نقد وبررسی کتاب ((خرافات وفور در زیارات قبور)) نوشته سید ابوالفضل برقعی -2

زیارت بدعت است یا سنت:
نویسنده کتاب ((خرافات وفور در زیارات قبور)) موضوع زیارت قبور را بدعت دانسته اند.
ایشان می گویند:
((یکی از بدعت هایی که هزاران بدعت در آن مندرج است و اکثر ملت ما به آن مبتلا و دلخوش گردیده وعمر و اموال خود را در آن صرف کرده اند، زیارت قبور و توجه به آن است.))

نقد وبررسی:
نوشتار ایشان چند ایراد دارد:
اولا: ایشان زیارت را به عنوان بدعت در دین معرفی کرده است. در ابتدای امر باید توضیح دهیم که بدعت به چیزی می گویند که توسط افرادی در دین ایجاد شده و نو ظهور دردین باشد، در حالیکه زیارت بدعت نبوده و در ادیان و اقوام گذشته وجود داشته و پیامبران برای زیارت کمر همت بسته اند. ما در مباحث پیشین نشان دادیم که پیامبر اسلام در مدینه توصیه به زیارت کرده و خود نیز به زیارت اهل قبور می رفته است. بنابراین بدعت دانستن زیارت از ناحیه ایشان مردود است.
ثانیا: خواننده باید بداند عبارت ((بدعت حسنه)) در کلمات خلیفه دوم و رفتارهای پیروان او مشاهده شده است و شیعه با تاسی به منابع وحی از واژه ((سنت)) به جای بدعت حسنه استفاده می کند
اقسام سنت:
سنت بر دو نوع می باشد:

1 ـ سنت حسنه
2 ـ سنت سییه

در روایت از نبی اکرم (ص) بیان شده است :
قول النبی ص من سن سنة حسنة کان له أجرها و أجر من عمل بها إلی یوم القیامة و من سن سنة سییة کان علیه وزرها و وزر من عمل بها إلی یوم القیامة
ترجمه:
اگر کسی سنه حسنه ای را بنا بگذارد، برای او اجر آن عمل و اجر عمل کنندگان به آن تا روز قیامت است و اگر کسی سنه سییه ای را پایه گذاری کند برای او بار آن عمل و عمل کنندگان به آن عمل است تا روز قیامت....
در زندگی خلیفه دوم مشاهده می کنیم که ایشان ابراز کرده ا ند: نماز تراویح را با جماعت بخوانید. به ایشان گفته شد: رسول خدا نماز تراویح را با جماعت نخوانده است. ایشان پاسخ دادند: این بدعت حسنه است! پس بر اساس نظر خلیفه دوم بدعت به خوب و بد تقسیم می شود.در حالیکه در کتاب خداو سنت رسول و ایمه اطهار (ع) فقط از بدعت نکوهیده سخن به میان رفته است و به جای بدعت حسنه از کلمه ((سنت)) استفاده شده است.
در همین رابطه قرآن از رهبانیت به عنوان بدعت نکوهش می کند:
((وَرَهْبَانِیَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا کَتَبْنَاهَا عَلَیْهِمْ)) (حدید/27)
ترجمه: قرآن می فرماید ما رهبانیت را برای ایشان ننوشته بودیم و ایشان آنرا بدعت گذاری کردند.
نظر به این که خود آقای برقعی بدعت عمر را قبول دارد، لذا ما با استناد به تقسیم بندی عمر از شخص نویسنده کتاب ((خرافت وفوردر زیارات قبور)) سوال می کنیم: آیا نوظهور بودن زیارت به معنای سییه بودن آن است؟ مثلا ما درقرآن آیه ای در رابطه با وقف نداریم، ولی کل مسلمانان و رسول خدا چیزهایی را وقف کرده ا ند. بنابراین وقف یک سنت حسنه است و به صرف نو ظهور بودن آن ما نمی توانیم بگوییم وقف امر نکوهیده ای می باشد.. با در نظر گرفتن مطالب فوق جا دارد از نویسنده کتاب ((خرافات وفور در زیارات قبور)) سوال کنیم: مبتلا شدن و دلخوشی و صرف مال و عمر برای حقیقتی که هزاران فایده دنیوی و اخروی و دینی و تربیتی دارد، چه اشکالی دارد؟آیا اندکی خردورزی ما را به این حقیقت رهنمون نمی کند که زیارت پیامبران و اوصیا ء الهی در حیات دنیوی و اخروی ایشان کمال ایمان است؟

خلاصه ادعای بی دلیل:
نویسنده کتاب ((خرافات وفور در زیارات قبور)) در رابطه با حیات وممات پیامبر (ص) و امام (ع) صحبت کرده و خلاصه مدعای ایشان این است که ارواح انبیاء و اولیاء بعد ازشهادت یا وفات دربهشت برزخی و ارواح بدکاران در جهنم برزخی قرار دارند و ما به ارواح انبیاء و اولیاء و ایمه بعد ازشهادت و یا وفات دسترسی نداریم و ایشان از ما بی خبر هستند.
نویسنده کتاب ازصفحه 178 به بعد با استفاده از آیه شریفه ((وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ یُقْتَلُ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْیاءٌ وَ لکِنْ لا تَشْعُرُونَ)) (154/ بقره) در صدد بر آمده است که بگوید: پیامبر و ایمه و شهداء پس از مرگ از زایر خود به هنگام زیارت آگاهی ندارند و علیرغم داشتن حیات برزخی، از این دنیا بی خبر هستند.
ایشان توضیح می دهند که کشته شدگان در راه خدا ((عندربهم)) یعنی نزد خدای خودشان متنعم به روزی الهی هستند.
نقد و بررسی:
آیات مورد استشهاد نویسنده دلالتی در نفی و یا اثبات آکاهی ارواح از دنیای ما ندارند:

1 - آیه مورد استشهاد و آیه دیگر ((وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلُوا فی‏ سَبیلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ)) (169/آل عمران) که اشاره بر همین مطلب دارد، دلالتی در نفی و یا اثبات آگاهی ارواح از دنیای ما ندارد، بلکه فقط مقام قرب معنوی شهید را می رساند.
این گونه آیات دو نکته را یاد آوری می کنند:
I – شما به خودی خود نحوه حیات شهید را درک نمی کنید.
II – هر دو آیه فوق یک مطلب مشترک را بیان می کنند و آن این است که شهداء مرده نیستند و علیرغم مرگ ظاهریشان زنده هستند.
روح مومن و روح کافر در بقاء مساوی هستند:
2 - به دیده قرآن، روح شهید و مؤمن و کافر در بقاء با هم فرقی ندارند و حتی (در غیر موارد استثنا) جسم هر سه گروه متلاشی می گردد ((وَ مِنْ وَرایِهِمْ بَرْزَخٌ إِلی‏ یَوْمِ یُبْعَثُونَ)) (100/ مومنون).
قرآن در باره ارواح آل فرعون، که در کافر بودن آنان شکی نیست، می فرماید:
((النَّارُ یُعْرَضُونَ عَلَیْهَا غُدُوًّا وَعَشِیًّا وَیَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ)) (46 / غافر)
ترجمه: [اینک هر] صبح و شام آتش بر آنها عرضه می‏شود و روزی که رستاخیز بر پا شود [فریاد می‏رسد که] فرعونیان را در سخت‏ترین [انواع] عذاب درآورید
اما تاکید قرآن بر حیات شهدا و نفی موت از این گروه نشانه این است که حیات روحانی مقتولین فی سبیل الله تفاوتی ماهوی با ارواح سایر اموات دارد.و لازمه چنین حیات والایی شعور و آگاهی ویژه برای آنان می باشد.به گونه ای که فهم آن برای اکثر مردم زنده مقدور نیست.

تفاوت روح مومن با روح کافر:
پس روح فرعون و روح موسی هر دوبعد از مرگ یا شهادت از نظر بقاء وجود دارند، با این تفاوت که فرعون در جهنم برزخی و موسی در بهشت برزخی است. در این جا مطلبی که باید مد نظر قرار گیرد این است که روح شهید با غیر شهید، روح مومن با غیر مومن تفاوت دارد و ما این تفاوت و چگونگی روح و زنده بودن آن را درک نمی کنیم و لذا خداوند می فرماید: ((و لکن لاتشعرون)).
البته ما در جای خود بیان خواهیم کرد که ((لا تعلمون)) ها و ((لا تشعرون)) های قران با اذن و عنایت الهی و با تعلیم معلمین آسمانی قران تبدیل به ((تشعرون)) و ((تعلمون)) می شوند، و به بیان دیگر خداوند متعال از طریق وحی و احادیث در مورد چگونگی روح و زندگی ارواح مومنین به فراخور فهم مخاطبین سخن گفته است. امروزه دانش بشری نیز از طریق علوم مربوط به روح و روان پرده از گوشه ای از اسرار ارواح برداشته است.

3 - ((عند رب)) کجا است؟
باید بگوییم: همان گونه که (بهشت) یا (دارالسلام) عند رب هستند، (جنات تجری) نیز عندرب می باشد. همان گونه که اعتقاد داریم بهشت و دارالسلام وجود دارد و ما نمی دانیم کجا هستند، شهید هم زنده است و ما نمی دانیم کجا ست؟
نکته ای که باید مد نظر قرار گیرد این است که: خدا همه جا هست. فردی که در امریکا زندگی می کند نزد خدا است، من و شما هم که زندگی می کنیم عندرب هستیم.آن فرد هم که در هند زندگی می کند عندرب است.اما من در تهران هستم ود ر امریکا یا هند نیستم و فرد امریکایی نیز در آمریکا است و درتهران نیست. ما محدود هستیم و خدا محدود نیست. ما هر جا باشیم عند رب هستیم.

معنای قرب و بعد از خدا:
پس باید توجه کنیم که قرب وبعد ما از خداوند از نوع دوری و نزدیکی مکانی و ظاهری و جسمی نیست، بلکه از نوع دوری و نردیکی معنوی می باشد و این مطلب مؤمن و کافر را در بر می گیرد.
پس وقتی گفته می شود شهدا (عند رب) هستند، منظور مقام قرب خداست نه مقام مکانی.
از آنجاییکه خدا همه جا هست پس شهید هم به اذن و قوه الهی احاطه بسیار وسیعتری از زندگی دنیایی اش به مکانها دارد و محدود کردن او به یک مکان خاص دلیل قرانی و روایی و عقلی ندارد.
تاکید الهی بر حیات ویژه شهدا و قرب معنوی آنها منطقی است که این نتیجه را بدست می دهد که ارواح شهدا از احاطه علمی بیشتری نسبت به دیگران برخوردارند و محدود کردن مکانی و علمی ارواح شهدا با ظاهر آیه ناسازگار است.

منبع: وبلاگ قرآنیان



وبلاگ حسینی ورجانی