آیا ساختن و بنا بر قبور؛ از قبیل گنبد، ضریح و... منع شرعی دارد؟

به چند دلیل پاسخ این پرسش منفی است و منعی ندارد:

‏ الف دلیلی بر حرمت، جز روایت ابی الهیاج نیست‏ صحیح مسلم، ج‏3، ص‏61. و نیز این روایت از نظر سند مورد اشکال است؛ زیرا وکیع و حبیب‏بن ابی‏ثابت از راویان سند این حدیث هستند و هر دو از نظر اهل سنت مورد بحث می‏باشند.

‏ ب - در دلالت حدیث نیز جای بحث و گفتگو وجود دارد؛ چون «وَ لا قَبراً الاّ سوّیته» به معنای تخریب بنای قبور نیست بلکه به معنای مسطح کردن آن در مقابل تسنیم؛ یعنی بلند کردن قبر و بالا آوردن؛ آن همانند کوهان شتر است.

‏ قسطلانی می‏گوید: «السنة فی القبر تسطیحه و انَّه لا یجوز ترک هذه السنّة لمجرّد انّها صارت شعاراً للروافض وانّه لا منافات بین التسطیح و حدیث ابی هیاج: لأنّه لم یُرَد تسویته بالأرض و انّما أراد تسطیحه جمعاً بین الأخبار...»

ارشاد الساری، ج‏2، ص‏468.

‏ « سنت پیامبر (ص) همان مسطح کردن قبر است و این سنت - چون شعار پیروان مذهب شیعه گردیده - جایز نیست رها شود و هیچ منافاتی میان مسطح کردن قبر و روایت أبی الهیاج نیست؛ زیرا که منظور روایت صاف کردن قبر و برابر کردن آن بازمین نیست. بلکه مراد مسطح کردن در مقابل تسنیم است، و این معنا را از جمع میان روایات به دست می‏آوریم.

‏ ج - روش مسلمانان این بوده که روی قبرها بنا می‏ساختند:

‏ 1 - بنای حجره شریف نبوی.

‏ 2 - قبور ایمه بقیع که در سال 1345 ه ق به دست وهابیان تخریب گردید.

‏ 3 - قبر ابراهیم فرزند رسول‏اللّه (ص) در خانه محمدبن زیدبن علی بود و به دست وهابیان تخریب گردید.

‏ 4 - بنای مسجد، روی قبر حمزه(ع). در اوایل قرن دوم هجری و به دست وهابیان تخریب گردید.

‏ 5 - بنای قبر سعد بن معاذ - این قبر در منزل ابن افلح بود و در زمان عمربن عبدالعزیز بر روی آن گنبد ساختند. وفاء الوفا، ج‏2، ص‏545.

‏ 6 - بنا بر روی قبر باهلی (سال 275 ه .) در بصره. سیر اعلام النبلاء، ج‏13، ص‏285.

‏ 7 - بنا بر روی قبر امیر مؤمنان حضرت علی‏بن ابی طالب (ع) در قرن دوم. موسوعة العتبات 6، 97.

‏ 8 - بنا بر روی قبر سلمان فارسی. تاریخ بغداد، ج‏1، ص‏163.

‏ 9 - بنا بر روی قبر ابوعوانه (سال 316 ه .). سیر اعلام النبلاء، ج‏14، ص‏419.

‏ خلاصه، سیره مسلمین؛ چه شیعه و چه سنی بر این بوده است که بر قبور بزرگان دین حرم و بارگاه بسازند و این سیره در تمام بلاد اسلامی همچنان ادامه دارد. قبور ایمه اطهار (ع) در نجف و کربلا و کاظمین و سامرا و مشهد و قبور بزرگان اهل سنت؛ ابو حنیفه و عبدالقادر در بغداد و بخاری در سمرقند و... شاهد بر مدّعی است، تنها وهابیان هستند که در حجاز با این سیره مسلمین به مخالفت برخاسته‏اند.




سایت فطرت