محل دفن پيامبر صلي الله عليه وآله در كدام خانه است؟

بيست و هشتم ماه صفر، روزي است كه رسول خدا صلي الله عليه وآله از اين جهان رخت بربست. روزي كه سنگيني نفسهاي مومنان در پس كوچه‏هاي مدينه احساس شد، و قلبهايشان آه اهل بيت‏ عليهم‏السلام را از خنجر مصيبتي كه بر سينه‏شان نشسته بود دريافت. اكنون بر مدينة الرسول بايد نام ديگري نهاد كه مدينة الرسول بي رسول شد.
"
إنّا للَّهِ و إنّا إلَيهِ راجِعونَ"
و اينك چشمان اشگ آلود گروهي از مسلمين با پرسشي تلخ همراه شده است كه با بدن پاك پيامبر خدا چه بايد كرد؟ آيا بايد پيكر نيكي و خوبي را به خاك سپرد؟ مگر پيامبر گل سر سبد خلقت نيست؟ مگر محضر پيامبرِ آخرين، منزلگاه رسول امين -جبراييل - نيست؟ چگونه مي‏توان بزرگترين نعمت الهي بر خلق را به خاك سپرد و كدامين خاك پذيراي قدومش خواهد بود؟ آيا او را در خاك مسجد به وديعت
نهيم و يا...؟
هول مصيبت، ياران پيامبر را در بهت فرو برده، و تنها گره خوردن نگاهشان بر دهان اميرالمؤمنين است كه گره گشاست:
خداوند پيامبرش را در بهترين مكان قبض روح مي‏كند. لذا شايسته است ايشان را در همان محل دفن كنيم. (سياهترين هفته تاريخ /علي محدث /348؛ مناقب ابن شهر آشوب 1/240) همه سكوت مي‏كنند يعني مي‏پذيرند.

پيامبر صلي الله عليه وآله در كجا دفن شدند؟
مقصود از بيت فاطمه عليهاالسلام كدام خانه است؟
آيا رسول خدا در محل سكونت عايشه دفن شدند؟
خانه عايشه كجا بوده است؟
هنگامي كه پيامبر به مدينه وارد شدند و مسجد را بنا كردند براي خود و دخت گراميشان حضرت فاطمه عليهاالسلام خانه‏اي ساختند. هم چنين براي همسرشان سوده خانه‏اي جداگانه بنا كردند. بعدها نيز براي سكونت هر همسري كه اختيار مي‏كردند خانه‏اي در كنار مسجد مي‏ساختند. خانه‏ي اختصاصي پيامبر كه در آن زمان رسول خداصلي الله عليه وآله و حضرت زهرا عليهاالسلام در آن ساكن بودند به بيت فاطمه‏عليهاالسلام معروف شد، همان طور كه پس از ازدواج حضرت زهرا خانه‏ي امير المومنين عليه‏السلام نيز به بيت فاطمه عليهاالسلام معروف شد و همان طور كه محل سكونت همسران پيامبر نيز به نام آنان معروف گرديد. بعدها نيز هرگاه كه پيامبر مي‏خواستند در مكاني فارغ از زنان خود استراحت كنند و يا به عبادت بپردازند به اين مكان مي‏آمدند. (بحار الانوار 43/56، ح50) پس دو خانه به بيت فاطمه معروف بوده است:
1- يكي خانه‏ي اختصاصي رسول خدا و حضرت زهرا عليهماالسلام كه هيچ يك از همسران ايشان در آن ساكن نبودند،
2- ديگري خانه علي عليه‏السلام به اعتبار سكونت ثانوي حضرت زهرا عليهاالسلام در آن خانه. اين دو خانه در كنار هم در سمت شرقي مسجد بوده و دو در آن به سمت غرب و شرق باز مي‏شده كه يكي از دو در هر خانه در داخل مسجد بوده است. امروزه نيز در داخل ضريح رسول خدا صلي الله عليه وآله (و قسمت شمالي آن) محل خانه‏ي امير المؤمنين عليه‏السلام و حضرت زهرا عليهاالسلام را مشاهده مي‏كنيم. (بحار الانوار 43/56، ح50) همچنين محل دفن جسم مطهر رسول ‏خدا صليالله‌عليه‌وآله در جنوبي ‏ترين اين دو خانه قرار دارد.

نقشه قديمي مسجد نبوي


اما درِ خانه‏ي عايشه - كه گروهي گمان كرده‏اند كه محل دفن رسول خدا صلي الله عليه وآله است - به سمت شمال يعني شام باز مي‌شد.(وفاء الوفاء 2/545). كه اين با محل دفن پيامبر مطابق نيست. لازم به ذكر است كه رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌وآله تمام درهايي را كه به سمت مسجد باز مي‏شد به جز در خانه‏ي خود و امير المومنين ‏عليه‏السلام را عليرغم اعتراض برخي از صحابه بستند، اما بعدها در دوره خلفا بعضي از اين درها مجددا به سمت مسجد باز شد.
روشن است كه چون خانه‏ي اميرالمومنين در شمال خانه‏ي رسول خدا و چسبيده به آن بوده است، و نمي‏توان پذيرفت كه در خانه‏ي عايشه، همسر پيامبر به خانه اميرالمؤمنين عليه‏السلام باز شود، لذا امكان ندارد كه محل سكونت عايشه همان محل دفن پيامبر باشد. هم چنين در تاريخ مي‏بينيم كه محل خانه‏ي عايشه در جهت قبله بوده است، يعني در جنوب مسجد النبي و در منتهي اليه غرب ضلع جنوبي آن. (وفاء الوفاء 2/543و460؛ طبقات ابن سعد 1/499 و8/166-167) اكنون اين محل به همراه خانه‏ي ديگر همسران رسول خدا صلي الله عليه وآله تخريب شده و در داخل مسجد افتاده است. بنابراين:
1- خانه‏ي اختصاصي پيامبر در شرق مسجد و در منتهي اليه جنوبي آن قرار داشت، به طوري كه در خانه حضرت به سمت غرب باز مي‏شد.
2- در شمال حجره‏ي پيامبر، و چسبيده به آن حجره‏ي اميرالمؤمنين عليه‏السلام واقع بود.
3- هر دو خانه به بيت فاطمه عليهاالسلام معروف بوده است.
4- محل سكونت عايشه در جهت قبله‏ي مسجد (جنوب مسجد) و در منتهي اليه غرب آن بوده است.

آيا رسول خدا در محل سكونت عايشه دفن شدند؟
مزار پيامبر در نزد مسلمين مكان بسيار مقدس و محترمي شمرده شده است. در طول تاريخ ديده‏ايم كه آن مكان مقدس محل رفت و آمد مسلمانان بوده است و از روز دفن پيامبر تا كنون بسياري از مسلمانان آرزوي زيارت آن مكان مقدس را داشته‏اند. به راستي آيا چنين محل مقدسي را مي‏توان خريد يا فروخت؟ چگونه مي‏توان تصور كرد كه كسي مدفن پيامبر را خريد و فروش كرده باشد؟ اما در تاريخ مي‏بينيم كه عايشه حجره‏ي خود را در كنار مسجد به مبلغ 180000 يا 200000 درهم فروخت. (طبقات ابن سعد 8/64و194؛ وفاء الوفاء 1/464) بنابراين در واقع حجره‏ي عايشه مكاني جز مدفن پيامبر بوده است. به طوري كه عايشه حجره‏ي خود را فروخته و كسي در فروش آن اعتراضي نكرده است. البته اينكه زنان پيامبر مالك حجره‏هاي كنار مسجد بوده‏اند يا خير خود بحث مستقلي را مي‏طلبد.

پس از شهادت حضرت زهراعليهاالسلام امير المومنين ‏عليه‏السلام بنا به وصيت دختر گرامي پيامبر، ايشان را شبانه كفن كرده و دفن نمودند، و براي اينكه ديگران متعرض قبر نشوند چندين نماي قبر ساختند تا قبر آن حضرت مخفي بماند. (فاطمه زهرا عليهاالسلام شادماني دل پيامبر صلي الله عليه وآله/ احمد رحماني همداني /722)
يكي از اين قبر نماها در كنار مدفن رسول خدا بوده كه بيان امير المومنين عليه‏السلام پس از دفن جسم مطهر حضرت زهرا عليهاالسلام بر اين امر گواه است. ايشان خطاب به رسول خدا مي‌فرمايند:
البايتة في الثري ببقعتك (الكافي 1/458؛ بحارالانوار 43/193و260؛ امالي مفيد /286)
يعني (فاطمه)در بقعه‏ي تو به خاك آرميده است.
حال چگونه مي‏توان تصور كرد كه حضرت علي عليه‏السلام شبانه در خانه‏ي عايشه و محل سكونت او (كه عده‏اي آنجا را مدفن پيامبر مي‏دانند) يك شماي قبر بسازند و كسي (حتي عايشه) متوجه آن نشده باشد؟

امام حسين عليه‏السلام، پس از شهادت مظلومانه‏ي امام حسن عليه‏السلام بنا به وصيت برادر قصد داشتند بدن مطهر آن امام را در كنار جد بزرگوارشان رسول خدا دفن كنند كه به هر حال با ممانعت مواجه شدند و در نهايت پيكر پاك آن حضرت در بقيع به خاك سپرده شد. وقتي به وصيت نامه‏ي حضرت نگاه مي‏كنيم حضرت در آن اين طور نوشته‏اند:
فإني أحق به و ببيته ممن أدخل بيته بغير إذنه (بحار الانوار 44/151، ح22؛ امالي طوسي /160، ح267، مجلس السادس؛ بشارة المصطفي /272)
همانا من به پيامبر و خانه‏اش نسبت به كساني كه بدون اجازه پيامبر به خانه‏ي او وارد شدند سزاوارترم.
حضرت در اين وصيتنامه از محل دفن پيامبر به (بيته: خانه پيامبر) تعبير مي‏كنند و از اين رو مي‏فرمايند كه در آنجا دفن شوند، در حالي كه اگر مدفن پيامبر بيت عايشه مي‏بود، لازم بود از او اجازه بگيرند. هم چنين حضرت ورود، و تصرف ديگران در محل دفن پيامبر است را بدون اجازه و رضايت پيامبر دانسته‏اند. اين نشان مي‏دهد كه از جمله حقوق غصب شده‏ي اهل بيت همين خانه اختصاصي رسول خداصلي الله عليه وآله بوده است.
در اين خصوص ادله ديگري نيز در كتب تاريخي موجود است كه ذكر آنها در اين مختصر نمي‏گنجد. (ر.ك. أين دفن النبي صلي الله عليه وآله / محمد علي برو)

سايت فطرت