منافق کیست؟ به استناد صحیحین از دید صحابی بزرگ علی بن ابی طالب علیه السلام

در حدیث متّفقی در صحیحین آمده‌است: « نشانه‌ی منافق سه چیز است. وقتی سخن می‌گوید، دروغ است، به هنگام وعده، تخلّف‌می‌کند و به گاه امانت، خیانت‌می‌ورزد.»(1)

از دیگر سو نقل است که جناب عمربن‌خطّاب به امیرمؤمنان علی علیه‌السّلام می گوید: «تو ما دو نفر را(من و ابوبکر) دروغ‌گو، معصیت‌کار و خیانت‌کار دیدی.»(2)

با این وصف و در مورد جمله ی اخیر آیا می توان قضاوت به نفاق عدّه ای از صحابه از دیدگاه یک صحابی کرد یا خیر؟ !
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1ـ نشانه ی منافق در صحیحین
صحیح البخاری - البخاری - ج 1 - ص 14- باب کتاب‌الایمان
حدثنا سلیمان أبو الربیع حدثنا إسماعیل بن جعفر حدثنا نافع بن مالک بن أبی عامر أبو سهیل عن أبیه عن أبی هریرة عن النبی صلی الله علیه وسلم قال آیة المنافق ثلاث إذ حدث کذب وإذا وعد أخلف وإذا ایتمن خان
صحیح مسلم - مسلم النیسابوری - ج 1 - ص 56- باب بیان حال الایمان من قال لأخیه المسلم یا کافر
حدثنا) یحیی بن أیوب وقتیبة بن سعید واللفظ الیحیی قالا حدثنا إسماعیل بن جعفر قال اخبرنی أبو سهیل نافع بن مالک بن أبی عامر عن أبیه هریرة ان رسول الله صلی الله علیه وسلم قال آیة المنافق ثلاث إذا حدث کذب وإذا وعد اخلف وإذا ایتمن خان (حدثنا) أبو بکر بن إسحاق أخبرنا ابن أبی مریم أخبرنا محمد بن جعفر قال اخبرنی العلاء بن عبد الرحمن بن یعقوب مولی الحرقة عن أبیه عن أبی هریرة قال قال رسول الله صلی الله علیه وسلم من علامات المنافق ثلاثة إذا حدث کذب وإذا وعد اخلف وإذا ایتمن خان

2ـ صحیح مسلم - مسلم النیسابوری - ج 5 - ص 151 – 152- باب حکم الفی
حدثنا یحیی بن یحیی قال أخبرنا سفیان بن عیینة عن معمر عن الزهری بهذا الاسناد وحدثنی عبد الله بن محمد بن أسماء الضبعی حدثنا جویریة عن مالک عن الزهری ان مالک بن أوس حدثه قال ارسل إلی عمر بن الخطاب فجیته حیت تعالی النهار قال فوجدته فی بیته جالسا علی سریر مفضیا إلی رماله متکیا علی وسادة من ادم فقال لی یا مال انه قد دف أهل ابیات من قومک وقد أمرت فیهم برضخ فخذه فاقسمه بینهم قال قلت لو أمرت بهذا غیری قال خذه یا مال قال فجاء یرفا فقال هل لک یا أمیر المؤمنین فی عثمان ‹ صفحه 152 › وعبد الرحمن بن عوف والزبیر وسعد فقال عمر نعم فاذن لهم فدخلوا ثم جاء فقال هل لک فی عباس وعلی قال نعم فاذن لهما... فقال عمر... فلما توفی رسول الله صلی الله علیه وسلم قال أبو بکر انا ولی رسول الله صلی الله علیه وسلم فجیتما تطلب میراثک من ابن أخیک ویطلب هذا میراث امرأته من أبیها فقال أبو بکر قال رسول الله صلی الله علیه وسلم ما نورث ما ترکنا صدقة فرأیتماه کاذبا آثما غادرا خاینا والله یعلم أنه لصادق بار راشد تابع للحق ثم توفی أبو بکر وانا ولی رسول الله صلی الله علیه وسلم وولی أبی بکر فرأیتمانی کاذبا آثما غادرا خاینا