آيت‏الله آقانجفي قوچاني

عالم و زاهد وارسته، حضرت آيت الله سيد محمد حسن نجفي مشهور به آقانجفي قوچاني، خالق كتاب ارزشمند"سياحت غرب"در سال 1295 هجري قمري در روستايي نزديك به قوچان به دنيا آمد. پدرش

مرحوم سيد محمد نجفي از خيرين و بزرگان روستاي خود بود

مقام علمي

مرحوم آقانجفي دوران كودكي را در نزد پدر به آموختن قرآن گذراند و در سيزده سالگي به توصيه پدر به قوچان رفت تا به ادامه تحصيل بپردازد. سپس در سن شانزده سالگي به مشهد رفته و در مدرسه پريزاد مشغول تحصيل شد.

ايشان در سال 1313 قمري براي كسب فيض از اساتيد مهم اصفهان به اين شهر سفر كرد و دروس فقه و حكمت و منظومه را نزد اساتيد به‏نام آن ديار فرا گرفت.

بعد از پنج سال از اصفهان نيز باز عازم سفر شد و به نجف اشرف مشرف گشت و از درس خارج مرحوم آخوند خراساني كسب فيض نمود.

مرحوم آقا نجفي قوچاني در همان جواني به درجه والاي اجتهاد رسيده است و به گفته خود او، نخست از استاد خود مرحوم آخوند تقليد مي‏كرده، سپس جز در موارد نادري، به راي آن مرحوم مراجعه نكرده است.

آقانجفي قوچاني در 1338 قمري بعد از فوت پدر عزيزش مجبور به بازگشت به ايران شد و بعد از مدت كوتاهي كه در مشهد مقدس ساكن بود به درخواست مردم مومن قوچان، به اين شهر عزيمت كرد و تا پايان عمر پربارش در اين شهر اقامت داشت و به قضاوت و تدريس و امور ديني مردم پرداخت.

اساتيد اين مرد بزرگ در اصفهان و نجف همه از بزرگان آن دوران بوده‏اند، از جمله: سيد محمد باقر درچه‏اي، آقا نجفي اصفهاني، آخوند كاشي، شيخ عبدالكريم گزي، ميرزا جهانگيرخان قشقايي، شيخ محمد باقر اصطهباناتي، مرحوم آخوند خراساني و ديگران.

شاگرداني كه نزد اين مرد وارسته كسب علم و زهد نمودند نيز بسيارند، برخي از اين بزرگواران عبارتند از: شيخ غلامرضا غروي، شيخ علي قدوسي، شيخ محمد رييسي، شيخ عبدالكريم، شيخ ذبيح‏الله اسلامي، شيخ آقافاضل و ديگران.

آثار و تاليفات

مرحوم آقانجفي آثار و كتب ارزشمندي از خود به جاي گذارده است كه برخي از اين تاليفات عبارتند از:

سياحت غرب: در كيفيت عالم برزخ و سير ارواح بعد از مرگ.

سياحت‏شرق: زندگينامه، گزارش تحصيلات و مشقات دوران تحصيلي به زبان ساده و محلي. همچنين مباحث و معارف اسلامي به استناد آيات و روايات. لازم به ذكر است كه كتاب سياحت‏شرق جزء زبانهاي شرقي در دانشگاه پرستون ايالت نيوجرسي آمريكا تدريس مي‏شود.

شرح كفاية الاصول آخوند ملا محمد كاظم خراساني.

شرح ترجمه رساله تفاحيه ارسطو.

رساله سفري كوتاه به آباديهاي اطراف قوچان.

رساله عذر بدتر از گناه تلفيقي از نثر عربي و فارسي درباره مشروطيت.

شرح دعاي صباح.

حياة الإسلام في أحوال آية الملك العلام در مورد زندگاني صاحب كفاية الاصول.

در قوچان

مرحوم آقانجفي قوچاني حدود بيست و پنج سال در شهر قوچان به ترويج و اشاعه علم و تقوي و حقيقت و صفا و پاكي و بيداري انسانها پرداخته و به كار مردم رسيدگي و حوزه اين شهرتاريخي را به احسن وجه اداره كرد.

از آنجايي كه ايشان عالمي بود وارسته و متقي و تارك دنيا و مظهر اخلاق و سادگي و بي‏اعتنا به ظواهر دنيوي، از اين رو مردم به زودي به پشتوانه معرفت خود از او، گفتارها و دستوراتش را به جان و دل خريده و جامه عمل پوشاندند.

كارها، خدمات و مجاهدات اين عالم وارسته، نزد اهالي آن ديار زبانزد است. به ويژه افراد مسني كه محضر او را درك كرده و با اخلاق آن مرد بزرگ آشنايي داشتند، از جمله در قحطي جنگ جهاني دوم، خدمات اين عالم متقي جهت رفع گرسنگي و نيازهاي پزشكي و درماني و كمكهاي همه جانبه اين رادمرد، معروف است به طوري كه خود ايشان شخصا به منازل بي نوايان سركشي مي‏كرده است.

عنايت از جانب اميرمومنان

چند ماهي بود كه جهت تحصيل به نجف اشرف مشرف شده بودم ولي حجره پيدا نكردم و به ناچار در محل نامناسبي بسر مي‌بردم تا اين كه طلبه‌اي اصفهاني كه عمويش نيز در نجف بود جهت تحصيل به نجف آمد و از من اجازه خواست تا زماني كه عمويش براي او حجره پيدا كند در آنجا بماند. پس از يك هفته روزي با خوشحالي آمده و گفت: عمويم برايم حجره پيدا كرده، به زودي به آنجا خواهم رفت. من كمي متأثر شدم از اين كه شش، هفت ماه است در يك زباله‌داني با سختي به سر مي‌برم و حجره مناسبي پيدا نكردم.

هنگام مغرب به حرم رفته و صورتم را به قبر مطهر علي بن ابيطالب(ع) كردم و با تندي گفتم:"تو به قدر يك عمو كار از دستت بار نمي‌آيد كه حجره‌اي براي من پيدا كني؟!"و وارد صحن مطهر شدم يكي از طلاب خراساني گفت: در مدرسه وقفي حجره‌اي در شرف خالي شدن است از آخوند اجازه بگير كه تو در آن ساكن شوي و در فاصله كمي سه نفر از فضلاء‌ همين مطلب را به من گفتند.

بدين ترتيب من حجره‌دار شدم ولي آن طلبه اصفهاني نه تنها عمويش براي او حجره پيدا نكرد بلكه از نجف به اصفهان رفت و بالاخره معلوم شد كه علي(ع) خيلي بيشتر از عموها كار از دستش بر مي‌آيد.

وفات

مرحوم آيت الله آقانجفي قوچاني در بيست و ششم ربيع الثاني سال 1363 هجري قمري مطابق نهم ارديبهشت سال 1322 هجري شمسي، در سن 68 سالگي در شهر قوچان از دنيا رفت و بعد از تشييعي به يادماندي در يكي از اتاقهاي خانه مسكوني خود به خاك سپرده شد.

منابع

سياحت‏شرق، آقانجفي قوچاني، انتشارات اميركبير، تهران.

مشكوة، شماره چهل و نهم.

نويسنده: سيد محمد ناظم‏زاده قمي

سايت ابنا