عید غدیر در قرآن

اسامی افرادی که تصریح کرده‌اند، آیه تبلیغ، اکمال و سأل سایل در روز غدیر نازل شده است؛

از جمله آیات کریمه که روز غدیر، هجدهم ذی الحجّة سال حجّة الوداع (دهم از هجرت)نازل شده، قول خدای تعالی است در سوره مایده:

یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ، وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ

علاوه بر تمامی علمای شیعه، 30 تن از علمای اهل تسنن برآنند که این آیه در غدیر خم نازل شده است، این علما عبارتند از: (1)

1- حافظ ابو جعفر محمّد بن جریر طبری

2- حافظ، ابن ابی حاتم، ابو محمّد حنظلی رازی

3- حافظ، ابو عبد اللّه محاملی متوفای 330 در امالی خود

4- حافظ ابو بکر فارسی، شیرازی، در کتاب خود «ما نزل من القرآن فی امیر المؤمنین»

5- حافظ، ابن مردویه، متولد سال 323 و متوفای سال 416

6- ابو اسحق ثعلبی- نیشابوری در تفسیر خود «الکشف و البیان»

7- حافظ ابو نعیم اصفهانی متوفای سال 430 در تألیف خود «ما نزل من القرآن فی علی علیه السّلام»

8- ابو الحسن واحدی نیشابوری متوفای 468 در «اسباب النزول» ص 150

9- حافظ، ابو سعید سجستانی متوفای 477 در «کتاب الولایه»

10- حافظ، حاکم حسکانی، ابو القاسم در «شواهد التنزیل لقواعد التفصیل و التأویل»

11- حافظ، ابو القاسم ابن عساکر شافعی، متوفای سال 571

12- ابو الفتح نظنزی در خصایص العلویّه

13- ابو عبد اللّه فخر الدین رازی شافعی، متوفّای 606 در ج 3 تفسیر کبیر ص 636

14- ابو سالم نصیبی، شافعی، متوفای 652 در «مطالب السؤال» ص 16

15- حافظ، عزّ الدین رسعنی موصلی، حنبلی، متولّد سال 589 و متوفّای 661 در تفسیر خود

16- شیخ الاسلام، ابو اسحق حموینی متوفّای 722 در «فراید السمطین»

17- سید علی همدانی متوفای 786 در «مودّة القربی»

18- بدر الدین ابن عینی حنفی متولّد 762 و متوفّای 855 در کتاب «عمدة القاری»

19- نور الدین ابن صباغ مالکی مکی متوفّای 855 در «فصول المهمّه» ص 27

20- نظام الدین قمی نیشابوری در ج 6 تفسیر خود در ص 170

21- کمال الدین میبدی، متوفّای بعد از سال 908 در شرح دیوان امیرالمؤمنین علیه‌السّلام در ص 415

22- جلال الدین سیوطی، شافعی، متوفّای 911، در ج 2 «الدرّ المنثور» ص 298

23- سیّد عبد الوهاب بخاری، متولّد 869 و متوفای 932

24- سیّد جمال الدین شیرازی متوفّای 1000 در اربعین خود

25- محمّد محبوب العالم در تفسیر خود مشهور به تفسیر شاهی

26- میرزا محمّد بدخشانی در «مفتاح النجا»

27- قاضی شوکانی، متوفّای 1250 در تفسیر خود «فتح القدیر» ج 3 ص 57

28- سید شهاب الدین آلوسی، شافعی، بغدادی، متوفّای 1270در ج 2 «روح المعانی» ص 348

29- شیخ سلیمان قندوزی، حنفی متوفّای 1293 در «ینابیع الموده» ص 120

30- شیخ محمّد عبده مصری متوفّای 1323 در ج 6 تفسیر «المنار» ص 463

اکمال دین بولایت‏

و از جمله آیات که در روز غدیر در شأن امیر المؤمنین علیه السلام نازل شد این آیه است:

الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً (سوره مایده: 3)

امامیّه به طور عموم و بدون استثناء اتفاق دارند باینکه: این آیه کریمه پیرامون نصّ غدیر نازل شده است‏. (2)

روایات مربوط به وقت نزول این آیه

1- حافظ، ابو جعفر، محمّد بن جریر طبری متوفای سال 310، در «کتاب الولایه»

2- حافظ، ابن مردویه، اصفهانی، متوفای 410

3- حافظ، ابو نعیم اصفهانی، متوفای 430 در کتاب خود (ما نزل من القرآن فی علی علیه السّلام)

4- حافظ، ابو بکر، خطیب بغدادی، متوفای 463، در تاریخ خود، جلد 8 ص 290

5- حافظ، ابو سعید سجستانی، متوفای 477 در کتاب الولایة

6- ابو الحسن ابن المغازلی شافعی، متوفای 483 در مناقب

7- حافظ، ابو القاسم، حاکم حسکانی

8- حافظ، ابو القاسم ابن عساکر شافعی، دمشقی، متوفای 571

9- اخطب خطبا، خوارزمی، متوفای 568 در «مناقب» ص 80

10- ابو الفتح نطنزی در کتاب خود «الخصایص العلویّه»

11- ابو حامد سعد الدین صالحانی، در توضیح الدلایل علی ترجیح الفضایل

12- ابو المظفّر، سبط ابن جوزی، حنفی، بغدادی، متوفای 654 در تذکره خود ص 18

13- شیخ الاسلام حموینی حنفی، متوفای 722 در باب دوازدهم از «فراید السمطین»

14- عماد الدین ابن کثیر قرشی دمشقی شافعی متوفای 774، در جلد 2 تفسیرش ص 14

15- جلال الدین سیوطی شافعی، متوفای 911 در جلد 2 «درّ المنثور» ص 259

16- میرزا محمّد بدخشی، در «مفتاح النجا»

عذاب واقع‏(3)

از جمله آیات نازله بعد از نصّ غدیر قول خدای تعالی است در سوره «المعارج» سَأَلَ سایِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ لِلْکافِرینَ لَیْسَ لَهُ دافِعٌ مِنَ اللَّهِ ذِی الْمَعارِجِ‏ که علاوه بر اعتقاد شیعه به آن، جمعی از علمای اهل سنت که شخصیت شان مورد تصدیق است آنرا در کتب تفسیر و حدیث ثبت و ضبط نموده‏اند.

1- حافظ، ابو عبید هروی در تفسیر خود «غریب القرآن»

2- ابو بکر نقّاش موصلی بغدادی در تفسیر خود «شفاء الصدور»

3- ابو اسحق ثعلبی نیشابوری در تفسیر خود «الکشف و البیان»

5- ابو بکر، یحیی قرطبی، در تفسیر خود در سوره «المعارج»

6- شمس الدین، ابو المظفّر، سبط ابن جوزی، حنفی، در تذکره خود صفحه 19

7- شیخ ابراهیم بن عبد اللّه یمنی وصّابی شافعی در کتاب خود «الاکتفاء فی فضل الاربعة الخلفاء»

8- شیخ الاسلام حموینی در «فراید السمطین» باب سیزدهم

9- شیخ محمّد زرندی، حنفی در دو کتاب خود «معارج الوصول» و «درر السمطین»

10- شهاب الدین احمد دولت آبادی در کتاب خود «هدایة السعداء» در جلوه دوم از هدایت هشتم

11- نور الدین بن صباغ مالکی مکّی در «الفصول المهمّه» صفحه 26

12- سید نور الدین حسنی سمهودی شافعی در «جواهر العقدین»

13- ابو السعود عمادی، در جلد 8 تفسیرش ص 292

14- شمس الدین شربینی قاهری شافعی، در جلد 4 تفسیرش السراج المنیر، صفحه 364

15- سید جمال الدین شیرازی در کتاب خود الاربعین فی مناقب امیر المؤمنین علیه السّلام

16- شیخ زین الدین مناوی شافعی در کتاب خود فیض القدیر فی شرح الجامع الصغیر) جلد 6 صفحه 218

17- سید ابن عید روس حسینی یمنی، در کتاب خود العقد النبوی و السرّ المصطفوی

18- شیخ احمد بن با کثیر مکی شافعی در تألیف خود وسیلة المآل فی عدّ مناقب الآل

19- شیخ عبد الرحمن صفوری در ج 2 کتاب خود نزهت، ص 242

20- شیخ برهان الدین علی حلبی، شافعی، در ج 3 السیرة الحلبیّه، ص 302

21- سید محمود بن محمّد قادری، مدنی، در تألیف خود الصراط السوی فی مناقب النبیّ صلی اللّه علیه و آله

22- شمس الدین حفنی شافعی، در شرح جامع صغیر سیوطی ج 2 ص 387

23- شیخ محمّد صدر العالم سبط شیخ ابو الرضا، در کتاب خود «معارج العلی فی مناقب المرتضی»

24- شیخ محمّد محبوب العالم، این داستان را در تفسیر خود مشهور به «تفسیر شاهی»

25- ابو عبد اللّه زرقانی مالکی، در شرح «المواهب اللّدنیّه» جلد 7 ص 13

26- شیخ احمد بن عبد القادر حفظی شافعی در کتاب خود «ذخیرة المآل فی شرح عقد جواهر اللآل»

27- سید محمّد بن اسماعیل یمانی در کتاب خود «الروضة الندیّه فی شرح التحفة العلویه»

28- سید مؤمن شبلنجی شافعی مدنی، در کتاب خود «نور الابصار فی مناقب آل بیت النبی المختار» ص 78

29- استاد شیخ محمّد عبده مصری در تفسیر «المنار» جلد 6 ص 464

منبع تحقیق:

(1) . ترجمه الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج‏2، ص 89- 107.

(2) . ترجمه الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج‏2، ص 116- 126.

(3) . ترجمه الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج‏2، ص 127- 137.



ابنا