تذکر:
1-مجموعه تحلیل های سریال مختارنامه که از سوی سایت فرهنگی اعتقادی فطرت ارایه خواهد شد از زاویه ی مسایل اعتقادی است.
2-تحلیل و بررسی اعتقادی یک محصول مذهبی حق محفوظی برای تریبون های فرهنگی- اعتقادی است و این نقد به معنای زیر سؤال بردن کل مجموعه نیست.هم چنین هرگونه تایید و دفاع نیز به معنای تایید کل مجموعه نخواهد بود.
3-چنان چه در حوزه مسایل اعتقادی تحلیل و یا نظری شایان ذکر می بینید جهت درج برای ما ارسال کنید

تحلیل سریال مختارنامه(8)
چهره حضرت عباس علیه السلام

هنوز چند قسمتی از پخش سریال نگذشته بود که دعوایی مبنی بر پخش چهره حضرت عباس علیه السلام بالا گرفت. یک سو می گفت پخش نکنید. دیگری می گفت حرفش را هم نزن!

این سؤال هیچ گاه به خوبی پاسخ داده نشد که چرا نباید چهره آن بزرگوار ساخته و پرداخته ی تصویرگران شود.
این سؤال را کلی تر بیان می کنیم و این که چرا چهره انبیاء و ایمه علیهم السلام نباید ساخته و پخش شود.

این موضوع از دو جنبه ی احکام و اخلاق قابل پیگیری است. که ما تنها از باب اخلاق وارد موضوع می شویم و حوزه ی احکام را به فقها وا می گذاریم. در مجموع سه دلیل عمده ذکر و بررسی می کنیم:

دلیل اول:
یک اثر هنری چه فیلم، چه نقاشی و یا هر مقوله ی دیگر در واقع مخلوق ذهنی هنرمند است. این مخلوقات ذهنی نویسنده حین نوشتن داستان و حتی اجرای نمایش دچار تغییر می شوند که این تغییرات وابسته به ذهنیت های نویسنده و یا کارگردان فیلم یا تیاتر است.
در مورد فیلم های تاریخی این شخصیت پردازی دارای محدودیت هایی می شود. از جمله این که تاریخ، بسیاری از مشخصه ها، رفتارها، خلقیات و عملکردهای فرد را دیکته می کند و دست نویسنده را تا حدودی می بندد. لذا نویسنده مجبور است هیجانات ناشی از خواسته های خود در مورد شخصیت پردازی را در مقوله ای نشان بدهد که تاریخ این اجازه را در سکوت خود به او می دهد. مثلاً در ماجرای قیام مختار حضور ایرانی ها بسیار مشخص است اما از آن جا که تاریخ جزییاتی برای آنان ذکر نکرده کارگردان شخصیت کیان و یارانش را خلق و در دل داستان راهی می کند. تا جایی که چه بسا عملکردهای کیان در فیلم، الزاماً در تاریخ نیامده است. از حالا به بعد هرکس در هرجایی از قیام ایرانیان در همراهی مختار چیزی بشنود یاد کیان خواهد افتاد و تصویر چهره ی او در ذهنش نقش خواهد بست.
و اما در مورد حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام. نویسنده می خواهد تمام باورداشت خود از سال های دور تا کنون را در چهره ی عباس نشان دهد. در این میان مشاورین و گریمورها او را یاری می کنند تا حضرت عباسی(ع) که ساخته ی ذهن نویسنده و یاران اوست،به تصویر کشیده شود.
اما از آن سوی صفحه تلوزیون که مخاطبین هستند نباید غافل شد. چرا که از حالا به بعد حضرت عباس(ع) ذهن همه به حضرت عباس(ع) ذهن آقای نویسنده تبدیل می شود. اثر فیلم یعنی همین که ذهن ها را با خود به هرجا که می خواهد می برد. وهرچه را –درست یا غلط- دیکته می کند.
حالا سؤال این است: آیا آن جا که فیلم ما را می برد حقیقت است یا نه؟!
آیا حضرت عباس(ع) ذهن نویسنده همان چهره ی واقعی است که به راحتی دست همه را بگیریم و بگوییم همین است؟
این قضیه در چهره ی همه افراد تاریخ صادق است و البته می تواند تبعاتی داشته باشد که از باب تسامح آن را رها می کنیم اما در مورد چهره ی اولیاء الهی نمی توانیم مسامحه کنیم. چرا که در مقام مدیریت تریبون مذهبی کشور کسی این اجازه را ندارد که چهره ی ذهن یک فرد مقدس را بر تمام ذهن ها دیکته کند و بگوید: این است و جز این نیست. کار نمایش دیکته کردن امور ذهنی است. با این ابزار بسیاری از معاملات سیاسی دنیا با مقدمه ی هالیوود نوشته می شود. فیلم می تواند از یک حقیقت دروغ بسازد و از یک دروغ، حقیقت. البته ما نمی خواهیم سازندگان مختارنامه را به دروغ گویی متهم کنیم نه! صرفاً می خواهیم گوشزد کنیم ما را نسزد که تصویر ذهن خود را در ذهن دیگران مصور کنیم. که اگر چنین کنیم هرجا سخن از عباس بن علی علیهما السلام شنیده شود ذهن به سمت و سوی تصویر ذهنی آقای نویسنده و شخصیت پردازی او می رود و آن قدر این موضوع تحکیم می یابد که دیالوگ ها ایدیولویژی ها و... برای مردم همان می شود که در حضرت ابوالفضل(ع) فیلم بوده است.

دلیل دوم:
دومین نکته ای که باید مد نظر قرار گیرد این است که اگر چنین امری مرسوم شود از فردا چهره ی اولیاء خدا هر روز به رنگی درخواهد آمد و چه بسا در این رنگا رنگی توهین ها و جسارت ها رخ نمایی کند. چندی پیش از شبکه دوم سیما انیمیشن تاریخی پخش شد که در آن بی شرمانه حضرت زهرا سلام الله علیها را با معیارهای فکری کارگردان در مورد زنان امروز به تصویر کشیده بودند و در توهین خود به خاندان نبی صلی الله علیه و آله سنگ تمام گذاشته بودند.
اگر راه باز شود اتفاقات ناگواری در باورها و فرهنگ شیعی به وجود خواهد آورد. گرچه ما به اصالت امثال آقای میر باقری معترفیم و می دانیم در چهره پردازی ایشان جوانب احترام رعایت خواهد شد اما اگر این باب توسط بزرگی چون ایشان باز شود کودکان بی خرد این عرصه همان خواهند کرد که نمونه اش را در آن انیمیشن دیدیم.

دلیل سوم:
نکته ی بسیار مهم دیگر را با ذکر یک مثال آغاز و سپس پردازش می کنیم. چند سال پیش وقتی سریال امام علی علیه السلام پخش شد شخصیت جناب مالک اشتر سال ها در ذهن ها ماند و هرجا هنرپیشه ی نقش مالک دیده می شد یا مورد مصاحبه ای قرار می گرفت و یا در فیلم دیگری بازی می کرد ذهن ها به یاد مالک اشتر نخعی می افتاد. یعنی انطباق شخصیت خاص داستان با واقعیت شخص هنرپیشه.
از آن روز به بعد آن هنر پیشه نزد مردم علاوه بر نام اصلی خودش به سمبل و نماد مالک تبدیل شده بود که مسیولیت های وی را بسیار سخت می کرد.

حال اگر هنرپیشه ای در نقش عباس بن علی علیهما السلام ایفای نقش کند آن هنر پیشه همیشه یادآور آن بزرگوار خواهد بود. اگر فردا روزی در نقش دیگری در فیلم دیگری بازی کند که آن نقش سخیف باشد به شخصیت آن بزرگوار که در صورت آن هنرپیشه خلاصه شده است توهین خواهد شد. آن هنرپیشه روزی می خواهد در نقش یک معتاد بازی کند روزی دزد و...
یا چه بسا از فردا عکس ها و تصاویر وی که با موازین شیعی و اخلاقی هم خوانی ندارد در جامعه پخش شود و ضمیر ناخودآگاه مردم بگوید: این هم همان حضرت عباس(ع) است!! چهره ی حضرت ابوالفضل علیه السلام همه جا می رود و در هر نقشی بازی می کند و هزارن تصویر نامناسب از او پخش می شود و... و این همان چهره ای است که توسط فیلم خلق شده و در اذهان مردم جاخوش کرده است.
نکته این است که این بار هنرپیشه، نام حضرت عباس علیه السلام را هرجا که بخواهد با خود خواهد برد. حتی کثیف ترین مکان ها و زشت ترین موقعیت ها!

شیعیان باید مراقب باشند که این حساسیت ها و توجه به آن ها همان حفظ شعایر الهی است. و حتی اگر فردا روزی سی دی فیلم مختارنامه با چهره ی بدون سانسور پخش شد از نشر آن امتناع کنند.

------------------------------------------------------------
مطالب مرتبط:
تحلیل مختارنامه(7)
تحلیل مختارنامه(6)
تحلیل مختارنامه(5)
تحلیل مختارنامه(4)
تحلیل مختارنامه(3)
تحلیل مختارنامه(2)
تحلیل مختارنامه(1)
از اقدام قابل تقدیر میرباقری تا آموزش اشتباه حکم فقهی!(جدید)
حذف تصاویرچهره حضرت ابوالفضل ازمختارنامه
نقدی بر مناظره عبیدالله زیاد و مسلم بن عقیل در سریال مختارنامه
بیان امام محمد باقر علیه السلام در مورد مختار
قیام مختار ثقفی
هزینه ساخت سریال"مختارنامه"اعلام شد
مختار ثقفی روز عاشورا کجا بود؟
پاسخ به شایعات مختارنامه
چه کسانی به دست"مختار"کشته شدند؟
قیام مختار



فطرت