شيخ مفيد -3

نهم آذرماه سالروز بزرگداشت يكي از بلند آوازه ترين شخصيت‌هاي علمي و معنوي شيعه مرحوم محمدبن نعمان معروف به شيخ مفيد است.

تاريخ شيعه سرشار از افتخارات بسيار و تحولات چشم‌گير است. تحولاتي كه به دست عالمان متعهد و فرزانگان انديشمند پديد آمده است. در اين ميان به سده چهارم هجري بر مي خوريم كه «فتح الفتوح» تاريخ شيعي است؛ روزگاري كه مردي بزرگ و انديشمندي سترگ «دايرة المعارفي جامع» از معارف اسلامي تدوين كرد و قريب 50 سال پرچمدار عرصه هاي علمي، فكري و فرهنگي مسلمين گرديد و سرانجام بدانجا رسيد كه دوست و دشمن زبان به تمجيد او گشودند و قلم به تعريف او برگرفتند و او را «مفيد» لقب دادند.

بينش افروزي و دانش آفريني وي به همراه آگاهي از اوضاع دشمنان و اطلاع از جهان اطراف دست به دست هم داد و او را سلسله جنبان نهضت فكري و رنسانس علمي در قرن چهارم كرد و بدانجا رسيد كه «صحيفه‌هاي سبز مهدوي» عجل الله تعالي فرجه الشريف به افتخار او صادر شد و حضرت ولي عصر عليه السلام وي را برادري گرامي و استوار خواند.

جالب اينجاست كه در زمان غيبت كبري هيچ توقيعي از ناحيه مقدسه نرسيده است. مگر براي شيخ مفيد و شيخ اسدالله كاظميني رحمهما الله تعالي. در ظرف سه سال سه توقيع از ناحيه امام زمان(ع) به او رسيد كه امام در يكي از اين توقيعات در روز پنج شنبه 23 ذي حجه هجري شيخ را چنين مورد خطاب قرار دادند: «سلام عليك ايهاالعبد الصالح الناصر للحق الداعي اليه. سلام بر تو اي بنده شايسته خدا و اي ياري دهنده حق و دعوت كننده به سوي آن.»

در يكي از نامه هاي حضرت ولي عصر(عج) به شيخ مفيد آمده است:

بسم الله الرحمن الرحيم، اما بعد سلام بر تو اي دوستدار مخلص دين كه در ولايت ما مخصوص به يقين گشته‏اي... پس از ستايش و حمد خداوندي كه معبودي جز او نيست و درود به سيد و مولي و پيغمبر گرامي ما حضرت محمد(ص) خداوند توفيقت
” ما در فكر شما هستيم و از ياد شما بيرون نرفته‏ايم وگرنه بلاي سختي به شما مي‏رسيد و دشمنان شما را مستاصل مي‏كردند “
را در ياري از حق مستدام فرمايد و پاداشت را در نشر علوم براي ما براستي زياد و فراوان نمايد... بدان كه ما رخصت ‏يافتيم تا تو را به نامه نگاري مشرف ساخته و دستور دهيم احكام ما را به دوستانمان كه نزد تو هستند برساني، خداوند آنان را به طاعت ‏خود عزيز فرموده و به وسيله رعايت و حراست ‏خود مهم آنان را كفايت فرمايد، پس تو به ياري خدا واقف شو بر آن دشمناني كه از دين خدا بيرون رفته‏اند. بدانچه اكنون برايت ‏بيان مي‏دارم و در رساندن آن به سوي آنان كه اطمينان داري بر آن وجهي كه براي تو مي‏نويسم...

ما اگر چه بر طبق آنچه خداوند براي ما و شيعيانمان مصلحت دانسته تا مادامي كه دولت دنيا در دست فاسقان است جايمان از جاي ستمگران دور است، ولي با اين حال به احوال شما آگاهيم چيزي از اخبار شما بر ما پوشيده نيست و ما از پيش آمد ناگواري كه براي شما اتفاق افتاده آگاه هستيم و اين پيشامد بدان سبب شد كه بسياري از شما به سوي آنچه پيشينيان صالح از آن روگردان بودند متمايل گشته و بدان عهدي كه از ايشان گرفته شده بود پشت پا زدند، گويا اينان نمي‏دانند كه ما در فكر شما هستيم و از ياد شما بيرون نرفته‏ايم وگرنه بلاي سختي به شما مي‏رسيد و دشمنان شما را مستاصل مي‏كردند. پس از خدا بترسيد و در بيرون آمدن از فتنه‏اي كه بر سر شما و بر سر آنكه اجلش نزديك شده سايه افكنده است‏ به ما كمك كنيد و حفظ كنيد خود را از آن فتنه كسي كه به آرزويش رسيده باشد و آن فتنه نشانه‏اي است‏ براي حركت كردن و اظهار نمودن شما امر و نهي ما براي همديگر. خدا به پايان رساند نور خود را اگر چه مشركان نخواهند...

چون جمادي الاولي اين سال در رسد بدانچه در آن اتفاق مي‏افتد پند گيريد و براي آنچه پس از آن مي‏آيد از خواب غفلت ‏بيدار شويد به زودي از آسمان براي شما نشانه و آيت آشكاري ظاهر گردد و مانند آن نيز از زمين نمودار شود و در مشرق زمين جريان ناگوار و حزن آوري اتفاق افتد و مردمي كه از اسلام بيرون هستند بر سر مردم عراق مسلط گردند و به كردار ناپسند آنها روزي بر مردم عراق تنگ گردد و پس از اين جريان با نابود شدن مرد سركش از اشرار اندوه بر طرف گردد و از نابودي
” بسياري از شما به سوي آنچه پيشينيان صالح از آن روگردان بودند متمايل گشته و بدان عهدي كه از ايشان گرفته شده بود پشت پا زدند “
او مردمان با تقوا و نيكان خشنود گردند براي آنان كه در اطراف جهان اراده انجام حج را دارند وسايل آماده گردد و ما را نيز در آماده كردن وسايل حج ‏به اختيار و توافق ايشان سهمي است كه آن با نظم و ترتيب در كار آشكار گردد.

پس هر يك از شما بايد كاري كند كه او را بدوستي و محبت ما نزديك گرداند و از آنچه موجب سخط و ناراحتي ماست‏ بپرهيزد زيرا كار ما چنين است كه بطور ناگهاني در مي‏رسد و هنگامي در آيد كه توبه او را سود ندهد و پشيماني از گناه وي را نجات نبخشد. خداوند راه رستگاري را به شما الهام فرمايد و در توفيق يابي به رحمتش درباره شما لطف نمايد.

***
شيخ اجل مفيد در سايه علوم سرشار و ذهن وقاّد و نبوغ كم نظير و پشت كار زايد الوصفش كه همگي زبانزد خاص و عام بوده است. در كليه فنون و علوم اسلامي تأليف و تصنيف دارد و تقريباً از همه موضوعات علمي و ديني سخن به ميان آورده و به تجزيه و تحليل و نقض و ابرام و تخطيه و تصويب آنها پرداخته است. چنانكه از انبوه تأليفات پر ارزش او پيداست، اغلب آنها پاسخ سوالات گوناگون علمي بوده كه از شهرها و كشورهاي اسلامي از وي نموده اند، و ردّ عقايد و نظريات دانشمندان نامي عصر از فرقه هاي غيرشيعه بوده است.

علامه متتبع بزرگوار و محدث عالي مقام خبير حاج ميرزا حسين نوري مي نويسد: «كمتر در كتب علماي شيعه كه پس از وي آمده اند يافت مي شود كه از مسايل متعلق به امامت و ادله اثبات آن از كتاب و سنت از نظر درايت و روايت ولو با اشاره به آنها در كتاب هاي شيخ مفيد مطلبي نباشد و ذلك فضل الله يؤتيه من يشاء.»

آثار قلمي آن نابغه نامي شيعه كه به گفته «ذهبي» دانشمند متعصب و معروف سني «تصانيف بديعه و كثيره» است، به نقل شاگرد نامدارش شيخ طوسي، نزديك به دويست كتاب بزرگ و كوچك است.

به روايت شيخ طوسي، مفيد در سال 338 متولد گرديد و دو شب مانده به آخرماه رمضان سال 413 وفات يافت. روز وفات او روزي بود كه از بسياري مردم كه براي نمازگزاردن بر وي گرد آمده بودند و كثرت گريستن دوست و دشمن بر او، از آن بزرگتر ديده نشده است.

شيخ مفيد در پايين پاي امام موسي بن جعفر و نوه عاليقدرش امام محمد تقي يعني كاظمين عليهماالسلام جنب آرامگاه استادش جعفربن محمد قولويه قمي آرميده است.

منبع: سايت تبيانشيعه نيوز