بررسی آیات نازل شده در شان امیر المومنین (ع)

“و ان هذا صراطی مسقیما فاتبعوه و لاتتبعوا السبیل فتفرق بکم عن سبیله...” (انعام، 153)
و اینکه این راه مستقیم من است پس پیرویش کنید و پیروی نکنید راه های مختلف را که از راه پراکنده تان می کند

در برهان از بریده و غیر او، از رسول خدا(ص) روایت کرده که فرمود و “ان هذا صراطی مستقیما...” فرمود سوال کردم از خداوند که آن را برای علی قرار دهد پس چنین کرد.
سبل که موجب تفرقه هست انحراف از خط اهل بیت است و انحراف ولو کم باشد یا در جزیی از احکام باشد، در فروع یا اصول باشد مانند انحراف خط کج از مستقیم است که از انحراف کم شروع شده هرچه پیش رود فاصله زیادتر می شود. در روایات سبل را به اصحاب گمراهی و غاصبین تقسیم کرده اند.

“یا ایها النبی حسبک الله و من اتبعک من المومنین” (انفال، 64)
“ای پیامبر بس است تو را، خدا و آنان که پیرویت کردند از مومنان”

برهان از حلیه الاولیاء از ابی هریره روایت کرده که این آیه در شان علی بن ابیطالب(ع) نازل شده و تایید می کند آن را آیه 62 “حسبک الله هو الذی ایدک بنصره و بالمومنین” و روایات بسیار وارد شده که در ساق عرش نوشته شده “محمد رسول الله ایدته بعلی و نصرته به یا بعلی” و هرکه به تاریخ و روایات از شیعه و سنی مراجعه کند و کمترین اطلاعی داشته باشد نصرت علی(ع) را به اسلام می بیند و اگر او نمی بود نامی از اسلام باقی نمی ماند و خداوند علی را ناصر پیامبر و سبب حفظ دین قرار داد.
نظیر ضربت حضرت در احزاب، که به فرموده رسول خدا(ص) افضل از عبادت ثقلین تا قیامت است و در بدر و احد و حنین و غیره و بعد از رحلت رسول خدا(ص) با اینکه خلافت را غضب کردند پیوسته در قضاوتها و مشورتها که غاصبین با حضرت می نمودند سبب عزت اسلام و حفظ دین بود.

“اجعلتم سیقایه `الحاج و عماره المسجد الحرام کهن ءامن بالله و الیوم الاخر و جاهد فی سبیل الله لایستوون عندالله و الله لا یهدی القوم الظالمین* الذین ءامنوا و هاجروا و جاهدو فی سبیل الله باموالهم و انفسهم اعظم درجه عندالله و اولیک هم الفایزون* یبشرهم ربهم برحمه منه و رضوان و جنت لهم فیها نعیم مقیم*” (توبه، 19، 20 و 21.)
“آیا قرار دادید آب دادن حاجیان و آباد کردن مسجدالحرام را مانند آنکه ایمان آورده است به خدا و روز بازپسین و کوشیده است در راه خدا؟ یکسان نیستند نزد خدا و خدا هدایت نمی کند گروه ستمگران را آنان که ایمان آوردند و هجرت کردند و کوشیدند در راه خدا با مالها و جانهای خود در بزرگترین مراتب نزد خدا هستند و آنان رستگارانند پروردگارشان به آنها نوید می دهد به رحتمی از خود و خشنودی و باغستانی که برای ایشان در آن نعمتی پایدار است”.

به روایت کثیری از مفسرین شیعه و سنی در شان علی بن ابیطالب(ع) نازل شده و اوصاف مذکوره در مورد امیرالمومنین(ع) است.
در برهان از ثعلبی که از مخالفین است روایت کرده که این آیه در شان علی بن ابیطالب و عباس بن عبدالمطلب و طلحه بن شیبه نازل شده و آن دو باهم تفاخر می کردند، پس طلحه گفت من مصاحب خانه خدا هستم کلیدهایش در دست من است و اگر بخواهم در مسجد بیتوته می کنم و عباس گفت من صاحب مقایه و آب دادن به حجاج و قایم به این امر هستم و علی(ع) فرمود نمی دانم چه می گویید، شش ماه قبل از همه مردم نماز گزاردم و من مصاحب جهادم پس نازل فرمود خداوند “اجعلتم سقایه الحاج...”

“یا ایها الذین ءامنوا اتقوا الله و کونوا مع الصابرین” (توبه، 119)
“ای کسانی که ایمان آوردید از خدا بترسید و با راستگویان باشید”.

مرویست که وقتی این آیه نازل شد، سلمان پرسید یا رسول الله این آیه عام است یا خاص. فرمود آنها که امر شده اند، پس عامه از مومنین مامور به آن هستند و اما صادقون، مخصوص برادرم علی و اوصیاء بعد از او تا روز قیامت است و معصیت با ایمه طاهرین ملازم بودن ایشان است، در طریق الی الله و مصر الی الله و مسیر زندگانی دنیا و نه تقدم بر ایشان و نه افراط جایز است که انسان را به مارقین ملحق می کند و نه تاخر و تفریط جایز است که موجب هلاکت و زهوق می شود در ادعیه وارد شده است “المتقدم لکم مارق و المتاخر عنکم زاهق و اللازم لکم لاحق”.
چون کمال انسانیت در این انسانهای کامل است و اسوه حسنه ایشانند و مظهر تمام و کمال اسماء حسنی غیر از آنها نمی باشد و خلیفه الله در زمین که در ابتدای خلقت آدم(ع)، خداوند تعالی فرمود ایشانند و اگر آنها نمی بودند آدم خلق نمی شد چنانکه در روایت خداوند به آدم(ع) خطاب فرمود و بلکه آسمان و زمین خلق نمی شد. “لولاک لما خلق الافلاک و لولا علی لما خلقتک و...”
پس اینکه عمر و عثمان مکرر از دهانشان صادر شد که لولا علی لهلکت یا لهلک عمر یا عثمان و امثال این کلمات فضیلت نمی باشد چون اگر علی نبود اساس آسمان و زمین خلق نمی شد و آدم خلق نمی شد تا برسد به عمر و عثمان. چه می دانستند که این ابوالحسن، که مسایل و محاکم خود را مکرر به او ارجاع می دادند فقط عالم و دانا و مصاحب و برادر رسول خدا(ص) بلکه خلیفه الله در روی زمین است و به اذن خدا ملکوت هرچیزی در دست اوست و ملایک موکل بر آسمانها و زمین و شب و روز و ملک الموت و ملک باران و غیره به فرمان او در کارند و به واسطه او باران نازل می شود و دانه جوانه می زند و درختان شکوفه بر می آورند “بکم فتح الله و بکم یختم و بکم ینزل الغیث و بکم یمسک السمآء ان تقع علی الارض الا باذنه” و او بود با تمامی انبیاء از آدم تا خاتم و یاری کننده ایشان در دین خدا بود و توبه آدم به نام خمسه طیبه قبول شد و کشتی نوح از غرق شدن ایمن شد “اتاکم الله ما لم یوت احدا من العالمین” و به برکت ولایت او و اهل بیت عبادات قبول می شود.

و عبادت بی ولایت پوست بی مغز و ظاهر بی باطن و طبل توخالی است. “بمولاتکم تقبل الطاعه المفترضه” خلاصه کلام آنکه “فبلغ الله بکم اشرف محل المکرمین و اعلی منازل المقربین و ارفع درجات المرسلین حیث لا یلحقه لا حق و لا یفوقه قایق و لایسبقه سابق و لا یطمع فی ادراکه طامع حتی لایبقی ملک مقرب و لا نبی مرسل و لا صدیق و لا شهید و لا عالم و لاجاهل و لادنی و لا فاضل و لامومن صالح و لا فاجر طالح و لا جبار عنید و لا شیطان مرید و لا خلق فیما بین ذلک شهید الاعرفهم جلاله امرکم و عظم خطرکم و کبر شانکم...” “یعنی پس به برکت شما خداوند ما را به شریفترین مقامات بزرگ و بالاترین منازل نزدیکان و رفیع ترین درجات فرستادگان رسانید آنجا که احدی به پایه آن نرسد و کسی بر بالاترش دست نیابد و بر آن پیشی نگیرد و در ادراک آن به طمع خام نیفتد تا باقی نماند فرشته مقربی و نه پیغمبری مرسل و نه صدیق و نه شهیدی و نه عالم و نه جاهلی و نه پستی و نه فاضلی و نه مومن صالح و نه فاجر طالحی و نه گردنکش عنودی و نه دیو مردودی و نه آفریده ای که فیمابین آن حضور یابد مگر اینکه بشناسد آن را به جلالت امر شما و عظمت مقام شما و بزرگی منزلت شما...”

نویسنده: یعقوب محمودیان



بانک اطلاعات نشریات کشور