نقد و بررسی کتاب ((خرافات وفور در زیارات قبور)) نوشته سید ابوالفضل برقعی-1

مقدمه:
قبلا باید عرض کنم اختلافات فراوانی بین شیعه و وهابیت وجود دارد. از ان جمله توحید و شرک، زیارت، شفاعت، علم، حیات پیامبر و امام و...
مسیله اساسی در عقیده وهابیت یا سلفی ها در این است که توحید را بسیار محدود کرده و اکثر اعمال شیعه را بدعت، شرک و خارج از دین می دانند. درصورتی که شیعه اعتقادات خویش را مستند به کتاب و سنت پیامبر می کند و برای اعمال خود دلایل محکمی دارد.
نکته حایز اهمیت این است که وهابیت نه تنها با شیعه، بلکه با اهل تسنن نیز اختلافات اساسی دارد.
ا بن تیمیه با هردو گروه علمای شیعه و اهل سنت دعوا داشت. محمد بن عبدالوهاب نیز اولین اختلافات را با پدرش شیخ محمد و برادرش شیخ سلیمان که سنی مذهب بودند، شروع کرد.
درراستای بیان مکتب قرآن و اهل البیت (ع) در زمینه زیارت, کتاب ((خرافات وفور در زیارات قبور)) نوشته سید ابوالفضل برقعی را پیرامون مسیله زیارت مورد نقد و برسسی قرار می دهیم. پیش از پرداختن به کتاب لازم است چند نکته را تذکر دهم.

1-این جانب از پیروان امام المتقین حضرت علی علیه السلام بوده و هستم. اعتقاد من به ایشان نه در این زمینه است که او را فقط فردی بزرگ بدانم، بلکه حضرت مولی الموحدین را امامی منصوب از جانب خدا و منصوص می دانم. اصول و فروع دین را از جانب آن بزرگوار و فرزندان معصومش پذیرفته ام.
2 - با توجه به بحث و مطالعه و نشست و برخاست علمی با پیروان اندیشه وهابیت در ایران در طول سالهای متمادی، اهداف و محتوی و روش های مطرح کنندگان اعتقادات ضد شیعی در زمینه توحید و امامت و زیارت برای اینجانب کاملا روشن و گویا می باشد.
3 - در بررسی موضوع کتاب جز به قرآن وسنت رسول ص و ادله عقلی استدلال نخواهم کرد. و در مورد احادیث هم باید بگویم که اگر رسول خدا (ص)و ایمه معصومین (ع) درجایی فرموده اند که روایات موافق کتاب خدا را بپذیرید، به این معنا نیست که آن برگزیدگان الهی برخلاف قرآن سخن می گویند، بلکه به این معناست که کلام و احادیث ما همواره موافق قرآن و وحی است. با در نظر گرفتن این مطلب، استفاده ما ار حدیث سنی و شیعه، در کنار آیات قرآن، یکی از پایه های اصلی مستندات ماست، هما نگونه که سلفی ها با این که به قرآن در ظاهر زیاد توجه دارند، از احادیث هم خیلی استفاده می کنند. ابن تیمیه کتابهایش پر از حدیث است و آن احادیث را از صحیحین و کتاب های دیگر اخذ کرده است. محمدبن عبدالوهاب نیز احادیث بسیاری را از صحیحین و از افرادی چون ابوهریره و عایشه و ‌ابن عباس نقل می کند. ابن تیمیه کتابی به نام ((الفتاوی الواضحه)) در 56 جلد دارد که سعودی ها متجاوز از 40 جلد آن را تا به حال چاپ کرده اند.
4 - باب بحث و مذاکره در این زمینه و سایر مطالب مندرج در این وبلاگ باز است، و اینجانب آماده پاسخگویی به سوالات جویندگان راه حق و حقیقت هستم.
نهی زیارت قبور در مکه و تأیید در مدینه:

یکی از مطالبی که در کتاب خرافات وفور و سایر منابع سلفی و وهابی به آن استشهاد شده است، نهی رسول اکرم (ص) از زیارت قبور می باشد. در این رابطه باید بگوییم:
رسول خدا (ص) در مکه مردم را از زیارت قبور نهی کرده اند. دلیل این مطلب آنستکه: مردم در مکه مشرک و بت پرست بوده اند و یکی از رشته های بت پرستی نیاکان پرستی است. آنها برای پدران واجدادشان نوعی الوهیت قایل بودند.
قرآن در این رابطه می فرماید: ((أَلْهَاکُمُ التَّکَاثُرُ)1 (حَتَّی زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ)2))
افزون طلبی شما را سرگرم کرد تا اینکه به دیدار قبر ها رفتید.
آیات فوق در مذمت کسانی است که به پدران و نیاکان خویش فخر می کردند و دایما خویشان، بزرگان فامیل و قبیله یکدیگر را به رخ هم می کشیدند. از قبیل اینکه می گفتند: فلان شاعر عموی من است. پس از اینکه زنده هایشان تمام می شد به سراغ مرده ها و قبرها می رفتند و به تفاخر خود اینگونه ادامه می دادند: فلان مرده از شخصیت های قبیله ما بوده است.
قران هم می فرماید: شخصیت و مرده پرستی شما را آن قدر گرفتار کرده که قبور را زیارت می کنید.
آیه اول, انگیزه زیارت قبور در آیه دوم توسط اهالی مکه و مشرکان را توضیح می دهد. شما مشرکان مکه آنقدر افزون طلبی گرفتار و سرگرمتان کرده که برای نیل به آن به زیارت قبرها می روید. واضح است که آیات فوق در مقام نفی مطلق زیارت قبور نیست، بلکه نوعی از زیارت (تفاخر) را که عادت مشرکان مکه بوده است، مورد مذمت قرار می دهد.
بنابراین پیامبر ص در دوران مکه مردم را از زیارت قبور نهی کرده و اساس این نهی هم, منع از زیاده طلبی و تفاخر به مردگان بوده است. اما درمدینه رسول خدا به زیارت قبور امر کرده است. توضیح این امر آنستکه درمدینه مردم مسلمان ایمانشان محکم شده و توهم مرده پرستی از میان رفته بود. در این فضای اعتقادی نه تنها زیارت قبور مومنین شایبه شرک نداشته است، بلکه باعث تذکر به آخرت و عبرت می شده است.
خود رسول خدا (ص) به زیارت قبر مادر رضاعی خود حلیمه سعدیه یا پدرش عبدالله می رفت. اگر رفتن برسر قبر نهی شده باشد، اولین عمل کننده به این نهی باید خود رسول الله(ص) باشد.
رسول خدا (ص) می فرمودند: کنار قبر مردگان بروید، با آنها صحبت کنید و برای آنها طلب مغفرت کنید و بدانید که آنها کلام شما را می شنوند و ناآگاه از احوالات و سخنان شما نیستند. برای مرگ خودتان عبرت آموزی کنید و دل از دنیا بکنید و به یاد مرگ و آخرت بیفتید.
بهره چنین زیارتی که با نیت عبرت و تذکر به آخرت و اتصال به ارواح متعالی انبیاء و ایمه و مومنین و صلحا و شهدا انجام بگیرد به زایر بازگشت می کند. این زیارت را کسی نهی نکرده و نمی کند و چنان چه سلفی ها و وهابیون این نوع زیارت را نهی بکنند دچار اشتباه و تناقض با قرآن و سنت شده اند.

سید ابوالفضل برقعی در مقدمه کتاب خودش می گوید:
((ما در بررسی موضوع کتاب (زیارت) جز به کتاب خدا وسنت رسول ص و ادله عقلی استدلال نخواهیم کرد)).
نقد وبررسی:
ایشان در رابطه با سنت از مخالفت احادیث با قرآن سخن می گویند و می خواهند صحت و سقم احادیث را با عرضه به قرآن به دست بیاورند.
.دیدگاه آقای برقعی و همفکرانش این است که روایات را به قرآن عرضه کنند تا معلوم شود که آن روایت موافق قرآن است یا مخالف آن؟ در این قسمت یادآوری یک نکته بسیار حایز اهمیت است و ابنجانب در جای خود مطرح کرده ام که اصلا ایمه معصومین (ع) هرگز سخنی مخالف با قرآن بیان نمی کنند. علاوه بر این نکته خطیر چند مطلب را یادآوری می کنم:

اولا: سخن فوق (تطبیق دادن حدیث با قرآن) کلی گویی است و هرگز مفید فایده نمی باشد.
این سخنان شعار گونه را وهابیت وطنی مطرح می کند و می گوید:
((ما احادیث ضد قرآن را قبول نداریم)).
آنچه مهم است تبعیت از روش مناسب در تطبیق احادیث با قرآن است، که به نظر ما این روش در پیروی کردن از معصومین (ع) و راه و روش و سیره و سخنان آنها به دست می آید.
ثانیا: آیا اصل ادعای فوق موافق قرآن است یا مخالف آن؟ قرآنی بودن سخن فوق چگونه ثابت می شود؟ به استناد کدام آیات می گویند که صحت و سقم سخنان پیامبران و اوصیاء الهی را با عرضه کردن به قرآن باید تشخیص دهیم؟ مگر شان تبیین قرآن را خداوند به پیامبرش نداده است؟آیا صحت و سقم برای کسی که در حریم عصمت الهی قرار گرفته است معنا دارد؟کدام آیات قرآن مراجعه به پیامبر و اوصیای او را در تبیین آیات الهی نفی می کند؟ منع عقلی در استفاده از فرمایشات معلمین آسمانی قران کدام است؟ چرا کسانی که پرچم مخالفت با احادیث پیامبر(ص) و ایمه معصومین(ع) را به دست گرفته اند، خودشان تفسیر آیات مشکله می نویسند و برای کلمات خویش، شان توضیح و تبیین برای آیات قرآن قایلند؟
ثالثا: با چه معیار و ترازویی قرآنی بودن سخن فوق اثبات می شود؟ چه کسی باید تشخیص تطابق روایات با قرآن را بدهد؟ آقای برقعی یا دیگران؟ مخالفت احادیث با قران را با ترازوی (اصولیین)اثبات می کنید؟ یا با ملاک (فیلسوفان) و یا با مبانی(اخباری ها)؟
هر کسی با برداشت و اصول و تفکرات خودش به سراغ فهم قرآن می آید و بررسی می کند که آیا این حدیث موافق قرآن است یا مخالف آن.
رابعا: نظر من این است که ما هم در فهم قرآن احتیاج به سنت داریم و هم در فهم سنت احتیاج به قرآن. در واقع قرآن وسنت لازم و ملزوم یکدیگرند. ما نمی توانیم یک قانون کلی وضع کنیم و بگوییم معیار قرآن است و تمام احادیث را با قرآن می سنجیم.
ما مجملات قرآن را با احادیث می سنجیم. پس نمی توان گفت که معیار سنجش حدیث صددرصد با خود قرآن است و ما باید تمام احادیث را با قرآن بسنجیم به عنوان مثال قرآن دستور داده است: ((اقم الصلوه)).
سوال این است که کیفیت نماز را از کجای قرآن باید بفهمیم. ما برای به دست آوردن کیفیت نماز ناچار از مراجعه به حدیث هستیم. حال که قرار است کیفیت صلوه را از حدیث بفهمیم، چگونه می توانیم این حدیث را برقرآن عرضه کنیم تا متوجه شویم که این حدیث موافق کتاب الله هست یا نه؟ مجمل بودن آیه, به وسیله حدیث حل می شود. از طرف دیگر حدیث هم باید بر قرآن عرضه شود.
بزرگانی که سعی در تفسیر قرآن به قرآن داشتند در نهایت چاره ای به جز طرح روایات نداشتند.
سوال ما در اینجا این است که:
((ما باید حدیث را به وسیله قرآن بفهمیم یا قرآن را به وسیله حدیث؟ یا هر دو رابه کمک هم؟))
خامسا::هر آیه موضوع خاص و هر حدیثی نیز جایگاه ویژه ای دارد که باید پیرامون آن گفتگو کنیم و با استفاده از علوم مربوط به قرآن پی به منظور آیه و حدیث ببریم. پس ما در اثر تعمق و تدبر در قرآن وحدیث هر دو یعنی قرآن و حدیث را می فهمیم.
ما نمی توانیم یک قاعده کلی برای همه آیات و احادیث در همه جا وضع کنیم و بگوییم سنگ و ترازوی ما این است و با این ترازو است که همه را می سنجیم. هر آیه برای خودش قاعده ای وهر حدیث هم برای خودش ضابطه ای برای فهمیدن دارد. پس این که ما بخواهیم همه آیات را از یک دریچه و تمام احادیث را از یک روزنه نگاه کنیم صحیح نیست.
سادسا: تفسیر موضوعی قرآن بدون احادیث هم چاره اصلی برای فهم مقاصد الهی نیست. اگر کسی آیات یک موضوع را جمع آوری کرده و بخواهد از آن بهره برداری کند، به بیراهه رفته است ، زیرا کلمات می توانند هر کدام معانی مختلفی داشته باشند. مثلا کلمه (ولی) در قرآن معانی مختلفی دارد. ما باید ببینیم ولی در کجاو به چه معنایی مورد استفاده قرار گرفته است؟ ما نمی توانیم تمام (ولی) های قرآن را در یک جا جمع کنیم و بگوییم در قرآن این کلمه فقط به معنای دوست به کار رفته است و یا همه جا به معنای سرپرست است پس هر آیه در جایگاه خودش باید معنا شود. ]

منبع: وبلاگ قرآنیان



وبلاگ حسینی ورجانی