شیعیانی که بعد از رحلت امام حسن عسکری برای زیارت قبر عسکریین علیهما السلام وارد سامرا می شدند بعد از زیارت آن بزرگواران در محل عبادت سه امام بزرگوار (ع)‌ نیز به عنوان تبرک نماز می خواندند و آنجا را زیارت می کردند.

برخی گفته اند: شیعه معتقد است که امام آنها در سرداب غایب شده و در آنجا بسر می برد و از سرداب بیرون می آید یا از آنجا ظاهر می شود و یا موقع رفتن به سرداب مادرش به او نگاه می کرد ولی او دیگر برنگشت!!

اما آیا به واقع چنین اعتقادی در میان شیعه وجود دارد موضوع سرداب غیبت حقیقت دارد و یا افسانه ای بیش نیست

اینکه حضرت بقیه الله (عج) کجا و کی و چگونه غایب شدند مطلبی است که جهان تشیع را در معرض تهمت های فراوان از طرف دشمنان اهل بیت علیهم السلام قرار داده است.

آخرین دیدار عمومی حضرت بقیه الله (عج) با شیعیان روز هشتم ربیع الاول ۲۶۰ هجری بود که در مراسم تشییع پدر بزرگوارش برای آنان ظاهر گردید بر بدن مبارک نماز خواند و ناپدید شد دیگر ملاقات رسمی و عمومی نداشت این دیدار در «سامراء» در خانه پدرش امام حسن عسکری علیه السلام انجام یافت.

خانه امام حسن عسکری علیه السلام همانند دیگر خانه های اشراف عراق شامل غرفه ای برای مردان و غرفه ای برای زنان و سرداب زیرزمین بود که سرداب نیز شامل غرفه هایی برای مردان و زنان می شد و در تابستان از شدت گرما به این سرداب پناه می بردند.


 

این سرداب محل زندگی و عبادت امام هادی علیه السلام امام حسن عسکری و حضرت بقیه الله علیهما السلام بود و تمام دیدارها با حضرت ولی عصر علیه السلام در عهد پدر در هیمن منزل و در همین سرداب انجام یافته بود.

از این رهگذر شیعیانی که بعد از رحلت امام حسن عسکری برای زیارت قبر عسکریین علیهما السلام وارد سامرا می شدند بعد از زیارت آن بزرگواران در محل عبادت سه امام بزرگوار (ع)‌ نیز به عنوان تبرک نماز می خواندند و آنجا را زیارت می کردند.

مقدس شمردن آن سرداب از طرف شیعیان موجب شد که دشمنان اهل بیت شیعیان را متهم کنند به این که آنها می گویند:« امام زمان علیه السلام در سرداب مخفی شده است.» ولی شیعیان از چنین اعتقادی پاک و منزه هستند. آنها سرداب را به این دلیل مقدس می شمارند که محل زندگی و عبادت و نیایش سه امام معصوم بوده است محل زندگی حضرت حکیمه خاتون عمه ی امام حسن عسکری علیه السلام و جناب نرجس خاتون مادر والا گهر امام زمان علیه السلام بوده است و به خصوص محل رویت حضرت ولی عصر در عهد پدر بزرگوارش می باشد و بس.

ما هرگز چنین اعتقادی نداریم. ما فقط از دشمنان شیعه می شنویم که به ما نسبت می دهند که ما معتقدیم: حضرت ولی عصر در چاهی در سرداب مقدس مخفی است و تا روز ظهور در همان جا خواهد بود!

برای اثبات چنین مطلبی مدرکی از کتاب های شیعه از احادیث شیعه یا از اقوال علمای شیعه لازم است که چنین مدرکی وجود ندراد و به صرف اتهام از طرف دشمنان چنین مطلبی ثابت نمی شود.

محدث عالی مقام مرحوم حاج میرزا حسین نوری درباره سرداب سامراء می نویسد: « ما هرچه مراجعه کردیم و تفحص نمودیم از آنچه درباره سرداب گفته اند در کتابهای علمای شیعه هیچگونه اثری ندیدیم بلکه اصلا ذکری از سرداب به عنوان «سرداب غیبت» به میان نیامده است.»

مرحوم آیت الله صدر نیز در کتاب « المهدی علیه السلام» در این باره می نویسد: «مساله غیبت حضرت حجت نزد ما شیعیان امامیه صحیح است اما آنچه را که در این باره بعضی از عوام می گویند و بسیاری از خواص اهل سنت نیز به ما نسبت می دهند من نه برای آن مدرکی می شناسم و نه سندی یافته ام.»

دانشمند بزرگوار فقید علامه حاج شیخ عبدالحسین امینی در کتاب گرانقدر«الغدیر» آنجا که تهمت های «قصیمی» مولف کتاب «الصراع بین الاسلام و الوثنیه» را پاسخ می دهد می نویسد: « داستان عجیب سرداب زشت ترین چیزی است که دشمنان و مخالفان به ما نسبت داده اند» هر چند که قصیمی در این نسبت ناروا تنها نیست ولی او اضافه بر گذشتگان نوشته است که «افزون از هزار سال است که شیعیان هر شب در مقابل سرداب می ایستند و منتظر ظهور هستند» در صورتی که شیعه نمی گوید غیبت امام زمان علیه السلام در سرداب انجام گرفته یا از آنجا ظهور می کند.

بلکه شیعه مطابق احادیث رسیده معتقدند که امام غایب آنها در مکه معظمه مقابل خانه کعبه ظهور می کند و هیچ کس نگفته است که وی در سرداب بسر می برد یا سرداب محل غیبت آن حضرت است. بلکه سرداب سامراء جزء خانه امامان معصوم بوده و مانند سایر قسمت های خانه احترام دارد و این احترام بدین جهت است که سرداب محل زندگی سه امام معصوم بوده است.

البته باید توجه داشت که در بعضی از کتب ادعیه و غیرآن نام سرداب سامراء به میان آمده است و برخی از دعاها و زیارات در آنجا خوانده می شود ولی این بدان معنا نیست که سرداب محل غیبت امام زمان علیه السلام است و حضرتش در سرداب باقی مانده است بلکه همانگونه که یادآور شدیم چون سرداب محل زندگی سه امام معصوم بوده است از این رو دعاها و زیارت ها را در آنجا می خوانند.

داستان سرداب سامرا ء افسانه ای است ساخته و پرداخته دشمنان اهل بیت عصمت و طهارت و ما هرگز چنین اعتقادی نداریم که سرداب محل غیبت حضرت ولی عصرعلیه السلام بوده و یا از آنجا ظهور می کنند. بلکه ما مانند همه شیعیان در طول تاریخ معتقدیم که حضرت ولی عصرعلیه السلام در تحت عنایات خاص پروردگار در اقطار واکناف جهان در گردش است همه ساله در مراسم حج شرکت می جوید و قبر اجداد طاهرینش را در مدینه عراق و طوس زیارت می کند.

*برگرفته از کتاب «ظهور حضرت مهدی از دیدگاه اسلام مذاهب و ملل جهان» انتشارات مسجد مقدس جمکران

منبع: شبستان



مجمع جهانی شیعه شناسی