اخیرا یکی از سخنرانان مذهبی مطالبی پیرامون گریه بر سیّدالشهدا علیه السلام بیان کرده است که از جهات مختلف قابل انتقاد است.[۱]

«یک روایت ضعیف پیدا می کنند که اگر برای ابی عبدالله اشک بریزید همه گناهانتان پاک می شود. اگر این روایت درست است پس اینهمه روایت درباره سبک زندگی شیعه که داریم چیست»

نتایجی که از این عبارت حاصل می شود عبارتند از:

الف- روایاتی که بر «آمرزش گناهان کسی دلالت می کند که بر حضرت اباعبدالله علیه السلام اشک می ریزد» بسیار اندک و ضعیف می باشند.

ب- آن روایتی که می گوید اگر بر حسین بن علی علیه السلام گریه کنید همه گناهانتان پاک می شود نادرست است زیرا با روایات دیگری که در زمینه سبک زندگی شیعه می باشد منافات دارد.

پاسخ:

۱)روایات بسیار زیادی در آثار و ثواب گریه بر سیّدالشهدا علیه السلام در کتب اصیل و معتبر شیعی نقل شده است. یکی از آن آثار آمرزش گناه کسی است که بر مصایب آن حضرت بگرید. در موضوع آمرزش گناهان گریه کننده بر آن حضرت روایات در حدّ تواتر معنوی است و تعدادی از روایات مطابق با قواعد حدیثی و رجالی کاملا صحیح می باشند. به منظور بطلان ادعای سخنران محترم که تعداد روایات این موضوع را اندک و ضعیف می داند فقط به ده روایت اکتفا می شود که بحارالانوار از کتب معتبر حدیثی شیعه نظیر کامل الزیارات کفایةالاثر و قرب الاسناد نقل می کند. آن روایات عبارتند از:

عَنْ بَکْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: مَنْ ذَکَرَنَا أَوْ ذُکِرْنَا عِنْدَهُ فَخَرَجَ مِنْ عَیْنِهِ دَمْعٌ مِثْلُ جَنَاحِ بَعُوضَةٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ لَوْ کَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.(بحارالانوارج۴۴ص ۲۷۸ به نقل از تفسیرقمّی)

عَنْ فُضَیْلٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: مَنْ ذُکِرْنَا عِنْدَهُ فَفَاضَتْ عَیْنَاهُ وَ لَوْ مِثْلَ جَنَاحِ الذُّبَابِ غُفِرَ لَهُ ذُنُوبُهُ وَ لَوْ کَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.(بحارالانوار ج۴۴ص۲۸۵ به نقل از کامل الزیارات)

عَنِ الْأَزْدِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ لِفُضَیْلٍ: تَجْلِسُونَ وَ تُحَدِّثُونَ قَالَ: نَعَمْ جُعِلْتُ فِدَاکَ. قَالَ: إِنَّ تِلْکَ الْمَجَالِسَ اُحِبُّهَا فَأَحْیُوا أَمْرَنَا یَا فُضَیْلُ فَرَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَحْیَا أَمْرَنَا یَا فُضَیْلُ مَنْ ذَکَرَنَا أَوْ ذُکِرْنَا عِنْدَهُ فَخَرَجَ مِنْ عَیْنِهِ مِثْلُ جَنَاحِ الذُّبَابِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ لَوْ کَانَتْ أَکْثَرَ مِنْ زَبَدِ الْبَحْرِ.(بحارالانوارج۴۴ص۲۸۲ به نقل از قرب الاسناد)

عَنْ إبْرَاهِیمَ ابْنِ أبِی مَحْمُودٍ قَالَ: قَالَ الرِّضَا علیه السلام: فَعَلَی مِثْلِ الْحُسَیْنِ فَلْیَبْکِ الْبَاکُونَ فَإنَّ الْبُکَاءَ عَلَیْهِ یَحُطُّ الذُّنُوبَ الْعِظَامَ.(بحارالأنوارج۴۴ص۲۸۳- ۲۸۴ به نقل از امالی صدوق)

عَنِ الرَّیَّانِ بْنِ شَبِیبٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی الرِّضَا علیه السلام فِی أوَّلِ یَوْمٍ مِنَ الْمُحَرَّمِ فَقَالَ لِی: یَا ابْنَ شَبِیبٍ... إنْ بَکَیْتَ عَلَی الْحُسَیْنِ حَتَّی تَصِیرَ دُمُوعُکَ عَلَی خَدَّیْکَ غَفَرَ اللَّهُ لَکَ کُلَّ ذَنْبٍ أذْنَبْتَهُ صَغِیرًا کَانَ أوْ کَبِیرًا قَلِیلاً کَانَ أوْ کَثِیراً.(بحارالانوار ج۴۴ص ۲۸۵-۲۸۶ به نقل از امالی صدوق)

مرحوم علامه مجلسی در بحارالانوار می نویسد: رَأیْتُ فِی بَعْضِ مُؤَلَّفَاتِ الْمُتَأخِّرِینَ أَنَّهُ قَالَ: حَکَی دِعْبِلٌ الْخُزَاعِیُّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی سَیِّدِی وَ مَوْلَایَ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضَا علیه السلام فِی مِثْلِ هَذِهِ الْأیَّامِ فَرَأیْتُهُ جَالِسًا جِلْسَةَ الْحَزِینِ الْکَیِیبِ وَ أصْحَابُهُ مِنْ حَوْلِهِ فَلَمَّا رَآنِی مُقْبِلاً قَالَ لِی:... یَا دِعْبِلُ مَنْ بَکَی عَلَی مُصَابِ جَدِّیَ الْحُسَیْنِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ الْبَتَّةً.(بحارالانوار ج۴۵ص۲۵۷-۲۵۸)

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُکَیْرٍ عَنْ أبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قال: إنَّ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ علیه السلام مَعَ أبِیهِ وَ أُمِّهِ وَ أخِیهِ فِی مَنْزِلِ رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله وَ مَعَهُ یُرْزَقُونَ وَ یُحْبَرُونَ وَ إنَّهُ لَعَنْ یَمِینِ الْعَرْشِ مُتَعَلِّقٌ بِهِ یَقُولُ: یَا رَبِّ أنْجِزْ لِی مَا وَعَدْتَنِی وَ إِنَّهُ لَیَنْظُرُ إلَی زُوَّارِهِ فَهُوَ أعْرَفُ بِهِمْ وَ بِأسْمَایِهِمْ وَ أسْمَاءِ آبَایِهِمْ وَ مَا فِی رِحَالِهِمْ مِنْ أحَدِهِمْ بِوُلْدِهِ وَ إنَّهُ لَیَنْظُرُ إلَی مَنْ یَبْکِیهِ فَیَسْتَغْفِرُ لَهُ وَ یَسْألُ أبَاهُ الِاسْتِغْفَارَ لَهُ وَ یَقُولُ: أیُّهَا الْبَاکِی لَوْ عَلِمْتَ مَا أعَدَّ اللَّهُ لَکَ لَفَرِحْتَ أکْثَرَ مِمَّا حَزِنْتَ وَ إنَّهُ لَیَسْتَغْفِرُ لَهُ مِنْ کُلِّ ذَنْبٍ وَ خَطِییَةٍ.(بحارالانوارج۴۴ ص۲۹۲ به نقل از کامل الزّیارات)

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْأَصَمِّ عَنْ مِسْمَعٍ کِرْدِینٍ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: یَا مِسْمَعُ وَ مَابَکَی أَحَدٌ رَحْمَةً لَنَا وَ لِمَا لَقِیَنَا إِلَّا رَحِمَهُ اللَّهُ قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ الدَّمْعَةُ مِنْ عَیْنِهِ فَإِذَا سَالَ دُمُوعُهُ عَلَی خَدِّهِ فَلَوْ أَنَّ قَطْرَةً مِنْ دُمُوعِهِ سَقَطَتْ فِی جَهَنَّمَ لَأَطْفَأَتْ حَرَّهَا حَتَّی لَا یُوجَدَ لَهَا حَرٌّ وَ إِنَّ الْمُوجَعَ قَلْبُهُ لَنَا لَیَفْرَحُ یَوْمَ یَرَانَا عِنْدَ مَوْتِهِ فَرْحَةً.(بحارالانوار ج۴۴ ص۲۸۹-۲۹۰ به نقل از کامِل الزّیارات)

عَنِ الْکُمَیْتِ بْنِ أَبِی الْمُسْتَهِلِّ عَن أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْبَاقِرِ علیه السلام قالَ: مَا مِنْ رَجُلٍ ذَکَرَنَا أَوْ ذُکِرْنَا عِنْدَهُ یَخْرُجُ مِنْ عَیْنَیْهِ مَاءٌ وَ لَوْ مِثْلُ جَنَاحِ الْبَعُوضَةِ إِلَّا بَنَی اللَّهُ لَهُ بَیْتاً فِی الْجَنَّةِ وَ جَعَلَ ذَلِکَ الدَّمْعَ حِجَاباً بَیْنَهُ وَ بَیْنَ النَّارِ.(بحارالأنوارج۳۶ ص۳۹۰-۳۹۱ به نقل از کفایة الأثر)

عَنْ فُضَیْلِ بْنِ فَضَالَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: مَنْ ذُکِرْنَا عِنْدَهُ فَفَاضَتْ عَیْنَاهُ حَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَلَی النَّارِ.(بحارالانوار ج۴۴ ص۲۸۵ به نقل از کامل الزیارات)

 

۲)سخنران محترم اگر به متخصّص امور دینی و یا حداقل به متون دینی مترجم مراجعه می فرمود ملاحظه می کرد که خداوند هزاران هزار راه برای آمرزش گناهان شیعیان قرار داده است که فقط یکی از آن راه ها و البته از بهترین راه ها گریه بر سیّدالشهدا و عزای اهل بیت علیهم السلام است. بنابر این خداوند دوست دارد که شیعیان اهل بیت علیهم السلام را به طرق مختلف مورد عنایت خود قرار دهد و آنها را پاک کند. لذا آمرزش گناه منحصر در ذکر استغفار نیست و استغفار به طرق مختلف محقَّق می شود: گاهی با ذکر گاهی به راه رفتن گاهی با نشستن گاهی با نگاه کردن گاهی با خوردن گاهی با دست دادن گاهی با وضو گرفتن گاهی با قرایت قرآن گاهی با دعا گاهی با نماز گاهی با روزه گاهی با کمک کردن گاهی با غسل کردن گاهی با فرزند داری گاهی با همسرداری گاهی با برّ به والدین گاهی با صله رحم گاهی با زیارت گاهی با صلوات گاهی با لعن کردن و... و گاهی با گریه کردن. خداوند بنا دارد شیعیان گنهکار را بیامرزد و مقام شیعیان با تقوا را بالا ببرد. لذا طرق مختلفی را برای این امر در متن دین تمهید نموده و از طریق حجّت های الهی این راه ها را برای مؤمنین بیان فرموده است. از این رو خداوند به همان گونه که اهل عرفات را می آمرزد می تواند کسی که در مجلس روضه سیدالشهدا علیه السلام شرکت کرده است و بر عزای سیّدالشهدا علیه السلام به اندازه بال مگسی گریه کرده است ببخشد. در نتیجه کسی که بر حضرت سیّدالشهدا علیه السلام گریه می کند آمرزیده می شود و برای آمرزش خود نیازی ندارد که در آن لحظه استغفار کند تا مورد توجه خداوند متعال قرار گیرد. خودِ گریه به تنهایی همچون توبه و ذکر استغفار عمل می کند.

در این وجیزه در میان بیشمار روایت که راه های آمرزش گناهان را برای شیعیان اهل بیت علیهم السلام بیان می کنند فقط به تعداد بسیار اندکی از آنها اشاره می شود تا بتوان دریافت که چرا در میان این همه راه های آمرزش گناهان فقط و فقط بر گریه بر سیدالشهدا علیه السلام متمرکز شده اند و آن را هدف تیرهای خود قرار داده اند. البته شاید گریه بر سیدالشهدا علیه السلام نقطه آغازین حرکتی باشد که تمام مجموعه روایات شیعه را مورد انتقاد قرار می دهد و همه زحمات فقها و علمای شیعه را در طول این چهارده قرن به ضعف و جعل نسبت می دهد!

اندکی از روایات راه های آمرزش گناهان عبارتند از:

حضور در عرفات در روز عرفه

حضرت صادق علیه السلام فرمود: کسی نیست که از موقف عرفات خارج شود از نیکان مردم و بدکاران ایشان از مؤمنین و کافرین ایشان مگر آن که رحمت و آمرزش الهی شامل حال وی می گردد. در مورد فرد کافر آن چه در سال گذشته اش عمل کرده است آمرزیده می شود امّا گناهان ما قبل آن و آن چه بعد از آن عمل می کند آمرزیده نمی شود. در مورد مؤمنین از شیعیان ما همه آنچه در طول عمرش انجام داده است و همه آنچه بعد از برگشت وی به نزد خانواده اش در طیّ یک سال عمل می کند آمرزیده می شود و به وی گفته می شود: آمرزیده شدی و از پلیدی پاک شدی پس عملت را از نو آغاز کن.( بحارالأنوارج۹۹ص۲۶۲ به نقل از اصل زیدالنرسی)

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: در روز عرفه خداوند به تو بر ملایکه مباهات می کند پس اگر در این روز در شرایطی در عرفات حاضر شوی که به تعداد ریگ های بیابان و به تعداد قطره های باران و به تعداد روزهای عالَم گناه داشته باشی خداوند در این روز آن گناهان را ذوب خواهد کرد.(بحارالأنوار ج۹۹ ص۱۳- ۱۴ به نقل از تفسیر عیاشی)

کسی که به حج و عمره می رود

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: ثواب حجّ بهشت است و ثواب عمره کفاره همه گناهان.(کافی ج۴ ص۲۵۳)

کسی که با سکینه و آرامش وارد مکه می شود

حضرت باقر علیه السلام فرمود: هرکس با سکینه و آرامش وارد مکه شود خداوند گناهانش را می آمرزد.(محاسن ج۱ ص۶۷)

ذکر استغفار در هنگام خواب

حضرت صادق علیه السلام فرمود: کسی که هنگام خواب صد مرتبه استغفار کند مانند آن است که شب را بیدار بوده و همه گناهانش می ریزد همان گونه که برگ درختان می ریزد و صبح می کند در حالی که گناهی ندارد.(ثواب الاعمال ص۱۶۴)

طلب استغفار در روز جمعه و پاک شدن از گناهان

حضرت صادق علیه السلام فرمود: کسی که روز جمعه بعد از نماز عصر هفتاد بار بگوید:«استغفر الله واتوب الیه» خداوند گناه گذشته اش را می بخشد و او را در گناهان بعدی حفظ می کند.(جمال الاسبوع ص۴۵۲)

استغفار بعد از نمازهای واجب

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس بعد از نماز های واجب و قبل از آن که حرکت کند سه بار این ذکر استغفار را بگوید خداوند گناهانش را می آمرزد هرچند به تعداد کف دریا باشد: «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِیمَ الَّذِی‏ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ‏ ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ»(مکارم الاخلاق ص۳۱۵)

استغفار بعد از نماز عصر

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس بعد از نماز عصر هفتاد مرتبه استغفار کند خداوند گناهان پنجاه سال وی را می آمرزد.(فلاح السایل ص۱۹۸)

استغفار در ماه شعبان

حضرت رضا علیه السلام فرمود: هرکس در ماه شعبان هفتاد بار استغفار کند خداوند گناهانش را می آمرزد هرچند به تعداد ستارگان باشد.(امالی صدوق ص۱۷)

طلب استغفار برای مؤمنین ومؤمنات

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس هر روز ۲۵ مرتبه بگوید: «اللَّهُمَ‏ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِینَ وَ الْمُسْلِمَاتِ» خداوند به تعداد مؤمنینی که از دنیا رفته و به تعداد مؤمنینی که تا روز قیامت می آیند برای وی حسنه نوشته از پرونده اعمالش سیّیه ای را پاک می کند و مقامش را یک درجه بالاتر می برد.(امالی صدوق ص۳۷۹)

گفتن تهلیل خاص بعد از نماز واجب

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس بعد از نماز واجب و قبل از آن که برخیزد ده بار بگوید: «أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ إِلَهاً وَاحِداً أَحَداً صَمَداً لَمْ یَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَ لَا وَلَداً» خداوند چهل میلیون کار بد را از پرونده وی محو می کند و چهل میلیون حسنه برای او می نویسد و ثواب دوازه ختم قرآن برای وی منظور می کند.(محاسن ج۱ ص۵۱)

ثواب تسبیح خاص

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: هرکس بگوید: «سُبْحَانَ اللَّهِ وَ بِحَمْدِهِ» خداوند یک میلیون حسنه برای او می نویسد و یک میلیون کار بد از پرونده اش پاک می کند و مقامش را یک میلیون درجه بالاتر می بردو کسی که بیشتر بگوید خداوند بیشتر به او می دهد.(معانی الاخبار ص۴۱۱)

سجده شکر

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس با وضو سجده شکر کند خداوند ده گناه بزرگ را محو می کند.(من لا یحضره الفقیه ج‏۱ ص۳۳۲)

پاداش گفتن بسم الله الرحمن الرحیم

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: هرکس بگوید بسم الله الرحمن الرحیم خداوند به ازای هر حرف که گفته است چهار هزار حسنه برایش می نویسد و چهار هزار کار بد از پرونده اعمالش پاک می کند و مقامش را چهار هزار درجه بالاتر می برد.(جامع الاخبار ص۴۲)

خواندن سوره توحید بعد از نمازهای واجب

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس به خداوند و روز قیامت ایمان داشته باشد نباید خواندن سوره توحید را بعد از نماز های واجب ترک کند زیرا هرکس آن را بخواند خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او تأمین می کند و او و والدین او و فرزندان آن دو را می آمرزد.(بحارالانوارج۹۲ص۳۴۳ به نقل از ثواب الاعمال/الکافی ج۲ص۶۲۲)

خواندن سوره توحید هنگام خواب

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: هرکس سوره توحید را در هنگامی که به بستر می رود بخواند خداوند گناه پنجاه سالش را می آمرزد.(امالی صدوق ص۱۴)

خواندن سوره دخان در شب جمعه

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: هرکس شب جمعه سوره دخان را بخواند خداوند همه گناهانش را می آمرزد.(تفسیر برهان ج۵ ص۷ به نقل از خواص القرآن)

خواندن سوره انفطار در هنگام نزول باران

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هر کس هنگام نزول باران سوره انفطار را بخواند خداوند به تعداد قطره های باران (گناهان وی را) می آمرزد.(تفسیر برهان ج۵ ص۶۰۰)

خواندن سوره قدر در هنگام وضو

حضرت رضا علیه السلام فرمود: هر مؤمنی سوره قدر را در هنگام وضوی خود بخواند همچون کسی که از مادر متولدّ شده است از گناهانش خارج می شود.(فقه الرضا علیه السلام ص۷۰)

خواندن سوره قدر در یک نماز واجب

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس سوره قدر را در یکی از نمازهای واجب بخواند منادی ندا می کند: ای بنده خدا خداوند گناهان گذشته ات را آمرزید پس عمل خود را از نو آغاز کن.(ثواب الأعمال ص۱۲۴)

خواندن سوره یس

حضرت باقر علیه السلام فرمود: هرکس سوره یس را یک بار در طول عمرش بخواند خداوند به ازای هر چه در دنیا و آخرت خلق کرده و می کند و به ازای همه مخلوقات آسمانی برای وی هزار حسنه می نویسد و به همین اندازه کار بد پاک می کند.(جامع الاخبار ص۴۶)

قرایت سوره انسان در نماز صبح روز پنجشنبه

حضرت صادق علیه السلام فرمود: من ضمانت می کنم برای کسی از شیعیان ما که اگر در نماز صبح روز پنج شنبه سوره انسان را بخواند و در آن روز یا آن شب بمیرد بدون حساب و ایمن وارد بهشت می شود و پرونده اعمالش در روز قیامت گشوده نمی وشد و در قبر از او سؤال نمی شود.(بحارالانوار ج۸۵ص۶۶ به نقل از اصل زید الزّراد)

گفتن «بسم الله» در آغاز وضو

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هر کس در حال وضو نام خدا را ببرد تمام بدنش پاک می‏گردد و این وضو تا وضوی دیگر کفّاره گناهان او میان این دو وضو خواهد بود.(ثواب الأعمال ص۱۵)

مضمضمه کردن و استنشاق قبل از وضو

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: مضمضه کردن و استنشاق قبل از وضو سبب آمرزش شماست.(بحارالانوار ج۸۰ ص۳۳۸ به نقل از ثواب الاعمال)

رفتن به مسجد برای نماز جماعت

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هرکس جهت نماز جماعت پیاده به سمت مسجد برود به ازای هر قدمش هفتاد هزار حسنه برای او نوشته می شود و هفتاد هزار کار بد پاک می شود و مقامش به همین اندازه بالاتر می رود و اگر در این حال بمیرد خداوند هفتاد هزار فرشته را موکّل می سازد که وی را در قبرش عیادت کنند و در تنهایی مونس وی باشند و تا وقتی مبعوث می شود برای وی استغفار می کنند.(مکارم الأخلاق ص۴۳۲)

پرداخت خمس و زکات

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: زکات گناهان را پاک می کند.(کافی ج۲ ص۱۹)

مصافحه یعنی دست دادن مؤمنین با یکدیگر

حضرت باقر علیه السلام فرمود: وقتی مؤمنی با مؤمن دیگر مصافحه می کند(یعنی دست می دهد) بدون گناه از یکدیگر جدا می شوند.(خصال ج۱ ص۲۲)

غسل جمعه

حضرت صادق علیه السلام فرمود: غسل جمعه پاک کننده و کفاره گناهان میان دو جمعه است.(وسایل الشیعة ج‏۳ ص۳۱۵)

نماز جناب جعفر طیّار

حضرت رضا علیه السّلام فرمود: اگر گناهان کسی که نماز جعفر را می خواند به تعداد شن های بیابان و به مقدار کف دریا باشد خداوند وی را می‏آمرزد و این امر به شما شیعیان اختصاص دارد.(ثواب الأعمالص۴۰)

نماز امیرالمؤمنین علیه السلام

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هر کس نماز امیر المؤمنین علیه السلام را بخواند از گناهان بیرون می آید مانند روزی که از مادر متولد شده است.(مصباح المتهجد ج‏۱ ص۲۹۲-۲۹۳)

طلب علم

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: چه بسیار مؤمنی که از منزل خود به جهت طلب علم خارج می شود و جز آن که آمرزیده است باز نمی گردد.(بحارالانوار ج۱ ص۱۷۹ به نقل از روضةالواعظین)

عیادت از بیمار

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: هرکس از بیماری عیادت کند تا هنگامی که به منزلش مراجعت نماید به ازای هر قدمی که بر می دارد هفتاد میلیون کار نیک نوشته می شود و هفتاد میلیون کار بد از پرونده اش پاک می شود و مقام او هفتاد میلیون درجه بالاتر می رود و هفتاد میلیون فرشته برای او گمارده می شود که در قبر از او دیدار کنند و تا روز قیامت برای وی استغفار نمایند.(ثواب الأعمالص۲۹۲)

برآوردن حاجت بیمار

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: کسی که در جهت رفع حاجت بیماری اقدام کند چه حاجتش بر آورده شود و چه نشود از گناهانش بیرون می آید همچون روزی که مادرش وی را به دنیا آورد.(مکارم الأخلاق ص۴۳۱)

پاداش تکرارکلمه استرجاع بعد از فوت اموات

حضرت باقر علیه السّلام فرمود: هر بنده‏ای که گرفتار مصیبت شود و کلمه استرجاع(«إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ») بر زبان جاری کند و صبر نماید خداوند گناهان گذشته او را می‏آمرزد و هر گاه مجدّداً یاد آن مصیبت کند و باز استرجاع نماید خداوند همه گناهانی که در بین گفتن این دو کلمه استرجاع انجام داده است می آمرزد.(کافیج‏۳ ص۲۲۴)

تشییع جنازه مؤمن

حضرت رضا علیه السلام به موسی بن سیّار فرمود: ای موسی هرکس جنازه دوستی از دوستان ما را تشییع نماید همچون روزی که مادرش او را به دنیا آورد از گناهانش خارج می شود و گناهی بر گردن او نخواهد بود.(مناقب ج‏۴ ص۳۴۱)

نماز خواندن بر جنازه یک مسلمان

رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: کسی که بر جنازه مسلمانی نماز بخواند جبرییل به همراه هفتاد میلیون فرشته بر وی درود می فرستند و تمام گناهان گذشته و آینده او آمرزیده می‏شود.(ثواب الأعمالص۲۹۲)

سلام به اهل قبور در آستانه ورود به قبرستان

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: هرکس این سلام را در عبور از قبرستان بگوید گناهان پنجاه سالش آمرزیده می شود: «السَّلَامُ عَلَی أَهْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مِنْ أَهْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ یَا أَهْلَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ کَیْفَ وَجَدْتُمْ کَلِمَةَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ یَا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ بِحَقِّ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ اغْفِرْ لِمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ احْشُرْنَا فِی زُمْرَةِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ».(بحارالانوار ج۹۳ ص۲۰۳)

زیارت قبر والدین در هر جمعه

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس قبر والدین خود یا قبر یکی از آن دو را در هر جمعه زیارت کند آمرزیده می‏شود و به عنوان نیکی کننده به ایشان محسوب می‏شود.(بحارالأنوار ج۸۹ ص ۳۵۹ به نقل از المقنعة)

خواندن دعای عهد

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس دعای عهد را چهل صباح بخواند از انصار قایم ما علیه السلام خواهد بود و خداوند به ازای هر کلمه از این دعا هزار حسنه به وی اعطا می کند و هزار کار بد از پرونده اعمالش پاک می کند.(المزار الکبیر ص۶۶۳)

توجه: دعای عهد بدون شمارش حروف حداقل شامل۲۵۰ کلمه است.

محبّت به اهل بیت علیهم السلام

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس ما اهل بیت و محبّین ما را نه به خاطر امور دنیوی دوست داشته باشد و دشمنان ما را نیز نه به خاطر آزاری که از آنها دیده است دشمن بدارد اگر روز قیامت در حالی بیاید که گناهانش به تعداد ریگ های بیابان و کف دریا ها باشد خداوند او را می آمرزد.(بحارالانوار ج۲۷ ص۱۰۶ به نقل از بشارة المصطفی)

حضرت صادق علیه السلام فرمود: محبّت ما اهل بیت گناهان عباد را می ریزد همان گونه که باد شدید برگ درختان را میریزد.(ثواب الاعمالص۱۸۷-۱۸۸/بحارالانوار ج۲۷ ص۷۷ به نقل از قرب الاسناد)

سلام بر سیدالشهدا علیه السلام و لعن بر قاتلین آن حضرت بعد از نوشیدن آب

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هر بنده ای آب بنوشد و یاد حسین علیه السلام کند و قاتلش را لعنت کند خداوند برای او صدهزار حسنه نوشته و صد هزار کار بد محو می کند و مقامش را صدهزار درجه بالا می برد.(امالی صدوق ص۱۴۲)

زیارت سیدالشهدا علیه السلام

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس قبر حسین بن علیه علیه السلام را در یکی از سه شب زیارت کند خداوند گناهان گذشته و آینده وی را می آمرزد. راوی گفت: عرض کردم: فدایت شوم کدام شب ها را می فرمایید شب عید فطر یا شب عید قربانیا شب نیمه شعبان.(بحارالأنوارج۱۰۱ص۹۴-۹۵ به نقل از کامل الزیارات/تهذیب الاحکام ج۶ ص۴۹)

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس قبر حسین بن علی علیه السلام را زیارت کند در حالی که اعتقاد دارد که وی امام مفترض الطاعه بر بندگان می باشد خداوند گناهان گذشته و آینده وی را می آمرزد.(بحارالانوار ج۱۰۱ ص۲۳ به نقل از امالی صدوق)

زیارت حضرت صادق علیه السلام

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس مرا زیارت کند گناهانش آمرزیده می شود.(بحار الأنوارج‏۱۰۰ ص ۱۴۵)

زیارت حضرت رضا علیه السلام

حضرت جواد علیه السلام فرمود: هرکس قبر پدرم را در طوس زیارت کند خداوند گناهان گذشته و آینده وی را می بخشد.(کافی ج۴ ص۵۸۵)

حضرت رضا علیه السلام فرمود: هرکس مرا در حالی که به حقّم عارف است زیارت کند خداوند گناهان گذشته و آینده وی را می بخشد.(عیون اخبارالرضا ج۲ ص۲۶)

صلوات فرستادن بر حضرت زهرا علیهاالسلام

امیرالمؤمنین علیه السلام از فاطمه زهرا علیهاالسلام نقل می کند که فرمود: پدرم رسول خدا صلّی الله علیه و آله به من فرمود: ای فاطمه هرکس بر تو صلوات فرستد خداوند او را می آمرزد و وی را در بهشت در جایی که من هستم به من ملحق می کند.(بحارالأنوار ج۱۰۰ص۱۹۴ به نقل از مصباح الانوار)

صلوات در روز جمعه بعد از نماز صبح و ظهر

حضرت صادق علیه السلام فرمود: هرکس روز جمعه بعد از نماز صبح و ظهر بدین گونه صلوات فرستد گناه یک سال بر او نوشته نمی شود: «اللَّهُمَّ اجْعَلْ صَلَاتَکَ وَ صَلَاةَ مَلَایِکَتِکَ وَ رُسُلِکَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».(مصباح المتهجد ج‏۱ ص۳۶۸)

 

۳)اگر بنا بر این باشد که خداوند نباید گناهان گریه کننده بر سیدالشهدا علیه السلام را بیامرزد این رشته سر دراز دارد و این آتش به اکثر آموزه های دینی دست یافته و همه را نهایتا خواهد سوزاند. بنابر این دیگر هیچ دلیلی ندارد که مطابق روایات فوق الذّکر خداوند اهل عرفات را به خاطر وقوفشان در آن صحرا و نه به دلیل استغفارشان بیامرزد که اگر چنین کند بندگان روشنفکرش نخواهند پذیرفت و خداوند را محکوم افکار کوتاه و ناقص بشری خود خواهند کرد. لذا این آتش روشنفکری سرانجام آیینی را تدارک می بیند که حرّیّت خداوند قادرِ رحیمِ بخشنده را از سامانه پاداش اعمال حذف نموده و عملاً خود به جای خداوند می نشیند.

 

۴)به نظر می رسد برای سخنران محترم بسیار ثقیل است که خداوند بابت ریختن اشکی بر عزای سیّدالشهدا علیه السلام بنده خود را مورد عنایت قرار دهد و گناهانش را بیامرزد. از این رو بدون بررسی دقیق و بر حسب تفکّرات معلِّم ندیده یک چنین روایاتی را ضعیف می شمارد. لذا بخش سوم پاسخ را به این نکته اختصاص می دهیم که آیا آمرزش گناهان می تواند پاداش یک قطره اشک بر عزای حسینی علیه السلام باشد یا خیر

خداوند متعال در قرآن کریم به حضرت ابراهیم علیه السلام امر می فرماید که:

قُلْ إِنَّ صَلاتی‏ وَ نُسُکی‏ وَ مَحْیایَ وَ مَماتی‏ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمیِنَ.( سوره انعام آیه۱۶۲)

بگو: همانا نمازم و نیایشم و زندگیم و مرگم از آن خداوند مالک جهانیان است.

وجود مقدّس مولی الکونین حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام بی‏گمان یکی از مصادیق بارز این آیه به شمار می آید. شاهدی بر این مدّعا فرموده حضرت صاحب الزّمان علیه السلام در زیارت ناحیه مقدّسه است آنجا که بندگی و عبودیّت حضرت سیّدالشهدا علیه السلام را در پیشگاه الهی چنین توصیف می نماید:

أَطَعْتَ اللَّهَ وَ مَا عَصَیْتَهُ وَ تَمَسَّکْتَ بِهِ وَ بِحَبْلِهِ فَأَرْضَیْتَهُ وَ خَشِیتَهُ وَ رَاقَبْتَهُ وَ اسْتَجَبْتَهُ... وَ جَاهَدْتَ فِی اللَّهِ حَقَّ الْجِهَادِ وَ کُنْتَ لِلَّهِ طَایِعاً.( المزار الکبیر ص۵۰۱)

(ای حسین بن علی!) تو خدا را فرمان بردی و از او سرپیچی نکردی و به او و ریسمانش چنگ زدی پس او را خوشنود کردی و از خدا ترسیدی و او را در نظر گرفتی و دعوت او را پاسخ گفتی... و در راه خدا به حقِّ جهاد ستیز کردی و برای خدا فرمانبردار بودی.

آنجا که حضرت صادق علیه السلام سوره فجر را سورة الحسین علیه السلام می نامند دلیل این نامگذاری را آیات پایانی این سوره دانسته به یکی از شیعیان می فرمایند:

خداوند متعال از آیات:

«یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَینَّةُ اِرْجِعِی إِلیَ‏ رَبِّکِ رَاضِیَةً مَرْضِیَّةً فَادْخُلیِ فیِ عِبَادِی وَ ادْخُلیِ جَنَّتِی»(سوره فجر آیات۲۷-۳۰)

یعنی «ای جان آرام گرفته! به سوی مالک خویش بازگرد در حالی که تو از او خشنود و او از تو خشنود است. پس در میان بندگان من درآی و در بهشت من داخل شو»

حسین بن علی علیه السلام را عنایت نموده است که از خداوند خوشنود و خداوند از او خوشنود است.(بحار الأنوار ج‏۲۴ ص۹۳ به نقل از کنزالفواید)

وقتی کسی به وظایف بندگی خود عمل نمود و خوشنودی حقّ متعال را فراهم ساخت و زندگی و مرگ خویش را وقف مالک جهانیان نمود با عنایت به روایت مشهوری که:

مَنْ‏ کانَ‏ لِلَّهِ‏ کانَ‏ اللهُ‏ لَهُ‏.(بحار الأنوار ج‏۷۹ ص۱۹۷/روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه ج‏۱۳ ص۱۹۵)

هرکس برای خدا باشد خداوند برای او خواهد بود.

خداوند متعال نیز هر آنچه بخواهد در اختیار او قرار می دهد. از این رو خداوند به ازای عبودیّت سیّدالشّهدا علیه السلام در درگاه الهی امتیازات بیشماری را به حضرتش اعطا فرموده است که درک آن برای بشر عادی امکان پذیر نیست. خداوند به منظور آگاهی بندگان از اندکی از مقامات حسین بن علی علیه السلام بخشی از عنایات خویش را به کسانی اختصاص داده است که به نوعی با آن حضرت ارتباط می یابند. پاداش عظیم و اجرهای دنیوی و اخروی در راستای خدمتگزاری آستان مقدس حسینی گریه بر مصایب وارده بر آن حضرت و زیارت کربلای معلّی بعضی از جلوه های الطاف الهی در جهت بزرگداشت مقام آن حضرت به شمار می آیند. داستان تشرّف مرحوم سیّد بحرالعلوم(ت۱۲۱۲ هجری) به خدمت حضرت ولیّ عصر علیه السلام و مذاکرات انجام شده به همین نکته مهمّ اشاره می کند. این داستان در کتاب شریف «العَبقَریُّ الحِسَان» چنین نقل شده است:

مرحوم سّید بحرالعلوم به قصد تشرّف به سامرّا تنها به راه افتاد و در بین راه راجع به این مسیله که گریه بر امام حسین علیه السلام گناهان را می آمرزد فکر می کرد. همان وقت شخص عربی سوار بر اسب به او رسید و سلام کرد و پرسید: جناب سیّد! به چه فکر می کنی در چه اندیشه ای اگر مسیله ای علمی است بفرمایید شاید من هم اهل باشم

سیّد بحرالعلوم عرض کرد: در این موضوع فکر می کنم که چطور خدای تعالی این همه ثواب به زایران و گریه کنندگان حضرت سیّدالشّهداء علیه السلام می دهد مثلا در هر قدمی که در راه زیارت برمی دارند ثواب یک حجّ و یک عمره در نامه عملشان می نویسند و برای یک قطره اشک تمام گناهان صغیره و کبیره شان آمرزیده می شود

آن سوار عرب فرمود: سلطانی به همراه درباری های خود به شکار می رفت. در شکارگاه از لشکریان دور شد و به سختیِ فوق العاده ای افتاد و بسیار گرسنه شد. خیمه ای را دید و وارد آن خیمه شد. در آن چادر پیرزنی را با پسرش دید. آن ها در گوشه خیمه بز شیر دهی داشتند و از راه مصرف شیرِ آن بز زندگی خود را می گذراندند. در خیمه ایشان چیزی برای پذیرایی نبود لذا وقتی سلطان وارد شد با آن که او را نشناختند ولی به خاطر پذیرایی از مهمان آن بز را سر بریدند و کباب کردند. سلطان شب را همان جا خوابید. روز بعد از ایشان جدا شد و هر طوری بود خودش را به درباری هایش رساند و جریان را برای اطرافیان نقل کرد. در انتها از ایشان سؤال کرد: اگر من بخواهم میهمان نوازیِ پیرزن و فرزندش را جبران کنم باید چه عملی انجام دهم

یکی از حضّار گفت: به او صد گوسفند بدهید. دیگری که از وزراء بود گفت: به او صد گوسفند و صد اشرفی بدهید. دیگری گفت: فلان مزرعه را به ایشان بدهید.

سلطان گفت: بدانید من هر چه بدهم کم است. امّا اگر سلطنت و تاج و تختم را بدهم آن وقت مقابله به مثل کرده ام. زیرا آن ها هر چه داشتند به من دادند و من نیز باید هرچه دارم به ایشان بدهم تا جبران شود.

بعد سوار عرب به سیّد فرمود:

حالا جناب بحرالعلوم! حضرت سیّدالشّهدا علیه السلام هرچه از مال و منال و اهل وعیال و پسر و برادر و دختر و خواهر و سر و پیکر داشت همه را در راه خدا داد. پس اگر به زایران و گریه کنند گان آن حضرت این همه اجر و ثواب بدهد نباید تعجّب کرد چون خدا که خدایی اش را نمی تواند به سیّدالشّهدا علیه السلام بدهد پس هرکاری که می تواند آن را انجام می دهد یعنی با صرف نظر از مقامات عالی خودِ آن حضرت به زوّار و گریه کنندگان آن امام هم درجاتی عنایت می کند. در عین حال این ها را جزای کامل برای فداکاری آن حضرت نمی داند.

وقتی شخص عرب این مطالب را فرمود از نظر سیّد بحرالعلوم غایب شد.(برکات حضرت ولیّ عصر علیه السلام ص۱۳۶-۱۳۷ به نقل از عبقریّ الحسان ج۱ ص۱۱۹ س۱۱)

عنایت الهی به گریه کنندگان بر حسین بن علی علیه السلام به دلیل مقام والایی است که حسین بن علی علیه السلام نزد خداوند متعال دارد. بنابر این آنانی که بر مصیبت های وارده بر آن حضرت و اهل بیت گرامیش می گریند و از پاداش های فوق تصوّرش بهره مند می شوند ریزه خوارِ خوان نعماتی هستند که خداوند متعال برای حسین بن علی علیه السلام فراهم نموده است. داستان فوق بر این نکته مهمّ نیز می تواند دلالت نماید که اگر به جهت ثمردهی درخت خداوند بارانی نازل فرماید در کنار آن درخت گیاهان و علف های هرزه نیز بهره مند می شوند. لذا بخشش گریه کنندگان گنهکار نه به واسطه آن است که خود بالاستقلال نزد پروردگار مقام و منزلتی کسب کرده اند بلکه بدین جهت است که اربابشان حسین بن علی علیه السلام است و بارش رحمت الهی بر سرور شهیدان علیه السلام آنان را نیز شامل می شود.

 

۵) اگر بنا باشد که کسی روایات آمرزش گناهان گریه کننده بر سیّدالشهدا علیه السلام را نپذیرید و اشک بر آن حضرت را سبک شمارد و تمسخر نماید و از طرفی به اعمال خود خوش بین باشد و این گونه تصوّر نماید که بهشت به بهای اعمالش حاصل می شود در این صورت نگران آن باشد که خداوند نیز مطابق نگرش وی اعمالش را ارزیابی خواهد کرد و در این صورت چه کسی توانایی آن را خواهد داشت که حسنات خود را در پیشگاه خداوند کالایی به حساب آورد و بهشت را نتیجه آن بداند. و وای به زمانی که سیّیات و خطاهای فراوانی که از یاد برده ایم کفه جهنّم را در ترازوی عدل الهی سنگین نماید.

 

۶) آمرزش گناه به معنی رفع تکلیف نمی باشد به عبارت دیگر به معنی آن نیست که اگر کسی به واسطه انجام فعلی آمرزیده شد از انجام حقوق الهی و حقّ النّاس بری شود. بنابر این فردی که در عرفات حضور دارد و در روز عرفه تمام گناهان وی آمرزیده می شود اگر طلب کسی را به ظلم تا آن زمان نداده باشد پرداخت طلب از وی منتفی نمی گردد. بلکه فقط گناه آن فعل در آن لحظه بخشیده می شود و تکلیفِ پرداخت هنوز باقی است و اگر آن فرد مصمّم باشد که به تکلیف خود عمل نکند مجدّدا برای وی گناهی منظور می شود. پس اگر کسی در مجلس عزای سیدالشّهدا علیه السلام شرکت کرد و بر مصایب آن حضرت گریست واقعا گناهانش آمرزیده می شود امّا تکالیف دینی وی هنوز بر عهده وی می باشد. لذا اگر احیانا نمازهایی را نخوانده باشد بعد از مجلس عزا موظّف است نمازهای خود را قضا نماید که اگر چنین نکند مجدّدا مرتکب گناه شده است.

همین تعابیر در مورد استغفار به معنای مرسوم آن نیز حاکم است. اگر کسی از گناهان خود توبه و استغفار نماید آیا بدین معناست که نباید به تکالیف سابق خود عمل کند!

خداوند متعال در آیه کریمه می فرماید:

«قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلی‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحیم».(سوره زمر آیه۵۳)

بگو: «ای بندگان من- که (در گناهان) بر خویشتن زیاده‏روی روا داشته‏اید از رحمت خدا نومید مشوید. در حقیقت خدا همه گناهان را می‏آمرزد که او خود آمرزنده مهربان است.

این آیه امید به رحمت الهی را در دل افراد گنهکار که مرتکب انواع معاصی کبیره و صغیره شده اند باز می کند. امّا آمرزش گناهان در فرموده حق متعال بر عدم تکلیف دلالت نمی کند و این آیه را به هر شکل تفسیر نماییم در موضوع گریه بر سیّدالشهدا علیه السلام که نمونه تامّ در بروز رحمت الهی است می توانیم تفسیر نماییم.

در انتها باید گفت: اگر روایات گریه بر سیّدالشهدا علیه السلام با سبک زندگی شیعه سازگاری ندارد فرموده الهی به مراتب با سبک زندگی ترسیم شده برای شیعه نمی سازد.


 

[۱] -http://www.mehrnews.com/news/۲۴۲۷۶۳۰



فطرت