صحت و تواتر حدیث غدیر

آیا این شنیده ها درست است که مرحوم علاّمه امینی(رحمه الله) در کتاب الغدیر(1) 43 نفر از کسانی که قایل به صحّت و تواتر این حدیث اند را برشمرده است; برخی از آنها از این قرارند:

1 ـ حافظ ابو عیسی ترمذی، متوفّای [279].

وی در کتاب روایی خود پس از ذکر حدیث غدیر گفته است: «هذا حدیث حسن صحیح»(2)(این روایت، حدیثی حَسَن و صحیح است).

2 ـ حافظ ابن عبد البَرّ قرطبی، متوفّای [463].

وی در کتاب «استیعاب»(3) پس از ذکر حدیث مؤاخاة (برادری علی(علیه السلام)با پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)) و دو حدیث ولایت و غدیر، گفته است: «هذه کلّها آثارٌ ثابتةٌ» (تمام این روایات، آثاری ثابت هستند).

3 ـ فقیه ابو الحسن بن مغازلی، شافعی، متوفّای [483].

وی در کتاب «مناقب»(4) ـ پس از نقل حدیث از استاد خود ابوالقاسم فضل بن محمّد اصفهانی ـ گفته است:

ابو القاسم بر این باور است که این روایت، حدیثی صحیح از رسول خدا(صلی الله علیه وآله)است، و حدود صد نفر از جمله عشره مبشَّرة آن را روایت کرده اند. و آن، حدیثی ثابت است و هیچ اشکالی ندارد. این فضیلت ویژه علی(علیه السلام)است و هیچ کس با وی در آن شریک نیست.

4 ـ حجّت الاسلام أبو حامد غزالی، متوفّای [505].وی در کتاب «سرّالعالمین»(5)می نویسد:

حجّت (برهان و دلیل) پرده از رخ خود برداشته است، و همگان بر متن حدیث از خطبه رسول خدا(صلی الله علیه وآله)در روز غدیر خم، اتّفاق نظر دارند. ایشان در بخشی از این خطبه فرموده اند: «من کنتُ مولاه فعلیّ مولاه»، و عُمَر(در

مقام تبریک به حضرت علی(علیه السلام)) گفته است: بخّ بخّ (به به، خوشا، آفرین).

5 ـ ابن ابی الحدید معتزلی، متوفّای [655]. وی در شرح «نهج البلاغه»(6) این حدیث را از روایات همگانی و معروف در فضایل امیر مؤمنان(علیه السلام) برشمرده است.

6 ـ حافظ ابن حجر عسقلانی، متوفّای [852]. وی در کتاب «فتح الباری»(7) می گوید:

و امّا حدیث «من کنتُ مولاه فعلیّ مولاه»، را ترمذی و نسایی روایت کرده اند، و این حدیث جدّاً دارای طُرُق فراوانی است که ابن عقده در کتابی مستقلّ همه آنها را گرد آورده است، و بسیاری از سندهای آن صحیح و حسن هستند. از امام احمد برای ما نقل شده که گفته است: برای هیچ یک از صحابه به تعداد فضایل علی ابن أبی طالب، فضیلت نقل نشده است.

7 ـ حافظ جلال الدین سیوطی، شافعی، متوفّای [911].

وی گفته است: «این حدیث متواتر است». و بسیاری از علمای بعدی، آن را از وی روایت کرده اند.

8 ـ حافظ شهاب الدین بن حجر هیتمی مکّی، متوفّای [974](8).

9 ـ سیّد محمود آلوسی بغدادی، متوفّای [1270](9)(10).
______________________
پی نوشت:

1 ـ مراجعه شود: الغدیر (1/543 ـ 572).

2 ـ سنن ترمذی 2: 298 (5/519، ح 3713).

3 ـ الاستیعاب 2: 373 (قسم سوم/1098 ـ 1100، شماره 1855).

4 ـ مناقب علیّ بن أبی طالب(علیه السلام) (ص 27، ح 39).

5 ـ سرّ العالمین: 9 (ص 21).

6 ـ شرح نهج البلاغة 2: 449 (9/166، خطبه 154).

7 ـ فتح الباری 7: 61 (7/74).

8 ـ الصواعق المحرقة: 25 و 73 (ص 42 و 43 و 123); شرح متن الهمزیّة فی مدح خیر البریّة: 221 (ص 245).

9 ـ روح المعانی 2: 249 (6/61).

10 ـ شفیعی شاهرودی، گزیده ای جامع از الغدیر، ص 84.