آيت الله شيخ لطف ‏اللّه صافي گلپايگاني

﴿ بسم اللّه الرّحمن الرّحيم ‏﴾

آيت اللّه آقاي حاج شيخ لطف‏اللّه صافي(مد ظله العالي)، فقيه، اسلام شناس و انديشمند بزرگ معاصر، در سال 1337 هـ.ق، در شهر گلپايگان، قدم به صحنه هستي نهاد.

والدين‏

پدر او عالم عارف، مرحوم آيت اللّه آخوند ملا محمّد جواد صافي، (متولد 1287 هـ.ق) بود كه علاوه بر تخصّص، تحقيق، تأليف و تدريس در گرايش‏‏هاي مختلف علوم اسلامي مانند فقه، اصول، كلام، اخلاق، حديث و...، در زمينه هنرهاي ارزشمندي چون شعر و خوشنويسي نيز سرآمد بود. زهد، تقوي، عشق به ولايت و فضيلت‏هاي علمي اخلاقي آن بزرگ مرد، از يك سو و مواضع قدرتمندانه او در سنگر امر به معروف و نهي از منكر و جبهه گيري‏هاي صريحش در برابر افكار انحرافي، غيرمتديّنان، ظالمان و جابران آن روزگار از سويي ديگر، هر قدر كه مردم گلپايگان را شيفته و مطيع محض او مي‏نمود، هيأت حاكمه، خوانين و زورگويان را در برابرش شكننده‏تر مي‏كرد؛ چنان كه آنها هميشه او را سدّ راه اعمال خلاف شرع و بدعت‏گذاري‏هاي خود ديده و تا زنده بود از غيرت ديني و خشم الهي او مي‏ترسيدند.

آفتاب عمر آن عالم جليل القدر در افق عصر 27 رجب سال 1378 هـ.ق، مصادف با شب شهادت حضرت امام موسي كاظم، عليه السلام، غروب كرد.

مادر او بانوي فاضله، شاعره و عاشق اهل بيت، عليهم ‏السّلام، فاطمه خانم، دختر آيت اللّه آخوند ملا محمّد علي، بود.

از ويژگي‏هاي بزرگ معنوي، اخلاقي، كه در وجود آن مرحومه، متبلور بود، مي‏توان به تعبد، اخلاص، تقوي، معرفت به حضرت حق، شجاعت، صراحت لهجه، شوهر داري كم‏نظير و اهتمام در تربيت كودكان، راز و نياز خاشعانه و ذكر و دعا و نماز شب اشاره كرد.

تحصيلات‏

آيت اللّه صافي، در نوجواني قدم به وادي علم و معنويت، حوزه، نهاد و ميهمان صفاي حلقه‏هاي صميمي درس و بحث و مَحرَم شور وصف‏ناپذير مناجات نيمه شب پاكباختگان حوزه شد. ابتدا در گلپايگان، كتب پايه ادبيات عرب را نزد عالم جليل القدر، مرحوم آخوند ملا ابوالقاسم مشهور به «قطب» آغاز كرد و ادامه مباحث ادبيات، كلام، تفسير، حديث، فقه و اصول را تا پايان سطح در همان‏جا پي گرفت و در اين مدت حجم وسيع كتب مهم رشته‏هاي مذكور را نزد پدر بزرگوارش، آيت اللّه آخوند ملا محمّد جواد صافي آموخت. در سال 1360 هـ.ق، گلپايگان را با دنيايي از خاطره‏هاي شيرين دوران كودكي و نوجواني و لذت حضور در كنار پدر و مادري مهربان و دلسوز، كه اكنون از حسرت فراق او پريشان بودند، ترك كرد و رنج مشكلات هجرت به قم را پذيرا شد، تا با حضور در مجلس درس و بحث اساتيد بزرگ حوزه علميه قم به تكميل تحصيلات و تحقيقات خود بپردازد.

ايشان چند سال بعد به نجف اشرف مشرف شد و در آن‏جا نيز از محضر مراجع عاليقدر آن حوزه، براي يك سال بهره‏مند گشت.

هوش و استعداد فوق‏العاده و تلاش و جديّت در امر تحصيل او را مورد علاقه خاص اساتيد بزرگ قم و نجف قرار داد. آيت اللّه صافي پس از آن مجدداً به قم بازگشتند و بيش از پانزده سال حلقه‏نشين مجلس درس و بحث و اخلاق و عرفان مرجع پرافتخار شيعه، آيت اللّه بروجردي و نيز يكي از مشاورين ويژه و برجسته و از اصحاب خاص استفتاء آن بزرگوار گشت و آن مرحوم، نظر به توانايي والاي علمي آيت اللّه صافي، پاسخگويي به سوالات مهم و حساسي از فقه و كلام شيعي و نيز نگارش كتاب ارزشمندي درباره مهدويّت را كه منتخب‏الاثر نام گرفت، به ايشان واگذار كردند.

از اساتيد مهم آن بزرگوار در قم، مراجع تقليد، آيات عظام: سيد محمّد تقي خوانساري، حجّت، صدر، بروجردي و در نجف، آيات عظام: شيخ محمّد كاظم شيرازي، سيد جمال‏الدين گلپايگاني و شيخ محمّد علي كاظمي را مي‏توان نام برد.

ويژگيهاي آيت اللّه صافي‏

زهد، تقوي، اخلاص، قناعت، توكل، سعه صدر، صراحت لهجه و امر به معروف و نهي از منكر، از ويژگي‏هاي مهم روحي - اخلاقي اين فقيه وارسته است.

وجودش، درياي بي‏كرانه عشق به انوار مقدس ايمه معصومين، عليهم‏السّلام، است و هر پگاه بعد از نماز، در دعاي عهد، مي‏توان ترنّم تمنّاي دل شيداييش را در نغمه «العجل العجل يا مولاي يا صاحب الزمان» شنيد و او را عصرهاي جمعه، ميان خيل عاشقان مهدي (عج)، ميهمان لحظه‏هاي پر معنويت مسجد جمكران، ديد.

تدريس، تحقيق و تسلط در زمينه علوم متنوع اسلامي همچون فقه، اصول، كلام، حديث، رجال و...، تأليف حدود هشتاد اثر ارزشمند و محققانه به زبان‏هاي فارسي و عربي كه بعضي از آنها به چند زبان ديگر نيز ترجمه شده، از ويژگي‏هاي علمي ايشان است.

برخورداري از چنين موقعيت‏هاي والاي علمي، ايشان را در حوزه علميه قم، در رديف ممتازين قرار داد و بزرگاني چون آيات عظام: سيد جمال‏الدين گلپايگاني، بروجردي، امام خميني و سيد محمد رضا گلپايگاني و بعضي ديگر، مقام بلند علمي - معنوي او را ارج نهادند؛ و آيت‏اللّه سيد جمال‏الدين گلپايگاني در حدود 45 سال پيش، اجتهاد متين و اوج مقام فقهي آيت اللّه صافي را طي مكتوبي مهم، اعلام كرد.

ايشان، سالها از طرف مرحوم آيت اللّه بروجردي و پس از ارتحال آن بزرگوار، از معدود كساني بود كه مسووليت امتحان فضلاي حوزه در سطح عالي و درس خارج را داشته و شماري از مجتهدان كنوني و مدرسين حوزه علميه قم، نزد معظم‏له امتحان داده‏اند.

اين فقيه گرانقدر، علاوه بر موارد مذكور، مطالعات گسترده‏اي در زمينه ادبيات و تاريخ اسلام و ايران داشته و ضمن آشنايي با قالب‏هاي گوناگون شعري، در سرودن شعر نيز مهارت كامل دارند.

اين مرجع فرزانه، حتي اكنون نيز با تمامي مشغله‏هاي موجود، اخبار و مسايل دنيا و بالخصوص جهان اسلام را هر روز با دقت تمام از طريق رسانه‏هاي گروهي دنبال كرده و بنا به اطلاعات وسيع تاريخي - سياسي، از قدرت تحليل بالايي در زمينه رويدادهاي منطقه‏اي، جهاني و دنياي اسلام برخوردار است و مصداق واقعي «عالِم به زمان» مي‏باشد.

قبل از پيروزي انقلاب اسلامي، حضور در صحنه‏هاي مختلف مبارزه با رژيم ستم‏شاهي باعث حساسيت ساواك، نسبت به اين فقيه آگاه گشت و بالاخره به توقيف يكي از كتب ايشان كه حاوي مطالبي در نقد فساد رژيم شاه بود، منجر شد. در همين حال نشر بعضي كتب مهم آيت اللّه صافي كه در دفاع از تشيع نگاشته بود نيز، در بعضي از كشورهاي عربي ممنوع شد و بدين صورت دولتمردان اين كشورها همسو با برخي مزدوران قلم بدست استعمار، نتوانستند خشم خود را از نوشته‏هاي آگاهي بخش و بيدار كننده‏اش، پنهان نمايند.

با پيروزي انقلاب اسلامي ايران، ايشان در سال 1358 هـ.ش، به عنوان عضو مجلس خبرگان اوّل، انتخاب و در سال 1359 هـ.ش، از سوي حضرت امام خميني (قدس سره) به عضويت شوراي نگهبان منصوب شد و هشت سال به عنوان دبير شوراي نگهبان، منشأ خدمات ارزنده‏اي به نظام مقدس و مردم عزيز گشت، و در پاسداري از حريم اسلام و قرآن، لحظه‏اي ترديد به خود راه نداد.

آيت اللّه صافي، كه حداقل از دو دهه قبل، با وجود داشتن تمامي شرايط مرجعيت، كريمانه از آن گذشته بود، با ارتحال آيت اللّه گلپايگاني، قدس سره، در آذر ماه 1372 هـ.ش، بنا به تقاضاهاي مكرّر و اصرار پي در پي علما و مردم، بالاخره تصدي مرجعيت را پذيرفت و اكنون به عنوان يكي از مراجع عمده، و اركان اصلي حوزه علميه قم، به شمار مي‏رود.
سايت شيعه نيوز