1995م.

لأنه ولد یوم موت رسول الله صلی الله علیه وسلم وفطم یوم وفاة أبی بکر وبلغ یوم وفاة عمر بن الخطاب وتزوج یوم مقتل عثمان بن عفان وولد له یوم مقتل علی بن أبی طالب

الصفدی صلاح الدین خلیل بن أیبک (متوفای764هـ) الوافی بالوفیات ج 16 ص 287 تحقیق أحمد الأرناؤوط وترکی مصطفی ناشر: دار إحیاء التراث - بیروت - 1420هـ- 2000م.

صفدی در این جا برای رسول خدا صلی الله علیه وآله ابوبکر و عمر از کلمه «وفات» استفاده کرده است ولی برای امیر مؤمنان علیه السلام و عثمان از کلمه «مقتل»!!!. به احتمال زیاد ایشان اعتقادی به کشته شدن عمر نداشته است!!!.

ثم دخلت سنة ثلاث وعشرین وفیها وفاة عمر بن الخطاب.

القرشی الدمشقی إسماعیل بن عمر بن کثیر أبو الفداء (متوفای774هـ) البدایة والنهایة ج 7 ص 130 ناشر: مکتبة المعارف – بیروت.

حتی هیثمی در کتابش بابی را با عنوان «باب وفاة عمر رضی الله عنه» قرار داده است.

الهیثمی علی بن أبی بکر (متوفای 807 هـ) مجمع الزواید ومنبع الفواید ج 9 ص 74 ناشر: دار الریان للتراث/‏ دار الکتاب العربی - القاهرة بیروت – 1407هـ.

وفات عثمان در روایات اهل سنت:

عثمان بن عفان در زمان خلافتش توسط صحابه رسول خدا کشته شد اهل سنت او را شهید می‌دانند اما در عین حال در باره او از کلمه «وفات» استفاده کرده‌اند:

ذکر وفاة عثمان بن عفان رضی الله عنه (47 ق هـ 35هـ).

... أخبرنا إسماعیل بن أحمد قال أخبرنا محمد بن هبة الله الطبری قال أخبرنا أبو الحسین بن بشران قال أخبرنا أبو علی بن صفوان قال حدثنا أبو بکر القرشی قال حدثنی الحارث بن محمد التمیمی قال حدثنی أبو الحسن علی بن محمد القرشی عن سعید بن مسلم بن بانک عن أبیه أن عثمان بن عفان قال متمثلا یوم دخل علیه فقتل

أری الموت لا یبقی عزیزا ولم یدع لعاد ملاذا فی البلاد

ابن الجوزی أبو الفرج عبد الرحمن بن علی بن محمد (متوفای 597 هـ) الثبات عند الممات ج 1ص 101 تحقیق: عبد الله اللیثی الأنصاری ناشر: مؤسسة الکتب الثقافیة - بیروت الطبعة: الأولی 1406هـ.

سخاوی از بزرگان اهل سنت در مطلبی در باره امیر مؤمنان علیه السلام عمر بن خطاب و عثمان از کلمه وفات استفاده می‌کند:

... وبالکاف والجیم أیضا: إلی أن وفاة عمر بن الخطاب کانت فی سنة ثلاث وعشرین وذلک فی آخر یوم فی ذی الحجة شهیدا.

وبالهاء واللام: إلی أن وفاة عثمان بن عفان کانت فی سنة خمس وثلاثین وذلک فی ذی الحجة أیضا شهیدا.

وباللام والتحتانیة: إلی أن وفاة علی بن أبی طالب کانت فی سنة أربعین وذلک فی رمضان شهیدا.

وفات عمر در سال 23 هـ بود که در آخر ذی الحجه شهید شد.

وفات عثمان در سال 35هـ بود که در ذی الحجة همان سال شهید شد.

وفات علی بن ابوطالب در سال 40هـ بود که در رمضان همان سال به شهادت رسید.

السخاوی الإمام الحافظ شمس الدین محمد بن عبد الرحمن (متوفای902هـ) الغایة فی شرح الهدایة فی علم الروایة ج 1 ص 315 تحقیق: أبو عایش عبد المنعم إبراهیم الطبعة: الأولی ناشر: مکتبة أولاد الشیخ للتراث - 2001م.

ثانیاً: این که در تقویم‌های پیش از سال 1372 به جای شهادت وفات آمده باشد دروغی است آشکار. بلی پیش از انقلاب این گونه بوده است.

بر فرض که چنین باشد آیا تقویم می‌تواند ملاک درستی یا نادرستی وقایع و اعتقادات باشد

جای بسی تأسف است که برخی برای اثبات یا رد مطلبی اعتقادی به چنین ادله سستی استناد می‌کنند.

از قدیم گفته‌اند که: « الغریق یتشبّث بکل حشیش کسی که در حال غرق شدن است به هر خس و خاشاکی چنگ می‌اندازد ».

با وجود روایات صحیح السند در کتاب‌های اهل سنت مبنی بر هجوم ابوبکر و عمر به خانه صدیقه شهیده سلام الله علیها استناد به چنین دلایلی چه ارزشی دارد

نتیجه:

این که تقویم‌ها به جای شهادت «وفات» نوشته باشند دلیل بر عدم شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها نمی‌شود چرا که کلمه «وفات» هم شامل مرگ طبیعی و هم شهادت می‌شود و حتی در باره امام حسین امیر مؤمنان حمزه سید الشهداء جعفر بن ابوطالب علیهم السلام عمر بن خطاب و عثمان بن عفان نیز این واژه به کار برده شده است.

موفق باشید

گروه پاسخ به شبهات

مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر (عج)




موسسه حضرت ولیعصر(عج)