مقدمه:
ابوبکر باغ فدک را از دختر پیامبر(صلی الله علیه وآله) گرفت و گفت من از رسول خدا شنیدم که فرمود: «انا معاشر الانبیاء لا نورث ما ترکناه صدقه»
ما گروه پیامبران ارث به جا نمی‌گذاریم؛ آنچه از ما باقی بماند، صدقه است.
اگر چه این حدیث جعلی خبر واحد است یعنی فقط یک نفر مدعی است که پیامبر چنین فرموده اند، و همچنین مقابل نص است یعنی با صریح آیات قرآنی در تعارض است که حضرت زهرا (سلام الله علیها) در خطبه معروف فدکیّه ، ابوبکر را با همین آیات الهی محکوم کردند.
با وجود این همه ادله متقن باز هم با سیری در تاریخ و کتب اهل تسنن به برخی روایات برخورد می‌کنیم که در تعارض با این حدیث جعلی است.
زید بن حارثه؛ گواهی پیامبر بر ارث بردن
یکی از پرسش‌هایی که در بحث ارث پیامبر اکرم(صلی‌‌الله علیه و آله ) مطرح میشود، این است که آیا پیامبر در دوران حیات خود، به ارث بردن از خویش اشاره کرده‌اند؟ در پاسخ به این پرسش، می‌توان به روایتی در منابع اهل‌سنت استناد کرد که در آن، پیامبر از ارث بردن زید بن حارثه سخن می‌گویند.
زید بن حارثه در کودکی از خانواده‌اش جدا شد و سرانجام به مکه رسید. حضرت خدیجه(سلام‌الله‌علیها) او را به پیامبر اکرم(صلی‌‌الله علیه و آله) بخشید و پیامبر نیز او را آزاد کردند. زید به پیامبر علاقه فراوانی داشت و در کنار ایشان زندگی می‌کرد.
مدتی بعد، پدر زید، حارثه، به همراه عموی او برای بازگرداندنش به مکه آمدند. آنان نزد پیامبر رفتند و درخواست کردند زید را در برابر دریافت فدیه آزاد کند تا بتوانند او را به خانواده‌اش بازگردانند. پیامبر پیشنهاد کردند که زید را حاضر کنند تا خودش تصمیم بگیرد؛ اگر خواست با خانواده‌اش برود، آزاد است و اگر ماندن نزد پیامبر را ترجیح داد، او را مجبور به رفتن نخواهند کرد.
وقتی زید حاضر شد، پیامبر از او خواستند میان پدر و عمویش و ماندن نزد ایشان انتخاب کند. زید، با وجود آنکه می‌توانست به خانواده خود بازگردد، ماندن در کنار پیامبر را برگزید و گفت که هرگز کسی را بر ایشان ترجیح نمی‌دهد.
پیامبر با مشاهده این وفاداری، او را به میان حاضران بردند و فرمودند:
«یا مَعْشَرَ قُرَیْشٍ، اشْهَدُوا أَنَّ زَیْدًا ابْنِی یَرِثُنِی وَأَرِثُهُ»
ای گروه قریش، گواه باشید که زید فرزند من است؛ او از من ارث می‌برد و من نیز از او ارث میبرم.
با شنیدن این سخن، پدر و عموی زید آرام گرفتند و بازگشتند. این ماجرا در منابع متعددی از اهل‌سنت، از جمله کتاب‌های الاستیعاب، اسد الغابه، الجامع لأحکام القرآن و زاد المعاد نقل شده است.
(الاستیعاب فی معرفه الأصحاب ، ج ۲ ص ۵۴۵ ، اسم المؤلف: یوسف بن عبد الله بن محمد بن عبد البر الوفاه: ۴۶۳ ، دار النشر : دار الجیل – بیروت – ۱۴۱۲ ، الطبعه : الأولى ، تحقیق : علی محمد البجاوی)
البته بعدها، با نزول آیه «وَما جَعَلَ أَدْعِیاءَکُمْ أَبْناءَکُمْ» (احزاب آیه4)
فرزند خواندگانتان را فرزندان حقیقی شما قرار نداده است، مسلمانان مأمور شدند فرزندخواندگان را به نام پدران واقعی‌شان بخوانند. ازاین‌رو، زید که پیش‌تر زید بن محمد خوانده می‌شد، به نام زید بن حارثه شناخته شد.
دو اشکال:
ممکن است اشکال شود: این ارث نیز الزاماً ارث مادی نیست بلکه ارث علمی است!
میگوییم: کدام عاقلی قبول میکند که وقتی پدری دارای علمی باشد الزاماً فرزندان وی نیز همان علم را به ارث میبرند ؟ آیا پسر هر دانشمندی الزاماً دانشمند میشود ؟
در ضمن در روایت آمده است: « وَ اَرِثُه ! » یعنی منِ پیامبر نیز از او ارث میبرم! آیا قرار است پیامبر از زید، علم به ارث ببرد؟
اشکال دوم این است که ماجرای زید پیش از بعثت پیامبر رخ داده و شاید نتوان از آن برای دوران پس از بعثت نتیجه گرفت.
در پاسخ میگوییم صرفِ وقوع این ماجرا پیش از بعثت، به معنای منتفی شدن آن حکم پس از بعثت نیست؛ به‌ویژه آنکه آیات قرآن اصل ارث بردن فرزندان از پدرانشان را بیان کرده و در این آیات، حکمی مبنی بر محروم بودن خانواده پیامبر از ارث ایشان وجود ندارد.
این حقیقت را احمد بن حنبل در مسندش نیز بیان کرده است:
«عن أبی الطفیل قال لما قبض رسول الله صلى الله علیه و سلم أرسلت فاطمه إلى أبی بکر»
وقتی رسول الله (صلی الله علیه و آله) از دنیا رفت، فاطمه (سلام الله علیها) کسی را به نزد ابوبکر فرستاد و پرسید:
« أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ أَمْ أَهْلُهُ؟»
تو از رسول الله (صلی الله علیه و آله) ارث میبری یا خانواده اش؟
ابوبکر پاسخ داد : «لَا بَلْ أَهْلُهُ»
خیر ! بلکه خانواده اش ارث می‌برد.
(مسند الإمام أحمد بن حنبل ، ج ۱ ص ۴ ، اسم المؤلف: أحمد بن حنبل أبو عبدالله الشیبانی الوفاه: ۲۴۱ ، دار النشر : مؤسسه قرطبه – مصر)
با کنار هم قرار دادن روایت زید بن حارثه، و گزارش نقل‌شده در مسند احمد بن حنبل و استدلال به آیات قرآن، نتیجه می‌گیریم که ارث بردن خانواده پیامبر از ایشان، اصلی پذیرفته‌شده است و روایت «إِنّا مَعاشِرَ الأَنْبِیاءِ لا نُورَثُ»؛ با شواهد یادشده ناسازگار است.
لازم به یادآوری می‌باشد که این اسناد و مدارک را بر اساس مستندات اهل تسنن بیان کردیم و شیعیان عقایدشان را از قرآن کریم و سنت صحیح نبوی و اهل بیت علیهم السلام ( که صاحبان علم قرآن هستند ) میگیرند و لا غیر .
