پیشگویی‏های نهج‏البلاغه در باره حضرت مهدی (عج)

از آنکه روی گردانده ناامید مشو!

و خلَّف فینا رایةَ الحقِّ مَن تَقدَّمها مَرق و مَن تَخلَّف عَنها زَهق و مَن لَزِمها لَحَق دلیلُها ‏مَکیثُ الکَلام بَطِی‏ءُ القِیام سَریعٌ إذا قَام فإذا أنتُم أَلَنتم لَه رِقابَکم و أَشَرتم إلیه بِأَصابِعِکم ‏جاءَهُ المَوتُ فذَهَب بِه فَلَبِثتُم بَعدَه ماشاءَ اللَّهُ حتَّی یُطلِعَ اللَّهُ لَکم مَن یَجمَعُکم و یَضُمُّ ‏نَشرَکم فلاتَطمَعوا فِی غَیرِ مُقبِلٍ و لاتَیأَسُوا مِن مُدْبِرٍ فإنَّ المُدْبرَ عَسی أن تَزِلَّ بِهِ إِحدَی ‏قایِمَتَیْهِ و تَثبُتَ الأُخرَی فَتَرجِعَا حتَّی تَثْبُتا جَمِیعاً.(1)‏

او (یعنی: پیامبر) پرچم حق را برافراشت و در میان ما به یادگار گذارد. آن کس که از زیر ‏سایه این پرچم پای پیش نهد از شریعت اسلام خارج گردد و آن کس که از پیروی‏اش سر ‏باز زند به هلاکت رسد و سرانجام کسی که زیر سایه این پرچم به پیش رود راه سعادت ‏پیموده.‏‎ ‎
پرچمدار این پرچم با شکیبایی و آرامش سخن گوید و با کُندی و تأنی در اجرای کارها بپا ‏خیزد امّا چون بپا خواست بسی شتاب کند تا به پیروزی نهایی رسد. پس آنگاه که سر ‏در گرو فرمانش نهادید و با سرانگشت به سویش‏اشاره کردید دوران ‏او سپری شده ‏مرگش فرا رسد.‏‎ ‎
از آن پس ناگزیر مدتی که مشیت الهی اقتضا کند در انتظار به سر برید. آنگاه خداوند ‏شخصیتی را برانگیزد تا شما را] که به اختلاف و جدایی گراییده‏اید] جمع کند و پراکندگی ‏شما را سامان بخشد. پس به کسی (چیزی) که رو نکرده دل مبندید و از آن که رو ‏گردانده ناامید مشوید.(2)‏‎ ‎
آگاه باشید که آل ‏محمّد -صلی الله علیه و آله- مانند ستارگان این گنبد مینا باشند آن ‏هنگام که یکی از آنها غروب کند دیگری بدرخشد.‏‎ ‎
گویی چنان است که در پرتو آل‏ محمد -صلی الله علیه و آله- نعمتهای الهی را بر شما ‏فراوان و تمام شده می‏بینم و آنچه را که آرزویش را در دل می‏پروراندید بدان دست ‏یافته‏اید.‏‎ ‎

ابن ابی الحدید می‏نویسد:‏‎ ‎
امام این خطبه را در سومین جمعه زمامداری خود ایراد فرمود و ضمن آن به مطالبی ‏پیرامون احوال خود اشاره کرد.‏‎ ‎
وی سپس همچون دیگر شارحان هدف از بیان این خطبه را پیشگویی از مهدی (عج) و توصیف ‏آن‏ حضرت دانسته می‏گوید:‏‎ ‎
شخصی را که خدا برمی‏انگیزد از اهل‏بیت است و این سخن اشاره به مهدی آخرالزمان ‏می‏باشد و در نزد ما (اهل‏تسنن) موجود نیست و از این پس وجود پیدا خواهد کرد و به ‏عقیده امامیه اکنون موجود می‏باشد.(3)‏‎ ‎
معنای و لاتَیأَسُوا مِن مُدْبِرٍ این است که از کسی که روگردانده نا امید مشوید و مصداق ‏آن غیبت حضرت مهدی و روگردانی آن‏ حضرت از تصدّی ریاست و زعامت ظاهری است تا ‏هنگام ظهور.‏‎ ‎
ابن ابی الحدید برای فرار از پذیرفتن ولادت آن بزرگوار و غیبتش به تکاپو افتاده و خواسته ‏وانمود کند لازمه مُدْبِر بودن موجود بودن است و در صورت وجود نداشتن تعبیر به ادبار و ‏روگردانی غلط است و مفهوم عقلانی ندارد. آنگاه کلمه و لاتَیأَسُوا مِن مُدْبِرٍ را چنین معنا ‏می‏کند که هرگاه این مهدی از دنیا رفت و فرزندانش را به جانشینی برگزید و کار یکی از ‏آنها به اضطراب و ناپایداری گرایید مأیوس نشوید و به شکّ نیفتید و نگویید شاید ما در ‏پیروی اینان دچار اشتباه شده‏ایم.‏‎ ‎
حال آنکه اعتقاد شیعه مخالف نظر ابن ابی الحدید بوده و معتقد است امام زمان به دنیا ‏آمده و اکنون در غیبت به سر می‌برد.‏


‏1. خطبه 100‏
‏2. شاید مقصود این باشد که به امام حاضر که به دنیا بی‏توجه است یا از اصلاح کار ‏شما در شرایط موجود ناتوان است طمع نورزید و از امام زمان که غایب می‏شود ‏ناامید نگردید که رمز پیروزی و کلید حل مشکلات در دست اوست. چه ممکن ‏است کسی که روگردانده یک پایش بلغزد (و پای دیگرش برقرار ماند) آنگاه پس از ‏مدتی هر دو با هم به جای خود برگردند (و دین خدا را که دستخوش حوادث شده ‏ثبات و استقرار بخشد).‏‎ ‎
‏3. شرح نهج‏البلاغه ج 7 ص 94 و 95.‏‎ ‎
برگرفته از منشورات دبیرخانه دایمی اجلاس حضرت مهدی (عج)





پایگاه خبری -تحلیلی اهل البیت (ابنا)