علامه محمدتقي مجلسي

تقوا، توصيه خداي بلندمرتبه به همه بندگانش، از آغاز تا پايان آفرينش است. تلاش در مراقبت و واداشتن نفس را به تقواي پروردگار، سرلوحه كار خود كن. در علم و عمل، رفتار و كسب دانش، اخلاص بورز.

فقيه و محدث برجسته علامه ملا محمدتقي مجلسي در سال 1003 هجري قمري در اصفهان به دنيا آمد. پدرش ملا علي مجلسي فاضلي دانش دوست بود و خود از راويان احاديث اهل بيت عليهم‌السلام به شمار مي‌آمد.

مقام علمي

محمدتقي از همان كودكي نزد پدر اعتقادات و مباني ديني را آموخت. به راهنمايي پدرش به درس علامه مولا عبدالله شوشتري راه يافت. علامه سالها همراه اين استاد بود و فقه، حديث، اصول فقه، كلام و تفسير را نزد وي آموخت. پس از وفات استاد نزد فرزند او مولا حسنعلي شوشتري، به تحصيل پرداخت.

يكي از ديگر اساتيد علامه مجلسي بهاء الدين محمد عاملي، معروف به شيخ بهايي بود كه در آن زمان از اساتيد شاخص و برجسته حوزه اصفهان به شمار مي‌رفت. جامعيت او در علوم مختلف شگفت‌آور بود، به طوري كه بر بيشتر علوم متداول تسلط داشت و در آنها تأليفاتي داشت.

مرحوم مجلسي اول از اساتيد بزرگ ديگري نيز بهره برده است از جمله: ميرفندرسكي، قاضي ابوالسرور، اميراسحاق استرآبادي، شيخ عبدالله بن جابر عاملي و ملا محمد قاسم عاملي.

تدريس و شاگردان

علامه مجلسي بعد از هجرتي به نجف و بازگشت از آن شهر مقدس به اصفهان، مرحوم مجلسي از سال 1040 به بعد از مدرسان ممتاز حديث و فقه در حوزه معتبر اصفهان به شمار مي‌رفت و به تدريس اصول، فقه، تفسير، كلام و رجال اشتغال داشت. برخي از شاگردان آن علامه بزرگ عبارتند از: علاّمه محمد باقر مجلسي، سيد عبدالحسين خاتون آبادي، محقق خوانساري، سيد نعمت الله جزايري، ملا ميرزاي شيرواني، ملا محمد صالح مازندراني، ملا محمد صادق كرباسي، سيد شرف الدين علي گلستانه، ملا عزيز الله و ملا عبدالله مجلسي، ميرزا ابراهيم اردكاني يزدي، مولا ابوالقاسم بن محمد گلپايگاني، بدرالدين بن احمد عاملي و ميرزا تاج الدين گلستانه.

تأليفات

احاديث و گفتار معصومين براي محمد تقي مجلسي ارزشي والا داشت، لذا بيشتر تأليفات اين مرد بزرگ درباره روايات ايمه عليهم‌السلام است كه به برخي از آنها اشاره خواهيم كرد:

اربعين: چهل حديث از معصومين عليهم‌السلام، شرح زيارت جامعه، شرح حديث همّام به زبان فارسي، الاحياء الاحاديث: كه شرحي است بر كتاب تهذيب الاحكام شيخ طوسي، لوامع الصاحب‌قراني: شرحي فارسي بر من‏لايحضره‏الفقيه شيخ صدوق و روضة المتقين: شرحي است ديگر بر كتاب من‏لايحضره‏الفقيه كه اين كتاب يكي از بهترين شرحهاي نوشته شده بر اين كتاب بوده و بارها به چاپ رسيده است.

توصيه‏اي به فرزند

تقوا، توصيه خداي بلندمرتبه به همه بندگانش، از آغاز تا پايان آفرينش است. تلاش در مراقبت و واداشتن نفس را به تقواي پروردگار، سرلوحه كار خود كن. در علم و عمل، رفتار و كسب دانش، اخلاص بورز. همه كارها خالص و به تمامي براي او باشد، چه همه مردم در تيررس آفات هستند. هر روزي جزيي از قرآن عظيم را از روي تدبّر بخوان و در آن تفكر و انديشه كن.

وصيّت اميرمؤمنان علي بن ابيطالب علي عليه‌السلام به فرزندش امام حسن عليه‌السلام سرور همه جوانان اهل بهشت را بنگر و آموزه‌هاي آن را چراغ زندگي خويش كن. اين وصيت نامه در نهج البلاغه، آمده است. نيز وصيّت‌هاي ديگر مولا و سفارشهاي امامان معصوم(ع) ديگر را پيش ديد خويش بنه.

رياضات شرعي و جهاد با نفس را ترك نكن. چه خداي تعالي شأنه، فرمود: والذين جاهدوا فينا لنهدينّهم سبلنا وإنّ اللّه لَمع المحسنين.

بر توست تدبّر در جوامع روايي، بويژه در آگاهي از اخلاقهاي پسنديده و حالات و خصلتهاي نارواي آمده در روايات و دامن گرفتن از بديها و نارواييها.

بر توست دايم نيايش كردن و به پيشگاه او نياز بردن.

ازخدا بخواه تو را از اولياي خود قرار دهد، همانان كه در وصف آنان فرمود: الذين لاخوف عليهم ولاهم يحزنون.

وفات

فقيه و محدث علامه ملامحمدتقي مجلسي در يازدهم شعبان سال 1070 هجري قمري در اصفهان از دنيا رفت و بدن مطهرش در همين شهر و در مسجد جامع به خاك سپرده شد.

...............

منابع:

ــ روضات الجنات، محمد باقر خوانساري، ترجمه محمدباقر ساعدي، تهران، اسلاميه.

ــ قصص العلماء، ميرزا محمد تنكابني، تهران، علميه.

ــ حوزه، شماره هفتاد و دوم.

نويسنده: سيدمحمد ناظم‏زاده‏قمي

سايت ابنا