عجب اشتباه بزرگی، ابن حزم!

در مدارک اهل‌تسنّن وقوع ترور رسول خدا صلّی‌الله‌علیه‌وآله توسّط گروهی از منافقین به ‌فراوانی به‌ چشم‌ می‌خورد. اگرچه در این اسناد خبری از اسامی این منافقین نیست (1) و تنها ابن‌حزم در المحلّی حدیثی را به نقل از حذیفه آورده، که از ایشان بدین شرح نام‌ برده ‌است:

«ابوبکر، عمر، عثمان، طلحه و سعدبن‌ابی‌وقّاص از جمله کسانی بودند که قصدداشتند در عقبه‌ی تبوک رسول خدا را به ‌قتل ‌رسانند.»(2)

امّا جالب است که ابن‌حزم با ذکر این دلیل که ولیدبن‌جُمیع در سلسله روات این نقل می‌باشد، آن را ساقط می‌داند. حال‌آن‌که در نهایت شگفتی می‌بینیم که ولیدبن‌جمیع فردی است که توسّط عدّه‌ی کثیری از رجال‌شناسان عامّه توثیق‌ شده ‌است. همچون عجلی، ابن‌معین و ابوحاتم که او را صالح‌الحدیث خوانده و ابن‌حجر در مورد او تعبیر به صدوق کرده ‌است و از رجال بخاری و مسلم بوده ‌است. (3).

سؤال این‌جاست چرا علمای عامّه از نقل احادیثی که به ذکر نام منافقین در واقعه‌ی ترور پیامبر صلّی‌الله‌علیه‌وآله پرداخته، خودداری نمودند؟ این درحالی است که به تصریح ابن‌حزم این دست اخبار از حذیفه این صحابی بزرگوار فراوان موجود است.

و دیگر این‌که آیا دانشمندان عامّة با وجود این اشتباه فاحش ابن‌حزم، او را خواهند بخشید؟
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1ـ ترور پیامبر در منابع اهل‌تسنّن بدون ذکر اسم این منافقین

مسلم در صحیح خود- ج 8 - ص 123- کتاب صفات منافقین و احکامهم
(حدثنا) زهیر بن حرب حدثنا أبو أحمد الکوفی حدثنا الولید بن جمیع حدثنا أبو الطفیل قال کان بین رجل من أهل العقبة وبین حذیفة بعض ما یکون بین الناس فقال أنشدک بالله کم کان أصحاب العقبة قال فقال له القوم اخبره إذ سألک قال کنا نخبر انهم أربعة عشر فان کنت منهم فقد کان القوم خمسة عشر واشهد بالله ان اثنی عشر منهم حرب لله ولرسوله فی الحیاة الدنیا ویوم یقوم الاشهاد وعذر ثلاثة قالوا ما سمعناه منادی رسول الله صلی الله علیه وسلم ولا علمنا بما أراد القوم وقد کان فی حرة فمشی فقال إن الماء قلیل فلا یسبقنی إلیه أحد فوجد قوما قد سبقوه فلعنهم یومیذ
ابن‌کثیردر تفسیرش- ج 2 - ص 387: وکذا قد حکی فی معجم الطبرانی قاله البیهقی ویشهد لهذه القصة بالصحة ما رواه مسلم حدثنا زهیر بن حرب...
امام احمد در مسند خود،- ج 5 - ص 390 – 391، بیهقی در السنن الکبری ج 9 - ص 33
و هیثمی در مجمع الزواید،- ج 1 - ص 110:... فلما کان بعد ذلک نزع بین عمار وبین رجل منهم شی ما یکون بین الناس فقال أنشدک بالله کم أصحاب العقبة الذین أرادوا أن یمکروا برسول الله صلی الله علیه وسلم قال نری أنهم أربعة عشر قال فان کنت فیهم فکانوا خمسة عشر ویشهد عمار ان اثنی عشر حزبا لله ورسوله فی الحیاة الدنیا ویوم یقوم الاشهاد. رواه الطبرانی فی الکبیر ورجاله ثقات

2ـتصریح ابن حزم به برخی از اسامی منافقین که قصد ترور رسول خدا را داشتند و اسقاط حدیث به دلیل ولید بن جمیع:
ابن حزم در المحلّی- ج 11 - ص 224: وأمّا حدیث حذیفة فساقط لأنه من طریق الولید بن جمیع وهو هالک ولا نراه یعلم من وضع الحدیث فإنه قد روی أخبارا فیها ان أبا بکر. وعمر. وعثمان. وطلحة. وسعد بن أبی وقاص رضی الله عنهم أرادوا قتل النبی صلی الله علیه وسلم وإلقاءه من العقبة فی تبوک وهذا هو الکذب الموضوع الذی یطعن الله تعالی واضعه فسقط التّعلق به والحمد لله رب العالمین

3ـ جرح و تعدیل عبدالله‌بن‌جمیع
معرفة الثقات - العجلی - ج 2 - ص 342: (1943) الولید بن عبد الله بن جمیع الزهری مکی ثقة وقال مرة حجازی
تاریخ ابن معین، الدارمی - یحیی بن معین - ص 222:838 - وسألته عن الولید بن جمیع فقال: ثقة
میزان الاعتدال - الذهبی - ج 4 - ص 337: 9362 - الولید بن جمیع [ د، ت، س، م ]. هو ابن عبد الله بن جمیع الزهری الکوفی. عن أبی الطفیل، وأبی سلمة بن عبد الرحمن. وعنه یحیی [ ابن سعید ] (1) القطان، وأبو أحمد الزبیری، وجماعة. وثقه ابن معین، والعجلی. وقال أحمد وأبو زرعة: لیس به بأس. وقال أبو حاتم: صالح الحدیث. وقال ابن حبان: فحش تفرده فبطل الاحتجاج به. وقال الحاکم: لو لم یذکره مسلم فی صحیحه لکان أولی. وقال الفلاس: الولید ابن عبد الله بن جمیع الزهری من أنفسهم، کوفی، کان یحیی لا یحدثنا عنه، فلما کان قبل موته بقلیل أخذتها من علی الصایغ، فحدثنی بها، وکانت ستة أحادیث. معاویة بن هشام، عن الولید بن عبد الله بن [ أبی سلمة ] (2) جمیع، حدثنی أبو الطفیل، سمعت أبا هریرة یقول: شکوت إلی رسول الله صلی الله علیه وسلم سوء الحفظ، فقال: افتح کساءک ففتحت. ثم قال: اجمعه، فجمعته، فما نسیت شییا سمعته منه.
تقریب التهذیب - ابن حجر - ج 2 - ص 286: 7459 - الولید بن عبد الله بن جمیع الزهری المکی نزیل الکوفة صدوق یهم ورمی بالتشیع من الخامسة / بخ م د ت س.