آیا حدیث «اصحابی کالنجوم بایهم اقتدیتم اهتدیتم» صحّت دارد؟

پاسخ:
از جمله روایاتی که اهل سنت در بسیاری از متون حدیثی، تفسیری، اصولی، فقهی و حتی در مناظره ها ومحافل علمی وعمومی اهل سنت در جهت اثبات مرجعیت صحابه و مشروعیت بخشیدن به خلافت خلفاء، مورد استناد قرار می گیرد روایت فوق می باشد که در این مجال در دو بخش(اجمالی و تفصیلی) به بررسی آن می پردازیم:

پاسخ اجمالی:
1. این روایت اشکال سندی دارد.

2. جمعی از علمای اهل سنت دانشگاه الازهر مصر بر عدم صحت این روایت فتوا داده اند.

3. این روایت در برابر احادیث مشهور و متواتری است که در شان اهل بیت عصمت و طهارت صادر گردیده است.

4. آیا معقول است که اصحاب امر به اقتداء به اصحاب شده باشند؟

5. چگونه ممکن است تمسک به هر کدام از صحابه موجب هدایت باشد؟ صحابه ای که بعضی قاتل و بعضی مقتول، بعضی ظالم و بعضی مظلوم، بعضی لاعن وبعضی ملعونند و بخصوص با وجود انبوه اختلافات بین خلفاء به کدامیک اقتداء کنیم؟

4. با مراجعه به یکی از سایت های اینترنتی از اهل سنت نیز لیست بلندی در بطلان این روایت صادر گردیده که در پایان می آید.

پاسخ تفصیلی:
بررسی سندی:
در بررسی متون معتبر نزد اهل سنت عدم اعتبار این روایت به وضوح قابل اثبات است.

اسامی بعضی از افرادی که این روایت را تضعیف و ابطال نموده اند به شرح زیر است:

1. در موسوعه دارقطنی آمده است:

وفیه (أصحابی کالنجوم، بأیهم اقتدیتم اهتدیتم)، أخرجه الدارقطنی فی (غرایب مالک)، والخطیب، فی الرواة عن مالک،... قال الدارقطنی لا یثبت عن مالک، ورواته مجهولون.

حدیث «اصحابی کالنجوم...» را دار قطنی در زمره غرایب مالک و خطیب در زمره راویان از مالک ذکر نموده...وسپس گفته:این روایت از مالک ثابت نمی باشد و تمام راویان آن مجهولند.

موسوعة أقوال الدارقطنی، ج10، ص82 جمع وترتیب: السید أبو المعاطی النوری المتوفی سنة 1401 ـ 1981 الدکتور محمد مهدی المسلمی، أشرف منصور عبد الرحمان، أحمد عبد الرزاق عید أیمن إبراهیم الزاملی، ومحمود خلیل، مصدر الکتاب: ملتقی أهل الحدیث www.ahlalhdeeth.com

2. فتنی در تذکره می گوید:

ان اصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم"من نسخة نبیط الکذاب.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»از روایات نبیط کذّاب است

تذکرة الموضوعات، الفتنی، ص 98.

3. ابن قیم جوزیه می نویسد:

وَأَمَّا مَا یُرْوَی عَنْ النَّبِیِّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ { أَصْحَابِی کَالنُّجُومِ بِأَیِّهِمْ اقْتَدَیْتُمْ اهْتَدَیْتُمْ } فَهَذَا الْکَلَامُ لَا یَصِحُّ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»کلامی است که از رسول خدا صلی الله علیه وآله صادر نشده است.

إعلام الموقعین عن رب العالمین، ج2 ص 361 المؤلف: محمد بن أبی بکر أیوب الزرعی أبو عبد الله ابن القیم الجوزیه مصدر الکتاب: موقع الإسلام http://www.al،islam.com


4. شوکانی می نویسد:

روی عنه صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ أنه قال:"أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم"فهذا لم یثبت قط، والکلام فیه معروف عند أهل هذا الشأن، بحیث لا یصح العمل بمثله فی أدنی حکم من أحکام الشرع.

حدیث «اصحابی کالنجوم...» قطعا ثابت نیست بلکه آن سخن معروفی گردیده که عمل به آن در ساده ترین احکام شرع صحیح نمی باشد.

إرشاد الفحول إلی تحقیق الحق من علم الأصول، ج2، ص 188، المؤلف: محمد بن علی بن محمد الشوکانی (المتوفی: 1250هـ) المحقق: الشیخ أحمد عزو عنایة، دمشق، الناشر: دار الکتاب العربی، الطبعة الأولی 1419هـ، 1999م مصدر الکتاب: موقع المکتبة الرقمیة http://www.raqamiya.org


5. زیعلی در کتاب تخریج الأحادیث والآثار الواقعة فی تفسیر الکشاف می نویسد:

هَذَا حَدِیث مَشْهُور وَأَسَانِیده کلهَا ضَعِیفَة لم یثبت مِنْهَا شَیْء.

این حدیث مشهور است وتمامی سند های آن ضعیف است که هیچ یک از آن ها ثابت نشده است.

تخریج الاحادیث ج2ص230 محقق:عبد الله بن عبد الرحمن السعد، ناشر:دارابن خزیمة – الریاض، الطبعة: الأولی، 1414هـ

6. ابن قدامه مقدسی می گوید:

قول النبی (صلی الله علیه وسلم):"أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم"لا یصح هذا الحدیث.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیث صحیحی نمی باشد.

المنتخب من علل الخلال لعلل للخلال ج1 ص12للإمام العلامةموفّق الدین عبدالله بن أحمد بن محمّدالشهیر بـ:ابن قدامة المقدسی ملتقی أهل الحدیث www.ahlalhdeeth.com


7. ابن حزم در باره این روایت دارد:

ان اصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم.، وأما الحدیث المذکور فباطل مکذوب.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»باطل و دروغ است.

الاحکام، ابن حزم، ج 5، ص 642، 643


و در جای دیگر آورده است:


وأما قولهم:"أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم"، فحدیث موضوع.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیثی جعلی است.


رسایل ابن حزم الأندلسی – ج3 ص 96 المؤلف: ابن حزم المحقق: إحسان عباس الناشر: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر مصدر الکتاب: موقع الوراق http://www.alwarraq.com

8. ابن حجر می گوید:

ان اصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم أخرجه الدارقطنی فی غرایب مالک و قال لا یثبت عن مالک. ورواته مجهولون.

حدیث «اصحابی کالنجوم...» را دار قطنی در زمره غرایب مالک آورده و گفته این روایت از مالک ثابت نیست و راویان آن مجهولند.

لسان المیزان، ابن حجر، ج 2، ص 137، 138، مصدر الکتاب: موقع الوراق http://www.alwarraq.com

9. ابو العز حنفی می نویسد:

ما یروی عن النبی صلی الله علیه وسلم أنه قال:"أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم فهو حدیث ضعیف، قال البزار: هذا حدیث لا یصح عن رسول الله صلی الله علیه وسلم، ولیس هو فی کتب الحدیث المعتمدة"(باطل)

حدیث «اصحابی کالنجوم...» حدیثی ضعیف می باشد که بزاز گفته است این حدیث از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم صادر نگردیده و در هیچ یک از کتاب های حدیثی قابل اعتماد نیامده است.

شرح الطحاویة فی العقیدة السلفیة، المؤلف: صدر الدین علی بن علی بن محمد بن أبی العز الحنفی تحقیق أحمد محمد شاکر، الطبعة: الأولی، الناشر: وزارة الشیون الإسلامیة والأوقاف والدعوة والإرشاد، المملکة العربیة السعودیة، تاریخ النشر: 1418هـ http://www.al،islam.com

10. سخاوی این روایت را تضعیف نموده است و می گوید:

إن أصحابی بمنزلة النجوم فی السماء، فأیما أخذتم به اهتدیتم... ضعیف جداً،

حدیث «اصحابی کالنجوم...» خیلی ضعیف است.

المقاصد الحسنه – سخاوی، ج1 ص14،http://www.alwarraq.com


11. عجلونی در باره حدیث فوق می گوید:

إن أصحابی بمنزلة النجوم فی السماء فأیما أخذتم به اهتدیتم، ومن هذا الوجه أخرجه الطبرانی والدیلمی بلفظه وفیه ضعیف.


روایت «ان اصحابی...» را طبرانی و دیلمی به این شکل آورده اند و حال آن که این حدیث ضعیف است.

کشف الخفاء، العجلونی، ج 1، ص 64، 65


12. مبارکفوری در تحفه می گوید:

ان اصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم... ضعیف جدا.

حدیث «اصحابی کالنجوم...» جدا ضعیف است.

تحفة الأحوذی، المبارکفوری، ج 10، ص 155، 156

13. ابن عبد البر در جامع البیان می گوید:

ان أصحابی کالنجوم فبأیهم اقتدیتم اهتدیتم وهذا مذهب ضعیف عند جماعة من أهل العلم وقد رفضه أکثر الفقهاء وأهل النظر ونحن نبین الحجة علیه.


حدیث «اصحابی کالنجوم...» این اعتقاد ضعیفی نزد گروهی از اهل علم است که اکثر فقها واهل نظر آن را رد کرده اند که ما دلیل بر رد آن را اقامه می کنیم.

جامع بیان العلم وفضله، ابن عبد البر، ج 2، ص 78


و در جای دیگر می گوید:

وهذا الکلام لا یصح عن النبی صلی الله علیه وسلم... والکلام أیضا منکر عن النبی صلی الله علیه وسلم... وهذا إسناد لا یصح... ولم یأمر أصحابه أن یقتدی بعضهم ببعض... هذا اسناد لا تقوم به حجة لأن الحرث بن غصین مجهول.

این کلامی است که از رسول اکرم صلی الله علیه وآله صادر نگردیده و صدور آن از رسول خدا انکار شده است و اسناد آن نیز صحیح نمی باشد و هرگز رسول خدا اصحابش را امر نکرده که بعضی از آنها به بعضی دیگر اقتداء کنند و این نسبتی است به رسول خدا که هیچ دلیلی بر آن قایم نمی باشد چون حرث بن غصین مجهول است.


جامع بیان العلم وفضله، ابن عبد البر، ج 2، ص 90، 91


14. ابو حیان می نویسد:


عن النبی صلی الله علیه وسلم: إنما مثل أصحابی کمثل النجوم أو کالنجوم، بأیها اقتدوا اهتدوا. وهذا کلام لم یصح عن النبی صلی الله علیه وسلم، رواه عبد الرحیم...عن ابن عمر عن النبی صلی الله علیه وسلم. وإنما أتی ضعف هذا الحدیث من قبل عبد الرحیم، لأن أهل العلم سکتوا عن الروایة لحدیثه. والکلام أیضاً منکر عن النبی صلی الله علیه وسلم ولم یثبت.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»کلامی است که از رسول خدا صلی الله علیه وآله صادر نشده و ضعف آن به خاطر روایت عبدالرحیم است چون اهل علم از روایت حدیثش ساکتند و نیز صدور چنین کلامی از رسول اکرم انکار شده و اثبات نگردیده است.


تفسیر البحر المحیط، أبو حیان محمد بن یوسف بن علی بن یوسف بن حیّان – ذیل آیه 84 تا 89 سوره نحل

15. شنقیطی در تفسیر خود اضواء البیان می گوید:


وأما ما یروی عن النبی صلی الله علیه وسلم: «أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم» فهذا الکلام لا یصح عن النبی صلی الله علیه وسلم.وضعف الحدیث المذکور معروف عن أهل العلم.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»کلامی است که از رسول خدا صلی الله علیه وآله صادر نشده و ضعف این حدیث نزد اهل علم شناخته شده است.

تفسیر اضواء البیان، شنقیطی ج14 ص25

16. عبد العزیز راجحی می نویسد:

حدیث (أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم).هذا ما یذکره أهل الأصول یستدلون به، والحدیث باطل لیس بصحیح سندا ومتنا أما من جهة السند فلیس فی شیء من دواوین السنة فهو حدیث ضعیف، قال البزار: هذا حدیث لا یصح عن رسول الله صلی الله علیه وسلم ولیس هو فی کتب الحدیث المعتمدة فلا یحتج به أصلا، وأما معناه فمعناه فاسد.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»کلامی است که اصولیون آن را ذکر و به آن استدلال نموده اند در حالی که حدیثی باطل و از حیث سند و متن غیر صحیح و در هیچ یک ازکتاب های معتبرنیامده وآن حدیثی است ضعیف و بزاز گفته است: این حدیث از رسول اکرم صلی الله علیه وآله صادر نگردیده ودر هیچ یک از کتاب های حدیثی مورد اعتماد نیامده است.از اینرو اصلا قابل احتجاج نبوده و از حیث معنا هم فاسد می باشد.

شرح العقیدة الطحاویة الشیخ عبدالعزیز الراجحی ج1 ص364،


17. ابن الملقن متوفای 804، می نویسد:

رُوِیَ أنَّه، صَلَّی الله عَلَیْهِ وَسلم، قَالَ: «أَصْحَابِی کَالنُّجُومِ بِأَیِّهِمْ اقْتَدَیْتُمْ [ اهْتَدَیْتُمْ ] ».هَذَا الحَدِیث غَرِیب لم یروه أحد من أَصْحَاب الْکتب الْمُعْتَمدَة.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیث غریبی است که هیچ یک از صاحبان کتاب های مورد اعتماد آن را روایت ننموده اند.

البدر المنیر فی تخریج الأحادیث والأثار الواقعة فی الشرح الکبیر،ج9 ص584، المؤلف: ابن الملقن سراج الدین أبو حفص عمر بن علی بن أحمد الشافعی المصری (المتوفی: 804هـ) المحقق: مصطفی أبو الغیط و عبدالله بن سلیمان ویاسر بن کمال، الناشر: دار الهجرة للنشر والتوزیع، الریاض،السعودیة، الطبعة: الاولی، 1425هـ،2004م

18. البانی از علمای معاصر وهابی می گوید :

(أصحابی کالنجوم فبأیهم اقتدیتم اهتدیتم) لا یصح: واه جدا وموضوع.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»صحیح نبوده و حدیثی پوچ و جعلی است.

صفة صلاة النبی صلی الله علیه وسلم ج1 ص49، المؤلف: محمد ناصر الدین الألبانی، الناشر: مکتبة المعارف للنشر والتوزیع، الریاض


19. ابن تیمیه متوفای 728، گفته است:

[ 55 ](أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم) ضعیف باطل.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیثی ضعیف و باطل است.

صفة الفتوی، أحمد الحرانی الحنبلی ج1 ص55 الکتاب: صفة الفتوی والمفتی والمستفتی، المؤلف: الإمام أحمد بن حمدان الحرانی الحنبلی، الناشر: المکتب الإسلامی – بیروت الطبعة: الرابعة – 1404 تحقیق: محمد ناصر الدین الألبانی


20. در کتاب ابتهاج آمده است:

قوله أصحابی کالنجوم بایهم اقتدیتم اهتدیتم وهو حدیث ضعیف.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیث ضعیفی است.

کتاب الابهاج فی شرح الابهاج قسم الفقفه الشافعی ج2 ص232


21. محمد جمیل زینو از علمای بزرگ وهابی و استاد مدرسه علوم الحدیث مکه مکرمه می گوید:

(أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم) قال عنه المحدثون: إنه موضوع.

حدیث «اصحابی کالنجوم...» را محدّثان گفته اند: روایتی جعلی است.


مؤلفات الشیخ محمد بن جمیل زینو، ج5 ص36

همچنین در مجموعه ای از فتاوا ی علمای الازهر حدیث فوق را ردّ نموده است که بعضی از آنها به شرح ذیل است:

1. قول النبی صلی الله علیه وسلم"أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم"وهو أیضا ضعیف وقیل موضوع،رواه الدارمی وغیره،وأسانیده ضعیفة.

حدیث «اصحابی کالنجوم...»ضعیف است و گفته شده که آن جعلی است و دارمی و غیر او آن را روایت نموده اند و سلسله سند آن ضعیف است.

فتاوی الأزهر ج8 ص209 المصدر: موقع وزارة الأوقاف المصریة http://www.islamic،council.com

2. السؤال: هل من الحدیث ما یقال: أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم؟

الجواب: هذا حدیث ضعیف وقیل موضوع.

جواب: حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیث ضعیفی است.وگفته شده است:جعلی است.

فتاوی الأزهر – ج8 ص209 المصدر: موقع وزارة الأوقاف المصریة http://www.islamic،council.com

محمَّد بن إبراهیم بن عَبداللطِیف آل الشیخ مفتی مکة مکرمه ورییس قضات وشؤون اسلامی می نویسد:

أصحابی کالنجوم المعروف عند أَهل الحدیث حقاً أَنه لا یثبت سنده ولا یصلح للاحتجاج فلا تقوم به حجة.

درحدیث «اصحابی کالنجوم...»آنچه که به حق معروف در نزد اهل حدیث است این که این حدیث سند آن قابل اثبات نیست وصلاحیت برای احتجاج را نداشته و هیچ حجتی بر آن قایم نشده است.

فتاوی و رسایل الشیخ محمد بن إبراهیم آل الشیخ ج2 ص7.


انگیزه صدور روایت:
پس ازبررسی سندی روایت و نقل اقوال علمای اهل سنت در ضعف وجعل حدیث فوق چند سوال در این جا مطرح است:

1. این روایت به چه هدف ومنظوری ساخته شده است؟

پاسخ: این روایت در برابر احادیث مشهور و متواتری جعل شده که در شان اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام صادر گردیده است.

قال رسول الله صلی الله علیه وآله: النجوم امان لاهل الارض و اهل بیتی امان لامتی.

ستارگان مایه امنیت اهل زمین واهل بیت من مایه امنیت امت من هستند.

مستدرک حاکم ج3 ص 149

قال رسول الله صلی الله علیه وآله: اهل بیتی کالنجوم بایهم اقتدیتم اهتدیتم.

مستدرک حاکم ج3 ص 149

اهل بیت من چون ستارگانند که به هر کدام روی آورید هدایت می گردید.

مستدرک حاکم ج3 ص 149

قال رسول الله صلی الله علیه وآله:النجوم امان لاهل الارض من الغرق و اهل بیتی امان لامتی من الاختلاف فاذا خالفتهم قبیله من العرب اختلفوا فصارو حزب ابلیس.

همان گونه که ستارگان آسمان مایه هدایت مردم از گمراهی اند اهل بیت من هم مایه هدایت امت من در اختلافات هستند که اگر قومی از عرب با آن ها مخالفت ورزد از حزب شیطان گردیده است

مستدرک حاکم ج3 ص 149

3. و چون باب جعل حدیث باز شد به این جا خواهند رسید که بگویند:

در تفسیر خازن آمده است:


وروی البغوی بسنده عن الحسن قال إن رسول الله صلی الله علیه وسلم قال: « مثل أصحابی فی أمتی کالملح فی الطعام لا یصلح الطعام إلاّ بالملح »

رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمودند:اصحاب من چون نمک در غذا هستند که غذا بدون آن خوش طعم نخواهد شد.

تفسیرلباب التأویل فی معانی التنزیل، الخازن، أبو الحسن علی بن محمد بن إبراهیم بن عمر الشیحی، ذیل آیه 59 سوره نساء.


اشکال دلالی حدیث:
بر فرض محال که حدیث فوق صحیح بوده و از رسول خدا صلی الله علیه وآله صادر شده باشد اما آیا در حالی که مخاطب این روایت، صحابه بوده اند چگونه ممکن است که آن حضرت صحابه را امر به اقتداء واهتداء به خود صحابه نموده باشند؟

و اگرتسلیم شده و چنین فرضی را بپذیریم باز هم این امر متوجه صحابه نسبت به تبعیت از اهل بیت رسول اکرم صلی الله علیه وآله و سلم خواهد بود. چون روایات مستفیضه و فراوانی داریم که آن حضرت صحابه را نسبت به تبعیت از اهل بیت خود امر می فرمودند. کما این که در حدیث شریف ثقلین چنین فرمودند. و چه ستارگانی از اهل بیت پیامبر بالا تر وبهتر برای اهتداء و اقتداء باشند؟

3. همچنین این روایت با حکم عقل نیز منافات دارد چرا که چگونه ممکن است تمسک به هر کدام از صحابه موجب هدایت باشد؟ صحابه ای که بعضی قاتل و بعضی مقتول، بعضی ظالم و بعضی مظلوم، بعضی لاعن وبعضی ملعونند.

راستی با وجود انبوه اختلافات بین امیر المومنین علی بن ابی طالب علیهماالسلام وابوبکر وعمر و عثمان به کدامیک اقتداء کنیم؟

چرا که امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیهما السلام و عباس عموی پیامبر اکرم، ابوبکر و عمر را دروغگو، گناهکار، پیمان شکن و خاین می دانستند. به این عبارت دقت کنید مسلم در صحیحش می گوید:

فلمّا توفّی رسول اللّه صلی اللّه علیه وسلم، قال أبو بکر: أنا ولی رسول اللّه،... فقال أبو بکر: قال رسول اللّه صلی الله علیه وسلم: نحن معاشر الأنبیاء لا نورث، ما ترکناه فهو صدقة، فرأیتماه کاذباً آثماً غادراً خایناً،... ثمّ توفّی أبو بکر فقلت: أنا ولیّ رسول اللّه صلی اللّه علیه وسلم و ولی أبی بکر، فرأیتمانی کاذباً آثماً غادراً خایناً.

زمانی که رسول خدا صلی اللّه علیه (و آله) وسلم از دنیا رفت، ابوبکر گفت من جانشین رسول خدا هستم. أبو بکر گفت: رسول اللّه صلی الله علیه (وآله) و سلم فرموده است ما گروه پیامبران بعد از خود ارثی به جا نمی گذاریم، هر آن چه بعد از خود به جا می گذاریم صدقه است (و باید برای عموم مسلمین صرف شود) شما نظرتان این بود که ابوبکر در گفتارش درغگو، گناهکار، پیمان شکن و خاین است. سپس ابوبکر از دنیا رفت (بعد از مرگ او) من گفتم: من جانشین رسول خدا و ابوبکر هستم شما مرا هم مانند ابوبکر درغگو، گناهکار، پیمان شکن و خاین دانستید.

صحیح مسلم ج 5 ص 152، کتاب الجهاد باب 15 حکم الفی حدیث 49، فتح الباری ج 6 ص 144.

یا در جای دیگر بخاری می گوید:‌

ولکنّک استبددت علینا بالأمر وکنّا نری لقرابتنا من رسول اللّه صلی اللّه علیه وسلم نصیباً حتّی فاضت عینا أبی بکر...


امیرالمؤمنین علی علیه السلام به ابوبکر فرمود: تو در امر خلافت با ما مستبدانه برخورد نمودی و ما بواسطه قرابت و خویشاوندیمان با رسول خدا معتقدیم که حق و نصیبی در خلافت بعد از رسول خدا داریم (این سخنان را حضرت ادامه دادند) تا اشک از چشمان ابوبکر جاری شد.

صحیح البخاری: ج 5 ص82، کتاب المغازی، باب غزوة خیبر.

در صحیح مسلم آمده:

استبددت علینا بالأمر وکنّا نحن نری لنا حقّاً لقرابتنا من رسول اللّه صلی اللّه علیه وسلم...


امیرالمؤمنین به ابوبکر فرمود: تو در امر خلافت با ما مستبدانه برخورد نمودی و ما بواسطه قرابت و خویشاوندیمان با رسول خدا معتقدیم که حق خلافت بعد از رسول خدا از آنِ ماست.

صحیح مسلم: ج 5 ص 154، باب قول النبی صلی الله علیه وسلم لا نورث ما ترکنا فهو صدقة.


حال با توجه به این همه اختلاف بین امیر المومنین علی علیه السلام و بعضی از صحابه آیا در جنگ صفین این سوی میدان به معاویه و عمروعاص اقتداء کنیم ودر سپاه او باشیم یا سوی دیگر میدان و در سپاه امیرالمومنین علی علیه السلام؟ و حال آن که همه از صحابه بودند و آن گاه دیگر گروه حق و باطل معنی نخواهد داشت چون چه در سپاه حقّ وچه در سپاه باطل در هر دو حال اهل بهشت خواهی بود!!!

اگر به معاویه و عمرو عاص و طلحه وزبیر که همه از صحابه پیامبر بودند اقتداء کنی لازمه اش قتال و جنگ وستیز با امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیهما السلام و کشتن و به شهادت رساندن دو فرزند بزرگوارش امام حسن و امام حسین سیدا شباب اهل الجنه خواهد بود و جالب این که قاتل و مقتول و ظالم و مظلوم در بهشت و جنّت جای خواهند داشت!!!

از یک سو با اقتداء به طلحه وزبیر و بعضی مشوّقین این دو که عوامل قتل عثمان بودند هدایت یافته ایم و از سوی دیگر با اقتداء به کسانی که پیراهن عثمان را بر نیزه کردند و به خون خواهی او بر خاستند و در هر گروه هم که باشیم فرق نمی کند چون در هر حال به صحابه پیامبر اقتداء کرده ایم!!!

گاهی با اقتداء به صحابی چون خالد بن ولید قتل مومنی بی گناه و مظلوم چون مالک بن نویره صحابی دیگر رسول خدا و زنا نمودن با همسر او در همان شب وگاهی با اقتداء به حکم بن ابی العاص استهزاء و تمسخر رسول خدا و گاهی با اقتداء به فرزندش مروان و گاهی بسر بن ارطاه کشتار دیگران جایز خواهد بود. وگاهی با اقتداء به سمره بن جندب و قدامه بن مظعون شرب خمر و میگساری و هزاران فسق و فجور دیگر که بعضی از صحابه مرتکب بودند حلال خواهد بود ودر هر حال تو به صحابی پیامبر اقتداء کرده ای و رستگار گشته ای و جایگاهت نیز در بهشت خواهد بود!!!


استعلام روایت از سایت‌های اهل سنت:
در پایان توجه کاربران رایانه و اینترنت را به نتیجه جستجو در یکی از سایت های اهل سنت در باره همین حدیث با این آدرس http://dorar.net/hadith.php جلب می نماییم:

243196، إنما مثل أصحابی کمثل النجوم أو أصحابی کالنجوم فأیها اقتدوا اهتدوا
الراوی: عبدالله بن عمر ، خلاصة الدرجة: لا یصح ، المحدث: البزار ، المصدر: جامع بیان العلم وفضله ، الصفحة أو الرقم: 2/924


180220، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: باطل مکذوب ، المحدث: ابن حزم ، المصدر: أصول الأحکام ، الصفحة أو الرقم: 2/61

15، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: جابر بن عبدالله ، خلاصة الدرجة: موضوع ، المحدث: ابن حزم ، المصدر: أصول الأحکام ، الصفحة أو الرقم: 2/251

243199، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: جابر ، خلاصة الدرجة: إسناده لا تقوم به حجة ، المحدث: ابن عبدالبر ، المصدر: جامع بیان العلم وفضله ، الصفحة أو الرقم: 2/925

168348، أهل بیتی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: إبراهیم بن نبیط ، خلاصة الدرجة: [من روایة أحمد بن إسحاق وفیها بلایا] ، المحدث: الذهبی ، المصدر: میزان الاعتدال ، الصفحة أو الرقم: 1/82

166070، أصحابی کالنجوم من اقتدی بشیء منها اهتدیتم

الراوی: أبو هریرة ، خلاصة الدرجة: [هذا] من بلایا جعفر الهاشمی ، المحدث: الذهبی ، المصدر: میزان الاعتدال ، الصفحة أو الرقم: 1/413

179112، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: غریب لم یروه أحد من أصحاب الکتب المعتمدة وله طرق ، المحدث: ابن الملقن ، المصدر: البدر المنیر ، الصفحة أو الرقم: 9/584

147930، أصحابی کالنجوم من اقتدی بشیء منها اهتدی

الراوی: أبو هریرة ، خلاصة الدرجة: [فیه] جعفر بن عبد الواحد الهاشمی: واه ، المحدث: ابن الملقن ، المصدر: البدر المنیر ، الصفحة أو الرقم: 9/585

147929، ما لم تؤتوا به من کتاب الله ولم یکن منی سنة فإلی أصحابی فإنهم کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: جابر بن عبدالله ، خلاصة الدرجة: [فیه] جمیل بن یزید لا أعرفه ، المحدث: ابن الملقن ، المصدر: البدر المنیر ، الصفحة أو الرقم: 9/585


173719، أصحابی کالنجوم بأیهم أخذتم بقوله اهتدیتم

الراوی: عبدالله بن عمر ، خلاصة الدرجة: [فیه] حمزة بن أبی حمزة: واه ، المحدث: ابن الملقن ، المصدر: البدر المنیر ، الصفحة أو الرقم: 9/585

241661، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: عبدالله بن عمر و عمر بن الخطاب و أبو هریرة ، خلاصة الدرجة: أسانیدها کلها ضعیفة ، المحدث: ابن الملقن ، المصدر: خلاصة البدر المنیر ، الصفحة أو الرقم: 2/431

179287، أصحابی کالنجوم فبأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: مشهور روی من طرق ولا یثبت منها شیء ، المحدث: ابن القیم ، المصدر: أعلام الموقعین ، الصفحة أو الرقم: 2/133

164535، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: جابر بن عبدالله ، خلاصة الدرجة: [فیه] سلام المداینی قال ابن طاهر ضعیف ، المحدث: الزیلعی ، المصدر: تخریج الکشاف ، الصفحة أو الرقم: 2/230

57028، أصحابی کالنجوم بأیهم أخذتم اهتدیتم

الراوی: جابر بن عبدالله ، خلاصة الدرجة: إسناده ضعیف من أجل حمزة فقد اتهم بالکذب ، المحدث: العراقی ، المصدر: مختصر المنهاج ، الصفحة أو الرقم: 55

115724، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: جابر بن عبدالله ، خلاصة الدرجة: مرفوع [وفیه] سلام بن سلیم ضعیف ، المحدث: ابن حجر العسقلانی ، المصدر: الکافی الشاف ، الصفحة أو الرقم: 161

134451، أصحابی کالنجوم، بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: عبدالله بن عمر ، خلاصة الدرجة: [فیه] حمزة ضعیف جدا [وروی من طریقین الأولی فیها من لا یعرف والأخری فیها کذاب وبإسناد آخر عواه عن أنس] ، المحدث: ابن حجر العسقلانی ، المصدر: تلخیص الحبیر ، الصفحة أو الرقم: 4/1567

181444، حدیث أصحابی کالنجوم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: روی من طرق غیر طریقه، فإنه بإسناده مختلق ، المحدث: ابن حجر العسقلانی ، المصدر: لسان المیزان ، الصفحة أو الرقم: 3/208

204025، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: تکلم فیه العلماء فإنه من روایة ابن عبد الواحد الهاشمی وکلامهم فی تضعیفه واسع ، المحدث: الصنعانی ، المصدر: العدة علی الإحکام ، الصفحة أو الرقم: 3/380

191427، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: عبدالله بن عمر ، خلاصة الدرجة: فیه حمزة النصیبنی ضعفوه وغیره من الضعفاء ، المحدث: الصنعانی ، المصدر: العدة علی الإحکام ، الصفحة أو الرقم: 1/20

115919، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: فیه مقال معروف ، المحدث: الشوکانی ، المصدر: إرشاد الفحول ، الصفحة أو الرقم: 1/284

121560، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: جابر بن عبدالله و ابن عباس ، خلاصة الدرجة: صرح أیمة الجرح والتعدیل بأنه لا یصح منها شیء، وأن هذا الحدیث لم یثبت عن رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم ، المحدث: الشوکانی ، المصدر: الفتح الربانی ، الصفحة أو الرقم: 5/2179

181763، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: فیه مقال ، المحدث: الشوکانی ، المصدر: الفتح الربانی ، الصفحة أو الرقم: 4/1702

174105، أصحابی کالنجوم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: فیه مقال ، المحدث: الشوکانی ، المصدر: الفتح الربانی ، الصفحة أو الرقم: 1/214

195001، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: فی إسناده جعفر بن عبد الواحد الهاشمی قال فیه الدارقطنی یضع الحدیث ، المحدث: الشوکانی ، المصدر: عقود الزبرجد ، الصفحة أو الرقم: 124

87218، أهل بیتی کالنجوم، بأیهم اقتدیتم ؛ اهتدیتم

الراوی: نبیط بن شریط ، خلاصة الدرجة: موضوع ، المحدث: الألبانی ، المصدر: السلسلة الضعیفة ، الصفحة أو الرقم: 62

4096، أصحابی کالنجوم، بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی: جابر بن عبدالله ، خلاصة الدرجة: موضوع ، المحدث: الألبانی ، المصدر: السلسلة الضعیفة ، الصفحة أو الرقم: 58

188707، أصحابی کالنجوم، بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: باطل ، المحدث: الألبانی ، المصدر: شرح الطحاویة ، الصفحة أو الرقم: 468

179804، أصحابی کالنجوم ؛ فبأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: موضوع ، المحدث: الألبانی ، المصدر: صفة الصلاة ، الصفحة أو الرقم: 59

181736، أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

الراوی:، ، خلاصة الدرجة: باطل ، المحدث: الألبانی ، المصدر: صفة الفتوی ، الصفحة أو الرقم: 55

104419، سألت ربی عن اختلاف أصحابی من بعدی؟ فأوحی إلی: یا محمد! إن أصحابک عندی بمنزلة النجوم فی السماء، بعضها أقوی من بعض، ولکل نور، فمن أخذ بشیء مما هم علیه من اختلافهم ؛ فهو عندی علی هدی، قال: وأصحابی کالنجوم ؛ فبأیهم اقتدیتم اهتدیتم.

الراوی: عمر بن الخطاب ، خلاصة الدرجة: باطل و إسناده واهٍ جدا ، المحدث: الألبانی ، المصدر: مشکاة المصابیح ، الصفحة أو الرقم: 5964

گروه پاسخ به شبهات

مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر (عج)




سایت موسسه حضرت ولیعصر(عج)