پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمودند: به درستی که من در میان شما دو امانت گرانبها می‎گذارم یکی کتاب خدا و دیگر عترتم و این دو یادگار من هیچ گاه از همدیگر جدا نمی‎شوند تاحوض (کوثر) به من برسند.

حدیث ثقلین از نظر سندی از احادیث معتبر و متواتر به شمار‌ آمده که علماء و محدثین بسیاری از شیعه و اهل سنت در منابع خود آنرا با عبارات و الفاظ گوناگونی نقل نموده‎اند و بنابراین در این روایت جای هیچ خدشه و تردیدی باقی نمی‎ماند.[1]

مفاد حدیث در بردارندة نکات مهم ذیل است:

1. امامت که از باورها بنیادین و مسلّمات تشیع است از بعد از رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ به عنوان مفسِّر و مبیِّن و مؤیِّد قرآن همواره در کنار این کتاب آسمانی قرار گرفته و با عنایت به عصمت امامت و لزوم تبیین و تفسیر احکام قرآن هیچ گاه از قرآن جدا نگشته است تا به حدی که امامت را قرآن ناطق نامیده‎اند.

2. همراهی و همگامی عترت با قرآن فقط در تفسیر و تبیین آن نیست بلکه با توجه به نصوص بین قرآن و عترت مساوات و موازنه برقرار شده است بدین سان که این دو در تبیین احکام برپایی قسط و عدالت در میان مردم سازندگی‎های معنوی و اخلاقی و دیگر امور با هم مشارکت دارند و همان گونه که قرآن میزان القسط[2] موعظه[3] عظیم[4] منار حکمت[5] شفیع[6] نور[7] عزیز[8] و ریسمان محکم[9] است اهل بیت نیز چنین می‎باشند.

بنابراین باعنایت به موازنه و مساوات عترت با قرآن در صورت عدم بیان امور فوق توسط قرآن و یا صریح نبودن بیان قرآن این مهم بر عهده اهل بیت است.

3. با عنایت به آنکه درحدیث آمده است که: قرآن و عترت هیچ گاه از هم جدا نخواهند گشت زمان حاضر هم حوزة وجودی دوازدهمین امام از رهبران معصوم ـ امام مهدی (عج) ـ می‎باشد. و آن حضرت هم همراه و همگام با قرآن و در کنار قرآن است.

4. مراد از عترت فقط وجود اهل بیت ع نیست بلکه شامل قول فعل تقریرهای بجای مانده از ایمه معصومین هم می‎باشد. که اگر چه در زمان‎های قبل بیان شده‎اند ولی همواره در کنار قرآن بعنوان مفسّر و مبیّن آن می‎باشند.

همیچنین شیخ مفید به نقل از سید بن طاوس می‎فرماید: امام در تبیین احکام شریک قرآن است از آنجا که احکام الهی غیرمتناهی و کتاب خدا متناهی است و برای مجتهد هم علم به احکام میسر نیست برای همین به امام نیاز است.[10]

با این بیانات روشن می‎شود که همه امامان شریک القرآن بوده و در نتیجه این لفظ بر همه آنها اطلاق می‎شود و البته هر چند در برخی زیارتنامه‎ها از امام حسین ـ علیه السّلام ـ به شریک القرآن تصریح شده است[11] ولی این تصریح دلیل بر آن نیست که اطلاق این لفظ به حضرت امام حسین ـ علیه السّلام ـ اختصاص داشته باشد.

امّا در این زمان غالباً استعمال شریک القرآن بر حضرت امام مهدی (عج) اطلاق می‎شود از آن جهت که زمان حاضر حوزة وجودی آن امام همام بوده و آن حضرت است که در این دنیا در کنار قرآن است.

البته می‎توانید برای کسب اطلاعات بیشتر علاوه بر منابعی که در پاورقی آمده است به منابع ذیل هم رجوع فرمایید.

1. مهدی در حدیث ثقلین/ جمعی از نویسندگان/ بنیاد فرهنگی مهدی موعود (عج).

2. قرآن و امام حسین ـ علیه السّلام ـ / محسن قرایتی/ مرکز فرهنگی درس‎هایی از قرآن.

[1]. ابن حجر عقسلانی می‎گوید: حدیث ثقلین با بیش از 20 سند نقل شده است صواعق المحرقه/ عسقلانی/ ص 135.

مناوی می‎گوید: بیش از 20 صحابه این حدیث را از پیامبر نقل نموده‎اند فیض القدیر/ ج 3/ ص 14.

میر حامد حسین دانشمند بزرگ شیعه این حدیث را از 502 کتاب که همگی به قلم دانشمندان اهل تسنن نگارش یافته نقل کرده است. آیت الله سبحانی/ پرسش‎ها و پاسخ‎ها/ ص 159/ موسسه سید الشهداء/ 1369 و همچنین ر.ک: عبقات المنوار ج 4ـ3 ص 2ـ 10 کنزالعمال ج 1 ص 173.

مسند احمد: ج 3 ص 14 اُسد الغابه ج 3 ص 147 فیض القدیر ج 3 ص 20ـ19 مستدرک: ج 3 ص 148 طبقات الکبری: ج 2 ص 194 صواعق المحرقه: ص 136 صحیح مسلم: ج 2 ص 362 مجمع الزواید: ج 9 ص 164 المسندالجامع: ج 5 ص 551.

[2]. جامع الاحادیث شیعه ج 12 ص 481.

[3]. لواعج الاشجان ص 26 ـ یونس/ 57.

[4]. بحار ج 98 ص 239 ـ حجر/ 87.

[5]. مفاتیح الجنان ـ الحیاة/ ج 2 ص 120.

[6]. زیارت عاشورا ـ نهج الفصاحة جملة 662.

[7]. کامل الزیارات ص 200 ـ نساء/ 174.

[8]. لهوف ص 54 ـ فصلت/ 41.

[9]. پرتوی از عظمت حسین ص 6 ـ بحار ج 92 ص 31.

[10]. الالفین/ شیخ مفید/ ص 198.

[11]. بحارالانوار ج 98 ب 26 ص 336 همان ص 355 الاقبال/ سید بن طاوس/ فصل فیما نذکره من لفظ زیارة الحسین/ ص 712/ دارالکتب الاسلامیه/ 1367 البلد الامین/ ابراهیم بن علی عاملی کفعمی/ چاپ سنگی/ ص 281 مصباح/ الکفهی/ ص 481.


شیعه نیوز