آیا استغاثه و طلب حاجت از غیر خداوند جایز است؟

اگر کسی بگوید: ای رسولخدا (ص)، حاجت مرا روا کن و منظورش شفاعت و وساطت و دعا برای تعجیل و انجام کار باشد هیچ اشکالی به نظر نمی‏رسد. آیات زیادی داریم که ظاهرش صدور فعل از بنده خداست؛

{...وَارْزُقُوهُمْ فِیهَا وَاکْسُوهُمْ...}. نساء: 5.

‏ { وَمَا نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْنَاهُمْ اللَّهُ وَرَسُولُهُ...}. توبه: 74.

‏ { وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمْ اللَّهُ وَرَسُولُهُ...}. توبه: 59.

‏ با اینکه بی نیاز کننده، تنها خداوند است، لیکن در این آیات، خداوند - عزّوجلّ پیامبر (ص) و مؤمنین را نیز رازق و شریک در اغنا وبی‏نیازی دانسته است. علاوه اینکه، صحابه به هنگام گرفتاری به قبر پیامبر (ص) متوسّل می‏شدند.

‏ عسقلانی می‏گوید: در زمان خلافت عمر مردم گرفتار قحطی و خشکسالی شدند، شخصی از اصحاب به قبر پیامبر (ص) متوسّل شد و گفت یا رسول اللّه «اِسْتَسْقِ لِأُمَّتِکَ فَاِنَّهُمْ قَدْ هَلَکُوا...» فتح الباری، ج‏2، ص‏557. و شخصیت هایی چون ابن حِبّان و ابن خُزیمه و ابوعلی خلال، شیخ الحنابله در زمان گرفتاری به قبور اهل بیت پیامبر (ص) متوسّل می‏شدند:

‏ الف - ابن حِبّان (متوفای 350 ه .) در کتاب خود «الثقات» می‏گوید: بارها به زیارت قبر علی بن موسی الرضا(ع) رفتم و در مدتی که در طوس بودم، هر وقت مشکلی بر من عارض می‏شد، به زیارت قبر آن حضرت می‏رفتم و از خداوند می‏خواستم که مشکلم را برطرف کند و الحمد للَّهِ مشکلم برطرف می‏شد و این معنا را مکرّر امتحان کردم و نتیجه گرفتم. کتاب الثقات، ج 8، ص‏456.

‏ ب - ابن خُزیمه؛ هموکه شیخ بخاری و مسلم و به اصطلاح شیخ الاسلام است، شاگردی دارد به نام محمد بن مومل. وی می‏گوید: به همراه استادم ابن خزیمه و جمعی از اساتید به زیارت بارگاه قبر علی بن موسی الرضا (ع) در طوس رفتیم، استادم ابن خزیمه چنان در برابر آن بقعه متبرکه تعظیم و تواضع کرد که همگی در شگفت ماندیم.

تهذیب التهذیب، ج‏7، ص‏339.

‏ ج - ابو علی خلال، شیخ حنابله می‏گوید: هرگاه به مشکلی برمی‏خورم قبر موسی‏بن جعفر (ع) را زیارت می‏کنم و به ایشان متوسل می‏شوم و خداوند نیز مشکل مرا آسان می‏کند. تاریخ بغداد، ج‏1، ص‏120.

‏ د - محمد بن ادریس شافعی به قبر ابو حنیفه و احمدبن حنبل به قبر شافعی متوسل می‏شدند.

مناقب ابی حنیفه، ج‏2، ص‏199.

‏ ه مسلمانان، به قبر ابو ایوب انصاری متوسل می‏شدند و برای طلب باران به قبر ایشان پناه می‏بردند.

مستدرک حاکم، ج‏3، ص‏518.

‏ و - ابن خلکان و ذهبی می‏گویند: مردم برای طلب باران به قبر ابن فورک اصفهانی (متوفای 406 ه ) متوسل می شدند.

و فیات الاعیان،ج 4 ص 272 - سیر اعلام النبلاء،ج 17،ص 215 ؛ راجع به بخاری و مردم سمرقند مطلبی نیز ذکر شده، رجوع شود به طبقات الشافعیه، 12، 469 - و طبقات الشافعیه،ج 2 ص 234.

‏ نکته مهم این است که بزرگان اهل سنت به صراحت مردم را تشویق به استغاثه و توسل کرده‏اند.

‏ قسطلانی گوید: شایسته است که زایر در کنار قبر پیامبر(ص) زیاد دعا و استغاثه کند و متوسل شود و طلب شفاعت بخواهد و بی تابی کند و سزاوار است که خداوند شفاعت پیامبر (ص) را در حق او بپذیرد.
المواهب اللدنیه، ج‏3، ص‏417.




سایت فطرت