آشنايي با فرزانگان:ملاعبدالله شوشتري

عزالدّين عبداللّه بن حسين شوشتري (تستري) از علماي منقول و معقول شيعي، رجالي و زاهد و عارف و از معاصرين شيخ بهايي در شوشتر به دنيا آمد.

مقام علمي

ملا عبدالله شوشتري بعد از دوران كودكي و نوجواني براي كسب علم و فضل به عتبات عاليات مشرف شد و از اساتيد بزرگي همچون محقق و مقدس اردبيلي و همچنين محقق ثاني كسب فيض نمود.

ملا عبدالله بعد از سي سال از نجف اشرف به ايران آمد و اصفهان را كه حوزه بزرگي شده بود را براي اقامت برگزيد. ايشان از اساتيد بزرگ آن ديار شد و شاگردان بسيار بزرگي را پروراند از آن جمله: علامه مجلسي، ميرداماد، محقق خوانساري، محقق سبزواري، محقق شيرواني و....

تاليفات اين مرد بزرگ نيز براي اهل فن بسيار مفيد است، كه از جمله آثار ايشان عبارتند از: تتميم في شرح قواعد علامه، شرح ارشاد علامه، شرح الفيه شهيد، حاشيه مختصر عضدي، رساله في عينية صلاة الجمعة و....

در كلام ديگران

جناب مجلسي در وصف استاد بزرگوارش يعني ملاعبدالله شوشتري اين‏گونه مي‏نويسد:"شيخ ما و شيخ همه طايفه اماميه علامه محقق و مدقق زاهد و پرهيزكار، عالم به علم رجال و اخبار، كه در اصول فقهي كسي به پايه او نيست...."

محدث بزرگوار قمي نيز در كتاب شريف فوايد اين‏گونه آورده است:"عزالدين شيخ اجل مربي فقها و محدثين، تاج زهاد و ناكسين جامع معقول و منقول و مجتهدي در فروع و اصول...."

شاه عباس نيز در باب تحكيم موقعيت ملا عبدالله حكمي صادر نموده كه در آن اين گونه آورده است:"مقرر فرموديم كه ارباب مراتب و مناصب و حكام و كلانتران و كدخدايان امصار و قرايا توفير و تمكين او نمايند و در اجراي اوامر شرعيّه مطاوعت و متابعت او كنند و شكر و شكايت او را مؤثر و منتج شمارند."

آثار ماندگار

مرحوم ملاعبدالله در امور خيريه و عام المنفعه نيز سرمشق روزگار بود. در قرن دهم و يازدهم در اصفهان، ميدان امام، مدرسه ملا عبد‏الله و مدرسه شيخ لطف‏الله در نقش جهان به اشاره وي بنا شد و ايشان در همان مكان نيز تدريس و ترويج مي‏نمود.

مرحوم شوشتري به جز تدريس، در آن جا اقامه نماز هم مي‏نمود. تلاشهاي فراوان شوشتري در توسعه دانشهاي شيعي به‏خصوص فقه و اصول به نحوي بوده است كه نوشته‏اند در اوّل ورود او به اصفهان پنجاه طلبه علوم ديني در آن شهر نبوده است ولي در حين وفات او بيش از هزار نفر از اَكابر و فضلا در اصفهان تعليم يافته و مجتمع بوده‏اند. يك باستانشناس فرانسوي از قول"شاردن"آن را بزرگترين و غني‏ترين مدرسه اصفهان در زمان صفويه دانسته است.

حتي گفته شده كه ملاّ عبداللّه مدتي نيز شيخ الاسلام اصفهان و مرجع رسيدگي به امور فقهي و قضايي شهر بوده است.

همچنين مرحوم ملاعبدالله شوشتري چند سالي نيز به مشهدالرضا مشرف شده و در آنجا نيز در تجديد بناي حرم مطهر، مساجد و مدارس و خرابيهايي كه از هجوم وحشيانه ازبكان پديد آمده بود، نقش موثري داشت.

مقام اخلاقي

علامه شوشتري در تمام عمر اعمالش بر مدار واجب و مستجب دور مي‏زد. مردي ذاكر و اهل تهجد بود نماز شبش ترك نمي‏شد.

صاحب حدايق به نقل از اساتيد خود مي‏گويد:"شبي تا صبح با عده‏اي از علما به منزل شيخ بهايي تا به سحرگاهان به بحث و مذاكرات علمي نشستند قبل از اذان از حضار اجازه مرخصي خواست حضار مخصوصا شيخ بهايي به او اصرار نمودند بمانيد تا به فضل جماعت شما نيز بهره مند باشيم از حضار اصرار به ماندن و او اصرار به رفتن يكي از شاگردان او مي‏گويد بعدا از مرحوم شوشتري پرسيدم چرا آن شب براي اقامه جماعت صبحگاهي به خانۀ شيخ بهايي نمانديد جواب داد به خود انديشيدم كه اگر علامه ثاني شيخ بهايي به من اقتدا كند وضع حالم با ساير احوال در مقابل كاشف الاسرار يكي نخواهد بود."

وفات

سرانجام ملاّ عبداللّه شوشتري در دهه اول و يا 26 محرم ‏الحرام سال 1021 قمري در اصفهان از دنيا رفت و در مسجد جامع اصفهان توسط مير محمّد باقر داماد نماز گذارده شد و بعد از كمتر از يك سال كه پيكر ايشان به صورت امانت در امامزاده اسماعيل به خاك سپرده شده بود به كربلاي معلي انتقال داده شد و در جوار مرقد منور حضرت سيد الشهداء حسين بن علي(ع) مدفون گشت.

منابع

رياض العلما و حياض الفضلا، عبدالله افندي، آستان قدس، مشهد.

تاريخ عالم آراي عباسي، اسكندر بيگ منشي، كتابفروشي اسلاميه، تهران.

ريحانة الادب، محمد علي مدرس خياباني تبريزي، انتشارات علمي، تهران.

روضات الجنات، مير محمدباقر خوانساري، ترجمه شيخ محمدباقر ساعدي، نشر اسلاميه، تهران.

گردآوري و تنظيم: سيدمحمد ناظم‏زاده قمي

سايت ابنا