پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمودند: به درستی که من در میان شما دو امانت گرانبها می‎گذارم یکی کتاب خدا و دیگر عترتم و این دو یادگار من هیچ گاه از همدیگر جدا نمی‎شوند تاحوض (کوثر) به من برسند.

حدیث ثقلین از نظر سندی از احادیث معتبر و متواتر به شمار‌ آمده که علماء و محدثین بسیاری از شیعه و اهل سنت در منابع خود آنرا با عبارات و الفاظ گوناگونی نقل نموده‎اند و بنابراین در این روایت جای هیچ خدشه و تردیدی باقی نمی‎ماند.[۱]

مفاد حدیث در بردارندة نکات مهم ذیل است:

۱. امامت که از باورها بنیادین و مسلّمات تشیع است از بعد از رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ به عنوان مفسِّر و مبیِّن و مؤیِّد قرآن همواره در کنار این کتاب آسمانی قرار گرفته و با عنایت به عصمت امامت و لزوم تبیین و تفسیر احکام قرآن هیچ گاه از قرآن جدا نگشته است تا به حدی که امامت را قرآن ناطق نامیده‎اند.

۲. همراهی و همگامی عترت با قرآن فقط در تفسیر و تبیین آن نیست بلکه با توجه به نصوص بین قرآن و عترت مساوات و موازنه برقرار شده است بدین سان که این دو در تبیین احکام برپایی قسط و عدالت در میان مردم سازندگی‎های معنوی و اخلاقی و دیگر امور با هم مشارکت دارند و همان گونه که قرآن میزان القسط[۲] موعظه[۳] عظیم[۴] منار حکمت[۵] شفیع[۶] نور[۷] عزیز[۸] و ریسمان محکم[۹] است اهل بیت نیز چنین می‎باشند.

بنابراین باعنایت به موازنه و مساوات عترت با قرآن در صورت عدم بیان امور فوق توسط قرآن و یا صریح نبودن بیان قرآن این مهم بر عهده اهل بیت است.

۳. با عنایت به آنکه درحدیث آمده است که: قرآن و عترت هیچ گاه از هم جدا نخواهند گشت زمان حاضر هم حوزة وجودی دوازدهمین امام از رهبران معصوم ـ امام مهدی (عج) ـ می‎باشد. و آن حضرت هم همراه و همگام با قرآن و در کنار قرآن است.

۴. مراد از عترت فقط وجود اهل بیت ع نیست بلکه شامل قول فعل تقریرهای بجای مانده از ایمه معصومین هم می‎باشد. که اگر چه در زمان‎های قبل بیان شده‎اند ولی همواره در کنار قرآن بعنوان مفسّر و مبیّن آن می‎باشند.

همیچنین شیخ مفید به نقل از سید بن طاوس می‎فرماید: امام در تبیین احکام شریک قرآن است از آنجا که احکام الهی غیرمتناهی و کتاب خدا متناهی است و برای مجتهد هم علم به احکام میسر نیست برای همین به امام نیاز است.[۱۰]

با این بیانات روشن می‎شود که همه امامان شریک القرآن بوده و در نتیجه این لفظ بر همه آنها اطلاق می‎شود و البته هر چند در برخی زیارتنامه‎ها از امام حسین ـ علیه السّلام ـ به شریک القرآن تصریح شده است[۱۱] ولی این تصریح دلیل بر آن نیست که اطلاق این لفظ به حضرت امام حسین ـ علیه السّلام ـ اختصاص داشته باشد.

امّا در این زمان غالباً استعمال شریک القرآن بر حضرت امام مهدی (عج) اطلاق می‎شود از آن جهت که زمان حاضر حوزة وجودی آن امام همام بوده و آن حضرت است که در این دنیا در کنار قرآن است.

البته می‎توانید برای کسب اطلاعات بیشتر علاوه بر منابعی که در پاورقی آمده است به منابع ذیل هم رجوع فرمایید.

۱. مهدی در حدیث ثقلین/ جمعی از نویسندگان/ بنیاد فرهنگی مهدی موعود (عج).

۲. قرآن و امام حسین ـ علیه السّلام ـ / محسن قرایتی/ مرکز فرهنگی درس‎هایی از قرآن.

[۱]. ابن حجر عقسلانی می‎گوید: حدیث ثقلین با بیش از ۲۰ سند نقل شده است صواعق المحرقه/ عسقلانی/ ص ۱۳۵.

مناوی می‎گوید: بیش از ۲۰ صحابه این حدیث را از پیامبر نقل نموده‎اند فیض القدیر/ ج ۳/ ص ۱۴.

میر حامد حسین دانشمند بزرگ شیعه این حدیث را از ۵۰۲ کتاب که همگی به قلم دانشمندان اهل تسنن نگارش یافته نقل کرده است. آیت الله سبحانی/ پرسش‎ها و پاسخ‎ها/ ص ۱۵۹/ موسسه سید الشهداء/ ۱۳۶۹ و همچنین ر.ک: عبقات المنوار ج ۴ـ۳ ص ۲ـ ۱۰ کنزالعمال ج ۱ ص ۱۷۳.

مسند احمد: ج ۳ ص ۱۴ اُسد الغابه ج ۳ ص ۱۴۷ فیض القدیر ج ۳ ص ۲۰ـ۱۹ مستدرک: ج ۳ ص ۱۴۸ طبقات الکبری: ج ۲ ص ۱۹۴ صواعق المحرقه: ص ۱۳۶ صحیح مسلم: ج ۲ ص ۳۶۲ مجمع الزواید: ج ۹ ص ۱۶۴ المسندالجامع: ج ۵ ص ۵۵۱.

[۲]. جامع الاحادیث شیعه ج ۱۲ ص ۴۸۱.

[۳]. لواعج الاشجان ص ۲۶ ـ یونس/ ۵۷.

[۴]. بحار ج ۹۸ ص ۲۳۹ ـ حجر/ ۸۷.

[۵]. مفاتیح الجنان ـ الحیاة/ ج ۲ ص ۱۲۰.

[۶]. زیارت عاشورا ـ نهج الفصاحة جملة ۶۶۲.

[۷]. کامل الزیارات ص ۲۰۰ ـ نساء/ ۱۷۴.

[۸]. لهوف ص ۵۴ ـ فصلت/ ۴۱.

[۹]. پرتوی از عظمت حسین ص ۶ ـ بحار ج ۹۲ ص ۳۱.

[۱۰]. الالفین/ شیخ مفید/ ص ۱۹۸.

[۱۱]. بحارالانوار ج ۹۸ ب ۲۶ ص ۳۳۶ همان ص ۳۵۵ الاقبال/ سید بن طاوس/ فصل فیما نذکره من لفظ زیارة الحسین/ ص ۷۱۲/ دارالکتب الاسلامیه/ ۱۳۶۷ البلد الامین/ ابراهیم بن علی عاملی کفعمی/ چاپ سنگی/ ص ۲۸۱ مصباح/ الکفهی/ ص ۴۸۱.
 



شیعه نیوز