رجعت از نظر شیعه

امام صادق علیه السلام فرمود: «رجعت مخصوص عده‏ای است و آنها [انبیا و معصومین علیهم‏السلام و] کسانی هستند که دارای ایمان خالص و یا کفر و شرک خالص بوده‏اند.»

[1]1ـ علاّمه مجلسی در کتاب بحارالانوار می‏گوید: شیعه در تمام اعصار معتقد به رجعت بوده و این اعتقاد در میان آنان مسأله روشنی است. سپس می‏افزاید: بیش از چهل نفر از علمای بزرگ شیعه، به طور متواتر، نزدیک دویست روایت را در بیش از پنجاه کتاب خود راجع به رجعت نقل کرده‏اند که مرحوم کلینی، صدوق، طوسی، سید مرتضی، نجاشی، کشی، عیاشی، قمی، سلیم هلالی، شیخ مفید، کراچکی، نعمانی، صفار، سعدبن عبداللّه، ابن قولویه، علی‏بن‏عبدالحمید و سیدبن طاووس در زمره آنها هستند.
470 [2] سپس می‏گوید: اگر چنین مسأله‏ای متواتر قلمداد نشود در چه مسأله‏ای می‏توان ادعای تواتر نمود با آن که مسأله رجعت را تمام علمای شیعه در طول تاریخ از یکدیگر نقل نموده‏اند.
471 [3]و پس از ذکر نام عده‏ای از علمای شیعه که در باره رجعت کتاب نوشته و اقوال منکرین رجعت را رد نموده‏اند سخن مرحوم صدوق را در «رساله اعتقادات» نقل نموده که می‏گوید: اعتقاد ما ـ یعنی امامیه ـ در باره رجعت این است که رجعت یک حقیقت مسلم است؛ چنان‏که خداوند در سوره بقره، آیه 243، نمونه‏ای از آن را
در باره هفتاد هزار خانواده از یکی از بلاد که از طاعون فرار کردند نقل نموده که خداوند به آنها فرمود: بمیرید و آنها مردند و سال‏ها در کنار جاده ماندند، آن گاه حزقیل پیغمبر از خدا خواست تا زنده شوند و [به اذن خدا زنده شدند] و باز بعد از گذشت آجال خود مردند.
سپس می‏گوید: رجعت در امت‏های گذشته وجود داشته و رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «حوادثی که در امت‏های گذشته رخ داده بدون کم و کاست در این امت نیز رخ می‏دهد» و طبق فرموده آن حضرت در این امت نیز باید رجعت وجود داشته باشد.
472 [4]2ـ محدث بزرگوار، قمی، در کتابسفینة البحار، از امام صادق علیه‏السلام نقل نموده که فرمود: «نخستین کسی که قبل از قیامت از قبر خارج می‏شود و به دنیا باز می‏گردد حسین‏بن‏علی علیهماالسلام است.» همچنین فرمود: «رجعت مخصوص عده‏ای است و آنها [انبیا و معصومین علیهم‏السلام و] کسانی هستند که دارای ایمان خالص و یا کفر و شرک خالص بوده‏اند.»
473 [5]3ـ در همان کتاب، از امام باقر علیه‏السلام نقل شده که فرمود: «رسول خدا و امیرالمؤمنین صلوات‏الله علیهما ـ هنگام رجعت، به دنیا باز خواهند گشت.»
[6]4ـ در همان کتاب، از امام صادق علیه‏السلام نقل شده که در تفسیر آیه «و یوم نحشر من کلّ امّةٍ فوجا...» فرمود: «هیچ کس از مؤمنین نیست که کشته شده باشد جز این که قبل از قیامت زنده شود و سپس بمیرد و هیچ کس از مؤمنین نیست که مرده باشد جز این که او نیز قبل از قیامت زنده شود و به شهادت برسد.»
475 [7]5 ـ در همان کتاب، از امام صادق علیه‏السلام نقل شده که فرمود: «از جمله سخنانی که خداوند در معراج به پیامبر خود صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود این سخن بود: ای محمّد! علی آخرین فردی است که من از امامان [بعد از تو] در رجعت قبض روح می‏نمایم و او همان «دابّة الارض» است که با مردم سخن خواهد گفت [و بر پیشانی مؤمن و کافر نشانه‏ای خواهد گذاشت].»
476 [8]6ـ علاّمه سید عبدالله شبّر در کتاب «حق الیقین» گوید: احادیث زیادی از ایمه اطهار علیهم‏السلام نقل شده که فرموده‏اند: «کسی که ایمان به رجعت و بازگشت ما نداشته باشد از ما نیست». سپس از کتاب فقیه صدوق، از امام صادق علیه‏السلام نقل می‏کند که فرمود: «کسی که ایمان به رجعت و بازگشت ما به دنیا نداشته باشد و عقد متعه و موقت ما راحلال نداند از ما نیست.»
477 [9]سپس می‏گوید: رجعت عبارت است از این که عده‏ای از شیعیان و دوستان امام زمان علیه‏السلام قبل از قیامت به دنیا باز گردند و از امام خود حمایت و دولت و حکومت او را درک نمایند و خشنود شوند، و عده‏ای از دشمنان آن حضرت نیز به دنیا باز گردند و هنگام حکومت حضرت مهدی علیه‏السلام به دست شیعیان او، مجازاتِ بعضی از اعمال زشت خود را ببینند و با خواری و خفت کشته شوند، این باز گشت مخصوص کسانی است که دارای ایمان خالص و یا کفر خالص بوده‏اند و بقیه مردم ـ چنانچه در روایات نقل شده ـ به حال خود می‏مانند و به دنیا باز نمی‏گردند و دلیل این رجعت و بازگشت اضافه بر اجماع و ضرورت مذهب، کتاب خدا (قرآن) و سخنان معصومین علیهم‏السلام است.
478 [10]سپس گوید: آیاتی از قرآن که بر رجعت دلالت می‏کند از این قرارند:

آیه اول این آیه است که خداوند متعال می‏فرماید: «و یوم نحشر من کلّ امّةٍ فوجا...»؛ یعنی روزی که ما از هر جمعیتی عده‏ای را که آیات ما را تکذیب می‏نموده‏اند زنده می‏کنیم و آن‏ها برای مجازات بازداشت می‏شوند. این آیه دلالت می‏کند که این حشر و زنده شدن مخصوص عده خاصی است و آن غیر از حشر اکبر است که قیامت می‏باشد؛ چنان که خداوند فرموده: «و حشرناهم فلم نغادر منهم احدا»؛ یعنی «[به‏یاد بیاور روزی را که] ما آنها را در قیامت زنده می‏کنیم و احدی از آنها را فرو نمی‏گذاریم.
479 [11]7ـ شیخ بزرگوار، قمی، در تفسیر خود نقل نموده که از امام صادق علیه‏السلام در باره تفسیر آیه «و یوم نحشر من کلّ امّةٍ فوجا...) سؤال شد. امام صادق علیه‏السلام فرمود: «عامه واهل سنت چه می‏گویند؟» سایل گفت: آنها می‏گویند این آیه مربوط به قیامت است. امام صادق علیه‏السلام فرمود: «آیا در قیامت از هر امتی عده‏ای محشور می‏شوند؟!»
سپس فرمود: «این آیه مربوط به رجعت است و آیه شریفه «و حشرناهم فلم نغادر منهم احدا» مربوط به روز قیامت است.»

[1]42- القول فی الرجعة
1ـ قال العّلامة المجلسی فی البحار ج 53/122 اجمعت الشیعة علیها فی جمیع الأعصار و اشتهرت بینهم کالّشمس فی رابعة النهار الی قوله: و تواتر عنهم‏قریب من مأتی حدیث صریح رواها نیّف و اربعون من الثقات العظام و العلماء الأعلام فی ازید من خمسین من مؤلّفاتهم کثقة الأسلام الکلینی و الصدوق محمّدبن‏بابویه و الشیخ ابی‏جعفر الطوسی و السیّد المرتضی و النجاشیّ و الکشیّ و العیّاشیّ و علیّ‏بن‏ابراهیم و سلیم الهلالی و الشیخ المفید و الکراجکی و النعمانی و الصفّار و سعدبن عبداللّه و ابن قولویه و علیّ‏بن‏عبدالحمید و السیّد علیّ‏بن‏طاووس.و...
[2]الی ان ذکر عدّةً کثیرة من الأعلام ثمّ قال: و اذا لم یکن مثل هذا متواترا ففی ایّ شی‏ءٍ یمکن دعوی التواتر مع ماروته کافّة الشیعة خلفا عن سلف؟!
[3]ثمّ ذکر عدّة منهم صنّف فیه او احتجّ علی المنکرین فی ذلک ثمّ ذکرماقاله الصدوق فی رسالة العقاید بقوله: اعتقادنا فی الرجعة انّها حقّ و قد قال اللّه عزّوجلّ «الم ترالی الذین خرجوا من دیارهم و هم الوف حذر الموت فقال لهم اللّه موتوا ثمّ احیاهم»
الی ان قال: انّ الرجعة کانت فی الأمم السالفة و قال النّبیّ صلی‏الله‏علیه‏و‏آله: یکون فی هذه الأمة مثل ما یکون فی الأمم السالفة حذوالنعل بالنعل و القذّة بالقذّة فیجب علی هذا الأصل ان یکون فی هذه الأمة رجعة.
[4]2ـ و روی فی سفینة البحار فی لغة رَجَعَ عن منتخب البصایر عن ابی عبداللّه علیه‏السلامانّه قال: اوّل من تنشقّ الأرض عنه و یرجع الی الدنیا الحسین بن علیّ علیهماالسلام و انّ الرجعة لیست بعامّةٍ و هی خاصّة، لایرجع الاّمن محّض الأیمان محضا او محّض الکفر و الشرک محضا.
[5]3ـ و فیه عن ابی جعفر علیه‏السلام قال: انّ رسول‏اللّه و علیّا ـ صلوات‏اللّه‏علیهما سیرجعان.
[6]4ـ و فیه عن الصّادق علیه‏السلام فی قوله تعالی: «و یوم نحشر من کلّ امّةٍ فوجا...» النمل/83 قال: لیس احدمن المؤمنین قُتل الاّ سیرجع حتّی یموت ولا احد من المؤمنین مات الاّ سیرجع حتّی یُقتل. البحار ج 53/40.
[7]5ـ و فیه عن الصّادق علیه‏السلام قال: ممّا کلّم اللّه‏تعالی رسوله لیلةً اسری به: «یا محمّد!علیّ آخر من اقبض روحه من الأیمّة و هو الدّابة التی تکلّمهم». البحار ج 53/68.
[8]6ـ و قال السیّد الشبّر فی کتاب حق الیقین ج 2/3: تضافرت الأخبار عن الأیمة الأطهار علیهم‏السلامانّهم قالوا: لیس منّا من لم یؤمن برجعتنا ففی الفقیه عن الصّادق علیه‏السلام قال: لیس منّا من لم یؤمن بکرّتنا و لم یستحلّ متعتنا.
[9]ثمّ قال: و الرجعة عبارة عن حشرقومٍ عند قیام القایم ممّن تقدّم موتهم من اولیایه و شیعته لیفوزوا بثواب نصرته و معونته و یتبهّجوا بظهور دولته و قوم من اعدایه لینتقم منهم و ینالوا بعض ما یستحقّونه من العذاب و القتل علی ایدی شیعته و لیبتلوا بالذلّ و الخزی بما یشاهدون من علوّ کلمته و هی عندنا تختصّ بمن محّض الأیمان او محّض الکفر و الباقون مسکوت عنهم کماوردت به النصوص الکثیرة و یدلّ علی ثبوتها مضافا الی الأجماع بل ضرورة المذهب الکتاب و السنّة.
[10]امّا الکتاب فآی الأولی: قوله تعالی فی سورة النمل آیة /83: «و یوم نحشرمن کلّ امةٍ فوجا ممّن یکذّبُ بآیاتنا فهم یُوزعون» حیث دلّت هذه الآیة علی انّ هذا الحشر خاصّ ببعضٍ دون بعضٍ فتعیّن ان یکون غیرالحشر الأکبر الّذی فی القیامة لأنه عامّ بالأتفاق و لقوله تعالی: «وحشرناهم فلم نغادر منهم احدا».
[11]7ـ و روی القمی فی تفسیره عن الصّادق علیه‏السلام انّه سیل عن تفسیر الآیة الاولی فقال علیه‏السلام: ما یقول النّاس فیها؟ قلت: یقولون: انّها فی القیامة فقال ایحشر اللّه یوم القیامة من کلّ امّة فوجا و یترک الباقین؟! انّما ذلک فی الرجعة فأمّا آیة القیامة فهذه: «وحشرناهم فلم نغادر منهم احدا» و الأخبار بهذاالمضمون کثیرة.

منبع خبر: کتاب «دولة المهدی» (حکومت امام زمان ـ عج ـ) ص: 373-378

سایت شیعه نیوز