حجت الاسلام و المسلمين محمد هادي يوسفي غروي، عضو كميته علمي، تخصصي تاريخ در مدارج حوزوي با اشاره به تاريخچه و قدمت موضوع عاشورا در اسلام و پيش از اسلام به خبرنگار شبستان گفت: اهل سنت در كتب درجه اول حديثي خود يعني صحاح سته به خصوص صحيح بخاري و صحيح مسلم، رواياتي را از ابن عباس، ابوهريره، انس بن مالك، مغيرة بن شيبه و ابوموسي اشعري و حتي از معاوية بن ابوسفيان از زبان پيامبر اسلام (صلي الله عليه واله) نقل كرده اند به اين مضمون كه اعراب در جاهليت، روز عاشورا را روزه مي گرفتند.

اعراب زمان جاهليت، عاشورا را روزه مي گرفتند

وي در توضيح اين مطلب تصريح كرد: عاشورا از ماده عشر به معناي عدد 10 است اما اصطلاحاً به روز دهم نخستين ماه از سال قمري اطلاق مي شود كه نخستين ماه سال قمري،حتي قبل از اسلام نيز محرم الحرام بوده است و در اسلام نيز اين مساله تغيير داده نشد. در قرآن و احاديث نبوي (صلي الله عليه واله) هيچگونه نهي اي از اين جهت نشده است كه محرم را ماه اول سال قرار ندهيد.

حجت الاسلام يوسفي غروي افزود: نقل قول هايي دراين زمينه وجود دارد كه اعراب پيش از اسلام اگر تصميم به تعويض پرده كعبه مي گرفتند در روز عاشورا، پس از خروج كليه حاجيان از مكه اين كار را انجام مي دادند و برخي از مردم مكه اين روز را روزه مي گرفتند البته بر فرض صحت اين نقل قولها، موضوع روزه گرفتن همگاني و شامل عامه مردم نبوده است بلكه برخي به دلخواه اين كار را انجام مي دادند.

وي افزود: در زمان حضور حضرت رسول (صلي الله عليه واله) در مكه، در اين شهر از اهل كتاب يعني يهود و نصارا، كسي ساكن نبود مگر افرادي انگشت شمار كه يا برده بودند و يا افراد عادي كه در اقليت مي زيستند. امادر مدينه و پس از هجرت حضرت به مدينه، تعداد زيادي از يهود و نصارا زندگي مي كردند.

كلمه «عاشورا» ريشه در اسلام دارد و پيش از آن...

عضو كميته تخصصي مدارج در حوزه خاطرنشان كرد: طبق اخبار نقل شده در نخستين روزها و اوايل ورود پيامبر به مدينه، يهوديان مدينه روزه دار بوده اند. پيامبر از علت اين روزه پرسيدند به ايشان گفته شد كه يهوديان اين روز (عاشورا) را روز نجات بني اسراييل از دست فرعونيان و عبور آنها از رود نيل مي دانند و به شكرانه آن، اين روز را روزه مي گيرند. براساس اين نقل ها، نخستين بار كه پيامبر (صلي الله عليه واله) در مدينه شاهد روزه داري يهود مدينه بوده اند منطبق با روز دهم محرم بوده است.

حجت الاسلام يوسفي غروي افزود: مراجعه به كتب لغت واقعيتي را يادآور مي شود مبني بر اين كه اهل لغت تصريح دارند كه كلمه عاشورا ريشه در اسلام دارد و پس از واقعه كربلا، به روز دهم محرم عاشورا گفته مي شود و يك كلمه عربي كه پيش از اسلام نيز كاربرد داشته باشد نيست. بنابراين در ميان عرب جاهلي اين كلمه به هيچ وجه كاربردي نداشته است و امروز در ميان هيچ يك از لغت شناسان عرب، اختلاف نيست كه معناي اصطلاحي عاشورا به روز دهم محرم الحرام از عاشوراي حسيني اختصاص دارد و پيش از آن سابقه نداشته است.

روزه عاشورا به دستور پيامبر(صلي الله عليه واله) بوده است

وي يادآور شد: در اين نقل قولها همچنين اشاره شده است كه پيامبر با اطلاع از مسيله روزه يهوديان فرمودند: من نسبت به برادرم موسي بن عمران و شكرانه نعمت نجات آنها، بر يهوديان اولويت دارم. بنابراين ما هم اين روز را روزه مي گيريم و خود حضرت روزه گرفته و دستور دادند كه مردم روزه بگيرند. اما سوالي در اينجا مطرح مي شود كه اين دستور پيامبر در چه زماني بوده است؟ اگر در سال اول هجرت بوده، مي بايست پيامبر عاشورا را در مدينه درك كرده باشند و از آنجا كه موضوع روزه گرفتن يهوديان براي پيامبر مسبوق به سابقه نبود و ايشان در مكه با چنين مساله اي روبرو نشده بودند و به همين جهت از مردم مدينه سوال مي كنند، بنابراين در همان سال اول هجرت كه وارد مدينه مي شوند نمي توانند دستور روزه روز عاشورا را داده باشند و اگر فرضاً دستوري هم مبني بر روزه وجود داشته باشد، مي بايست در سال دوم هجرت باشد. از طرفي در همين اخبار اشاره شده است كه حضرت دستور روزه روز عاشورا را تا قبل از وجوب روزه ماه رمضان داده اند و با وجوب روزه رمضان، اين روزه ساقط شد (وجوب آن ساقط شد اما استحباب آن همچنان باقي بود)

سيوال بي جواب! پيامبر در چه تاريخي امر به روزه عاشورا فرموده است؟

اين پژوهشگر و صاحبنظر در مسايل تاريخي خاطرنشان كرد: از نظر تاريخي پيامبر، 12 ربيع الاول به مدينه رسيدند و سال اول هجرت در حالي گذشت كه هنوز روزه رمضان واجب نشده بود. در سال دوم هجرت (دومين رمضان هجرت) روزه رمضان واجب شد و با توجه به اين مسيله كه ميان رمضان يكسال تا رمضان سال بعد، يك عاشورا بيشتر فاصله نيست، عاشوراي گذشته را نيز پيامبر تازه وارد مدينه شده و روزه يهوديان را ديدند و پس از آن نيز تا عاشوراي سال بعد، روزه رمضان واجب شد، بنابراين دستور پيامبر مبني بر روزه عاشورا در چه تاريخي بوده است؟ اين سوالي است كه همچنان بدون جواب مانده است.

حجت الاسلام يوسفي غروي با اشاره به اينكه در همين زمينه حدود 35 سال پيش كتابي به نام"صوم يوم عاشورا"نگاشته و منتشر شده است تصريح كرد: از آن زمان تاكنون هنوز كسي از بزرگان و علماي اهل تسنن به اين سوالات چالش برانگيز پاسخي نداده است.

جعل حديث در مبارك بودن عاشورا

وي در ادامه افزود: در مستنداتي كه اهل تسنن بيان مي كنند در نقل قول ها حتي به معاويه بن ابوسفيان نيز اشاره شده است در حالي كه اين حادثه حتي در زمان معاويه نيز واقع نشده است بلكه پس از مرگ معاويه و در زمان خلافت يزيد و پس از شهادت امام حسين (عليه السلام) موضوع عاشورا مطرح مي شود.

اين پژوهشگر تاريخ اسلام يادآور شد: افرادي با هدف خلط مبحث و تحت الشعاع قرار دادن موضوع شهادت امام حسين (عليه السلام) و اصحاب ايشان و در صد همه آنها راويان درباري، رواياتي را در اين زمينه جعل كردند تا به عاشورا صبغه ديني و مذهبي به اصطلاح مقدسي هم داده باشند. اما در روايات تشيع از جمله در مفاتيح الجنان شيخ عباس قمي از «امالي» شيخ صدوق از بانويي به نام"جبله مكيه"از ميثم تمار از اميرالمومنين (عليه السلام)نقل شده است كه بخشي از روايت را نيز از ام سلمه همسر پيامبر نقل كرده است مبني بر شرح وقايع كربلا و عاشورا كه در ادامه روايت بر اين مطلب تصريح شده است كه بدتر از تمام اين فجايع آن است كه مرتكبان اين اعمال، عاشورا را بعنوان روزي مبارك قلمداد مي كنند و در رواياتي جعلي بيان مي دارند كه عاشورا روز پذيرفته شدن توبه حضرت آدم، روز نجات كشتي حضرت نوح از طوفان و يا نجات ابراهيم از آتش نمرود و عبور بني اسراييل از نيل است و با استناد به اين روايات جعلي، اين روز را عيد مي گيرند.
اختلاف فتوا در روزه روز عاشورا

عضو كميته علمي، تخصصي تاريخ در مدارج حوزه در رابطه با جنبه فقهي روزه عاشورا گفت: محدث قمي روزه عاشورا را مكروه دانسته و بيان مي كند كه صورت مطلوب آنست كه فرد، بدون نيت روزه، عملاً تا عصر را از باب همدردي با اهل بيت امام حسين (عليه السلام) روزه بماند و عصر آب بخورد. اما به شكل كلي با توجه به اينكه در زمان ايمه (امام باقر و امام صادق عليهم السلام) سوالاتي مبني بر حكم روزه عاشورا از ايشان پرسيده مي شد و جواب هاي ارايه شده (بنابر نقل هايي كه امروز در دسترس ماست) مختلف است، به طبه اختلاف روايات، فتواي فقها در رابطه با حكم روزه روز عاشورا نيز، مختلف است. اما در ميان فقها عده اي قايل به تحريم روزه عاشورا هستند. علاوه بر اينكه غير از بحث سندي موضوع، جنبه معنايي و دلالتي آن نيز مي بايست توجه شود كه اين نكوهش و مذمت روزه عاشورا در روايات به چه معناست؟

وهابيت و تبليغ روزه عاشورا

حجت الاسلام يوسفي غروي در رابطه با دلايل تبليغ روز ه عاشورا از سوي وهابيت گفت: اهل سنت توجه دارند كه روز عاشورا روز شهادت امام حسين(عليه السلام) و اصحاب ايشان است و طايفه بزرگي از مسلمانان، يعني شيعيان به معناي عام كلمه(شامل شيعه 4 امامي، شيعه 6 امامي و شيعه اثني عشري) اين روز را عزاداري مي كنند. بنابراين انگيزه اي براي تقدس بخشي به روز عاشورا ندارند. اما وهابيت ادعاي تدين و تقدس بيشتري نسبت به ساير مسلمانان دارد و شايد انگيزه ضديت با شيعه نيز در برجسته كردن موضوع تقدس بخشيدن به عاشورا، در اعمال وهابيت موثر باشد. از سوي ديگر ساير فرق اسلامي در رابطه با مساله عزاداري براي امام حسين (عليه السلام) چندان انگيزه اي براي مخالفت نداشته و ادعاي بدعت و تحريم نمي كنند، اما وهابيت اين مساله را بدعت دانسته و حرام مي دانند. بنابراين وهابيت چون اين عزاداري ها را بدعت مي دانند در مقابل اين عزاداري ها جنبه اموي اين موضوع را بزرگ مي كنند. چرا كه اظهار خوشحالي و شادماني در عاشورا سنت بني اميه بود به شكرانه پيروزي بر امام حسين (عليه السلام)

شيعه نيوز