حاج آقا مرتضي حايري

فقيه و عارف بزرگ آيت الله حاج شيخ مرتضي حايري يزدي در چهاردهم ذيحجه سال 1334 هجري قمري در شهر اراك به دنيا آمد. پدر بزرگوارش آيت الله العظمي حاج شيخ عبدالكريم حايري يزدي موسس حوزه علميه قم بود.

مقام علمي

حاج آقا مرتضي از همان ابتدا علاقه خود را به علوم ديني نشان داد و در محضر اساتيد بزرگ كسب علم نمود. از جمله اساتيد اين مرد بزرگ مي‏توان اشاره كرد به آيات عظام:. سيد محمدرضا گلپايگاني، سيد محمدتقي خوانساري، سيد محمد محقق داماد، حاج شيخ عبدالكريم حايري، سيد محمد حجت كوه‏كمره‏اي، حاج سيد حسين بروجردي و امام خميني.

مرحوم آقا مرتضي بعد از رسيدن به اجتهاد حدود چهل سال در حوزه علميه مشغول تدريس فقه و اصول بود و شاگردان زيادي را استادي كرد از جمله شاگردان اين مجتهد وارسته عبارتند از حضرات آيات: سيد عباس خاتم يزدي، شيخ حسين شب‏زنده‏دار، شهيد محمدمهدي رباني املشي، محمد ري شهري، ‏محمد حسين امراللهي، سيد علي‏آقا محقق داماد، سيد اصغر ناظم‏زاده، سيد حسن آل طه، سيد صادق حسيني و بسياري از بزرگان ديگر.

مرحوم حاج آقا مرتضي در كنار تدريس و شاگردپروري تاليفات و آثار نوشتاري بسياري نيز از خود به جاي گذارده است، از جمله تأليفات ايشان عبارتند از: 1ابتغاء الفضيله في شرح الوسيله، رساله‏اي در نماز جمعه‏، كتاب الخمس‏، پرتوي از انوار آسماني‏ درباره اعجاز قرآن، مباحثي در تفسير سوره حمد، رساله‏اي در خلل صلاه، رساله‏اي در نماز مسافر، رساله‏اي در طهارت‏، دوره كامل اصول و مجموعه چند سخنراني در ايام فاطميه.

خصوصيات حاج آقا مرتضي

شاگردان مرحوم آقامرتضي حايري از استادشان نكات اخلاقي و عرفاني زيادي نقل كرده‏اند و همواره از ساده‏زيستي و زهد و تقوا و كناره‏گيري ايشان از مرجعيت سخن به ميان آورده‏اند.

خود ايشان در جايي اين‏طور مي‏نويسد:"در سفر دوم كه به مشهد مقدس در خدمت ‏صديق محترم آقاي حاج آقا مجتبي اراكي رفتم، ايشان حقير را به خانه برد و نگذاشت ‏با جناب آقاي محمدي در مدرسه سليمان‏خان زندگي كنم و در خانه ايشان بودم‏ كه خواب بودم و از حضرت ابي الحسن الرضا(ع) حاجتي ‏خواسته بودم. از خواب كه بلند شدم، ديدم به ديوار جواب آن به طريق اجمال كه‏ موكول به اراده حق متعالي نموده بود، نوشته شده است كه پس از ديدن محو شد."

همچنين قبل از وفات اين مرد بزرگ بر اثر سكته مغزي و عمل جراحي سر مباركشان، خود ايشان مي‏گويد:"شبي در خواب ديدم كسي نزد من آمد در حالي كه چيزي دستش بود مانند مته نجارها، سر تيز آن را گذاشت روي شقشيقه من و فشار داد تا آنكه از طرف ديگر بيرون شد. در اين هنگام من مشاهده كردم كه از بدن و قالب خودم بيرون آمده‏ام و جسد خودم را كه بي روح در كنار منزل افتاد بود مي‏ديدم پس مرا بردند به طرف آسمان و در آسمان ايمه(ع) و حضرت ولي عصر(عج) را مشاهده و زيارت كردم پس از آن بيدار شدم."

خصوصيت بارز ديگر ايشان علاقه خاصشان به اهل بيت مخصوصا حضرت علي بن موسي الرضا (ع) بود به طوري كه اگر در درس نام حضرت امام رضا(ع) مي‏آمد، اشك از ديدگانش سرازير مي‏شد. همچنين حاج آقا مرتضي به سادات و نوادگان رسول خدا(ص) علاقه وافري داشت و براي آنها احترام خاصي ‏قايل بود.

در مورد مبارزات اين فقيه عارف با حكومت ستم‏شاهي پهلوي اين گونه آمده است كه ايشان همواره با قوانين ضدخدايي محمدرضا شاه مخالفت مي‏نمود و رسماً و به طور علني در صف مبارزان و مخالفان‏رژيم قرار داشت. حاج آقا مرتضي بعد از دستگيري امام خميني همراه علماي ديگر قم اعلاميه‏هاي ‏مشتركي در تاييد نهضت ايشان امضا مي‏نمود و پس از پيروزي انقلاب‏ نيز در مجلس خبرگان قانون اساسي حضور داشت. تا جايي كه امام خميني درباره ايشان گفته‏اند:"اين بزرگوار، علاوه بر مقام فقاهت و عدالت از صفاي باطن به طور شايسته ‏برخوردار بودند و از اوايل نهضت اسلامي ايران از اشخاص پيشقدم در اين نهضت مقدس‏ بودند."

وفات

سرانجام مرحوم آيت الله حاج آقا مرتضي حايري يزدي در بيست و چهارم جمادي الثاني سال ‏1406 هجري قمري، بعد از يك عمر تلاش در باب علم و عمل در شهر مقدس قم از دنيا رفت. بعد از تشييع باشكوه و خواندن نماز ميت توسط حضرت آيت الله العظمي گلپايگاني، پيكر مطهرش در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه(س) به خاك سپرده شد.

منابع

كوثر، شماره نوزدهم.

گلبرگ، شماره بيست ويكم.

نويسنده: سيد محمد ناظم‏زاده قمي

سايت ابنا