سیمای امام در نهج‏البلاغه

و جعلناهم ایمه یهدون بامرنا و اوحینا الیهم فعل الخیرات و اقام الصلوه و ایتاء الزکوه و کانوا لنا عابدین.[1]
«و آنان را (دادگران و شایسته‏کاران از نسل ابراهیم علیه‏السلام) پیشوایان مردم قرار دادیم تا خلق را به امر ما هدایت کنند. و هر کار نیکو را- به ویژه- اقامه‏ی نماز و پرداخت زکات را به آنها وحی کردیم و ایشان به پرستش ما پرداختند».
خدای سبحان در مبارک نامه‏ی آسمانی خود قرآن کریم که کتاب هدایت آفریدگان اوست امامت و رهبری بندگانش را در گستره‏ی تاریخ به دادگران و صالحان از فرزندان حضرت ابراهیم علیه‏السلام تفویض کرده است. و بر اساس مشیت و اراده‏ی تغییر ناپذیر حضرت پروردگار از ابراهیم خلیل الله تا محمد حبیب الله همه صالحان و دادگران از تبار ابراهیم عهده‏دار امر خطیر زعامت و پیشوایی بندگان خدا بوده‏اند. و در روزگار رسالت و زعامت پیامبر اکرم حضرت محمد بن عبدالله (ص) امر ارشاد و هدایت امت اسلامی و حمایت و دفاع از حریم قرآن و اسلام به فرمان خدا و توصیه‏ی مکرر رسول‏الله (ص) به امام موحدان امیر پرهیزگاران علی بن ابیطالب علیه‏السلام تفویض شده است. این حقیقت غیر قابل انکار و واقعیت روشن و آشکار در تاریخ اسلام بارها از زبان گویا به وحی پیامبر اکرم (ص) صادر و به گوش مسلمانان رسیده است.

تصریح به امامت وصایت و خلافت امام علی (ع) پس از پیامبر اکرم (ص) در نهایت صراحت و شدت و کثرت تکرار از سوی حبیب و فرستاده‏ی خدا حضرت محمد بن عبدالله (ص) بیان شده که به جای خود در سیره‏ی زندگانی آن حضرت و مجموعه‏های حدیثی از آثار علمای شیعه و سنی ثبت و ضبط است. از نخستین روز تبلیغ رسالت که در محفل پیامبر اکرم خویشان و بستگان آن حضرت فراهم آمده بودند تا به فرمان خدای حکیم رسول‏الله نخست عشیره و خویشانش را به اسلام دعوت کند تا هنگام رحلت از دنیا و عروج به ملکوت اعلی همواره پیامبر خدا امام علی (ع) را به عنوان حجه‏الله خلیفه الله باب الله صفی الله حبیب الله و خلیل‏الله به مردم و امت اسلامی معرفی می‏فرمود به این حدیث از زبان رسول‏الله (ص) دقت کنید:
قال رسول‏الله (ص): علی بن ابی‏طالب خلیفه الله و خلیفتی و حجه الله و حجتی و باب الله و بابی و صفی الله و صفیی و حبیب الله و حبیبی و خلیل‏الله و خلیلی و سیف الله و سیفی.[2]
«رسول‏خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
علی بن ابیطالب خلیفه‏ی خدا و جانشین من است حجت خدا و حجت من است باب رحمت خدا و دروازه‏ی علم من است برگزیده‏ی خدا و برگزیده‏ی من است حبیب خدا و حبیب من است خلیل خدا و دوست من است و شمشیر خدا و شمشیر من است».
امام معصوم حجت خدا و خلیفه‏ی او بر روی زمین است. این چهره‏ی روشن و ممتاز که به اصطفاء و گزینش الهی ممتاز است به تاییدات خدایی یاری شده و مخصوص به علم و حکمت ذات اقدس کبریایی است. دانش امام از منبع وحی و حکمت الهی نشات گرفته و قلب مطهر امام آیینه‏ی همه‏ی اسرار و شگفتیها و بدایع کتاب ملک و ملکوت است. و همانگونه که هیچ تر و خشکی در عالم هستی نیست مگر اینکه در کتاب خدا مسطور است قلب مقدس امام (ع) نیز مخزن همه دانشها و گنجینه‏ی همه‏ی حقایق و اسرار عالم است. و این همه در هستی و حیات امیرمومنان امام علی بن ابیطالب علیه‏السلام جلوه‏گر است. حدیث ذیل گواه روشنی بر این فضیلت مسلم امام علیه‏السلام می‏باشد:
عن الباقر علیه‏السلام قال:
لما نزلت هذه الایه علی رسول‏الله (ص): «و کل شی‏ء احصیناه فی امام مبین»[3]
قام رجلان من مجلسهما فقالا:
یا رسول‏الله هو التوراه قال: لا.
قالا: فهو الانجیل قال: لا.
قالا: فهو القرآن قال: لا.
قال: فاقبل امیرالمومنین علی بن ابی‏طالب (ع) فقال رسول‏الله (ص): هو هذا انه الامام الذی احصی الله تبارک و تعالی فیه علم کل شی‏ء.[4]
«امام محمد باقر علیه‏السلام فرمود:
هنگامی که این آیه مبارکه از سوره‏ی یس بر پیامبر (ص) فرود آمد: «و کل شی‏ء احصیناه فی امام مبین». دو مرد از جایگاه خویش برخاسته و گفتند: ای رسول خدا آیا آن امام مبین تورات است پیامبر فرمود: نه.
گفتند: آیا امام آشکار انجیل است رسول‏خدا فرمود: نه.
گفتند: بنابراین قرآن است فرستاده‏ی خدا فرمود: نه.
در این هنگام امیرمومنان حضرت علی علیه‏السلام پیش آمد پیامبر اعظم فرمود: آن امام مبین همین علی (ع) است. به یقین این همان امام آشکاریست که خدای تبارک و تعالی همه چیز را در وجود مقدس او برشمرده و فراهم کرده است».
با عنایت به حدیث فوق که از میان انبوه فراوانی از اینگونه احادیث در ارتباط با شخصیت ممتاز امیرالمومنین علی (ع) و فرزندان بزرگوار آن حضرت بیان شد به روشنی دریافت می‏شود که شناخت هویت و شخصیت و دستیابی به معرفت امام و آگاهی از منزلت رفیع امامت که وظیفه‏ی هر مومن است از عهده و توان امت اسلامی خارج است. و از آنجا که معرفت امام و آگاهی از قدر و منزلت امامت بر هر مسلمانی فرض است ناگزیر به سراغ نهج‏البلاغه می‏رویم و دست نیاز به سوی این کتاب دراز می‏کنیم تا مگر در پرتو فیض کلام امیرالمومنین علی (ع) از زبان امام به معرفت امام دست یابیم. و هویت و شخصیت امام و پایگاه رفیع و عزیز امامت را در منطق رسا و کلام روشن و فصیح امیرالمومنین علی (ع) به تناسب ظرفیت و استعداد محدود خویش شناسایی کنیم. و در یک کلام سیمای امام را در آیینه‏ی نهج‏البلاغه آشکار و روشن دیدار نماییم.

پی نوشت ها:
1) سوره‏ی انبیاء آیه‏ی 73.
2) بحارالانوار ج 26 ص 263 به نقل از «کنز الفواید کراجکی».
3) سوره‏ی یس آیه 12.
4) امالی صدوق ص 170.




سایت فطرت