ترجمه خطابه رسول خدا (صلي الله عليه واله) در روز غدير

دانشش بر همه چيز احاطه دارد و حال آنكه او در مقام خوش است و آفريدگان، همگي مقهور قدرت اويند. بزرگي كه پيوسته بوده و ستوده­اي كه هميشه خواهد بود. پديد آورنده آسمانهاي بلند و گستراننده گستره شده­ها و فرمانرواي مطلق زمينها و آسمانهاست و بي­اندازه پاك و بينهايت پاكيزه است. پروردگار فرشتگان و روح­القدس و نسبت به هر آنچه آفريده، فزونبخش است و چه ساخته و پرداخته، غرقه عطا و فضل اويند. هر ديده­اي را مي­بيند، و هيچ ديده­اي را توان ديدار او نيست.

بزرگوار و بردبار و بخشنده ايست كه رحمتش همه چيز را فرا گرفته و منعمي است كه بر همه مخلوقات منت دارد.

در اجراي كيفر مجرمان شتاب نمي­كند و به عذابي كه در خور آنند تعجيل نمي­نمايد. به اسرار نهان و به سويداء سينه­ها آگاه است و هيچ رازي از او پوشيده نيست و هيچ امر پنهاني او را به اشتباه نمي­افكند.

بر همه اشياء، محيط و بر همه چيز، چيره و بر هر نيرويي غالب و بر هر كاري تواناست. نيست مانندي برايش و حال آن كه او پديد آورنده همه موجودات است از نيستي. جاوداني كه به عدل، پايدار است و خدايي جز او نيست. سرافراز و حكيم و والاتر از آنكه به ديده­ها مشهود گردد و ليكن او هر ديده­اي را در مي­يابد و بر هر چيز دقيق و آگاه است.
به ديده هيچ بيننده در نيامده تا وصفش ممكن شود و احدي را از چگونگي پيدا و پنهانش آگاهي نيست مگر به همان مقدار كه خود (عزّوجلّ) از خويشتن خبر داده است.
و گواهي مي­دهم: او خدايي است كه هستي، آكنده قداست اوست و آغازِ بي آغاز و انجام بي فرجام (همه هستي) به نور او احاطه شده است.
فرمانش بي مشورت مستشاري جاري و نافذ است و قضا و تقديرش بي مدد همكاري، بر كاينات حكومت دارد و در تدبير امر خلقش، هيچ نقص و بي نظمي نيست.
موجودات را بي آنكه نمونه­اي از پيش داشته باشد، ابتكار و خلقت فرمود و بدون كمك هيچ ياوري آنها را بيافريد و در اين هنگامه نه او را رنجي و نه نيازي به چاره سازي بود. به ايجاد خلق اراده نموده پس خلق، خلعت هستي يافتند و (به نور وجودش) آشكار شدند. پس اوست خدايي كه معبودي جز او نيست، آن (خدايي) كه به صنع خود، اتقان و استواري داد و در مصنوع خود، حسن و زيبايي نهاد. دادگريست كه هرگز ستم نكند و بزرگواريست كه كليه امور به او باز مي­گردد.

و گواهي مي­دهم اوست كه هستي در برابر قدرتش فروتن و در مقابل هيبتش سر افكنده و تسليم است.

اوست سلطان سلاطين و مالك همه ملكها و گرداننده افلاك و فرمانرواي مهر و ماه كه هر يك تا زماني مقدّر در كار گردشند. اوست كه چادر شب بر رخسار روز كشد و شب را در نور روز فراگير كند كه هر يك شتابان در جستجوي يكديگرند. اوست شكننده ستمكاران و زورگويان و نابود كننده شياطين پست و پليد.

نه او را ضدّي است و نه شريكي. يكتاي بي نياز است. نه كسي زاده اوست و نه او زاده كسي و نه احدي همتا و مانند وي است معبودي يكتا و پروردگاري ارجمند است هر چه خواهد كند و اراده­اش بر جهان فرمانرواست. او بر هر چيز و به شمار همه چيز آگاه است. مرگ و زندگي، نيازمندي و بي نيازي به اراده او و خنده و گريه و منع و عطا به خواست اوست.

ملك و سلطنت، از آن او و ثنا و ستايش، ويژه او و خير و نيكي به خواست اوست و اوست كه بر هر كاري تواناست. شب را در روز، و روز را در شب فرو مي­برد و خدايي جز او نيست. خدايي بس ارجمند و بسي بخشاينده. به خواهش بندگان، پاسخ مي­دهد و صاحب بخشش و عطاي بزرگ است. به شمار نَفَس جانداران آگاه و پروردگار پري و آدمي است.
كاري بر او دشوار نيست و ناله فرياد خواهان او را به كاري وادار و ناگزير نمي­سازد به ستوه نياورد او را اصرار اصرار كنندگان. نگهبان نيكان و توفيق بخش رستگان و سَروَر جهانيان است و آفريدگان را سزد كه به هر حال، در خوشي و سختي و در شدت و راحت سپاس او گويند و ستايش او كنند.
و اينك من، در هر دشواري و راحت و در هر سختي و سستي ستايشگر اويم و به او و فرشتگان و فرستادگان و كتب آسمانيش، ايمان دارم.
فرمانش را به جان شنوده و فرمان بردارم و در هر كار كه او را خشنود و راضي سازد، شتابنده­ام. به قضا و حكمش سر تسليم دارم و به اطاعت فرمانهايش مشتاق و از عقوبت و مجازاتش سخت در هراسم كه اوست خداوندي كه از حيله­اش، ايمن نتوان نشست با آنكه از ستمش جاي هيچ بيم و نگراني نيست. اعتراف مي­كنم كه بنده اويم و گواهي مي­دهم كه او پرورنده و پروردگار من است و آنچه را كه به من وحي فرموده، به مردم ابلاغ خواهم كرد. مبادا كه به سبب مسامحه در انجام وظيفه تبليغ، كوبه عذاب حق بر من فرود آيد، عذابي كه هيچ قدرتي را توانايي دفع آن نباشد كه چه بزرگ است نيرنگ او.

فرمان الهي
نيست معبودي جز او كه دستورم داده و اعلام كرده كه: << اگر در ابلاغ آنچه اينك بر تو فرو فرستاده­ام كوتاهي كني، در حقيقت، به هيچ يك از وظايف رسالت و ابلاغ من عمل نكرده­اي >> و هم او - تبارك و تعالي - حفظ و نگهداري مرا در برابر مخالفان تعهد و تضمين كرده و او مرا كفايت كننده­اي بزرگوار است. و اينك اين است آن پيام كه بر من نازل فرموده: بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيم، يا أيُّها الرَّسولُ بَلِّغ ما أنزلَ إلَيكَ مِن ربك (في عَليٍ) و إِن لَم تَفعَل فَما بَلَّغتَ رِسالَتَك وَاللهُ يَعصِمُكَ مِنَ النّاسِ ¤. اي مردم! من در ابلاغ آنچه كه بر حق بر من فرو فرستاده است، كوتاهي نكرده­ام و هم اكنون سبب نزول آن آيه را برايتان باز خواهم گفت: فرشته وحي خدا - جبرييل u - سه بار بر من فرود آمده و از سوي حق تعالي، پروردگارم، فرمان داد تا در اين مكان به پا خيزم و سپيد و سياه مردم را رسماً آگاهي دهم، كه علي بن ابي­طالب، برادر و وصي و جانشين من و امام پس از من است كه نسبتش به من، همان نسبت است كه هارون به موسي داشت، با اين تفاوت كه رسالت به من خاتمه يافته است و بعد از خداوند و رسولش، علي، وليّ و صاحب اختيار شماست و پيش از اين هم خداوند در اين مورد آيه­اي ديگر از قرآن را نازل فرموده:

إنَّما وَليُّكُمُ اللهُ وَ رَسولُهُ وَالَّذينَ امَنُوا الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلوةَ وَ يُؤتُونَ الزَّكوةَ وَ هُم راكِعونَ

علي بن ابي­طالب، همان كسي است كه نماز به پاي داشت و در حال ركوع، به نيازمند، صدقه داده است و او در هر حالي رضاي خدا را مي­جويد.

از جبرييل u خواستم كه از خداوند متعال معافيّت مرا از تبليغ اين مأموريت تقاضا كند؛ اي مردم چون مي­دانستم كه در ميان مردم پرهيزگاران، اندك و منافقان، بسيارند و از مفسده جويي گنه آلودگان و نيرنگ بازي آنان كه دين اسلام را به تمسخر و استهزاء گرفته­اند، آگاهي داشتم؛ همان­ها كه خداوند، در قرآن كريم، وصفشان كرده است:

يَقُولُونَ بِألسِنَتِهِم ما لَيسَ في قُلُوبِهِم وَ يَحسَبُونَهُ هَيِّناً وَ هُوَ عِندَ اللهِ عَظيمً ¤ هنوز آن آزارها كه اين گروه بارها بر من روا داشتند، از خاطر نبرده­ام، تا آنجا كه به دليل ملازمت و مصاحبت فراوان علي با من و توجهي كه به او داشتم، به عيب جويي من برخاستند و مرا زود باور كه هر چه مي­شنود، بي­انديشه مي­پذيرد، خواندند تا آنكه خداوند عزّوجلّ، اين آيه را نازل فرمود:

وَ مِنهُمُ الَّذينَ يُؤذُونَ النَّبِيَّ وَ يَقُولُونَ هُوَ أذُنٌ قُل أذُنُ خَيرٌ لَكُم يُؤمِنُ بِاللهِ وَ يُؤمِنُ لِلمُؤمِنينَ

من هم اكنون مي­توانم يك يك از اين گروه را به نام و نشان، معرفي كنم؛ ليكن به خدا سوگند كه من در مورد اين افراد بزرگوارانه رفتار كرده و مي­كنم.

ولي اينها همه خداي را از من راضي نمي­سازد مگر آنكه وظيفه خود را در مورد مأموريتي كه از آيه شريفه ((يا أيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغ ما أنزِلَ إِلَيكَ...)) يافته­ام، به انجام برسانم.
اي مردم! بدانيد كه خداوند، علي بن ابي­طالب را وليّ و صاحب اختيار شما معيّن فرموده و او را امام و پيشواي واجب­الاطاعه قرار داده است و فرمانش را بر همه مهاجران و انصار و پيروان ايماني ايشان و بر هر بياباني و شهري و بر هر عجم و عربي و هر بنده و آزاده­اي و بر هر صغير و كبيري و بر هر سياه و سپيدي و بر هر خداشناس موّحدي، فرض و واجب فرموده و اوامر او را مطاع و بر همه كس نافذ و لازم­الاجرا مقرر فرموده است. هر كس با علي (ع) به مخالفت برخيزد، ملعون است و هر كس كه از او پيروي نمايد، مشمول عنايت و رحمت حق خواهد بود.
مؤمن كسي است كه به علي (ع) ايمان آورد و او را تصديق كند. مغفرت و رحمت خداوند شامل او و كساني است كه سخن او را بشنوند و نسبت به فرمان او مطيع و تسليم باشند.
اي مردم! اين آخرين بار است كه مرا در اين موقعيّت، ديدار مي­كنيد، پس گوش فرا داريد و به سخنانم دل سپاريد و دستور پروردگارتان را فرمان بريد.

خداوند عزّوجلّ، پروردگار و وليّ و صاحب اختيار و خداوندگار شماست و گذشته از او و پيامبرش - محمّد (ص) - همين من كه اكنون به پا خاسته و با شما سخن مي­گويم سپس بعد از من علي(ع) به امر خدا بر شما سمت ولايت و صاحب اختياري دارد و پس از او امامت و پيشوايي تا روز واپسين و تا آن هنگام كه خدا و پيامبرش را ديدار خواهيد كرد، در ذرّيه و نسل من كه از پشت علي(ع) هستند، قرار خواهد داشت.

جز آنچه خداوند، حلال كرده، حلال نيست و جز آنچه خداوند حرام فرموده حرام نيست و پروردگار، هر حلال و حرامي را به من معرفي كرده است و من نيز تمام آنچه خداوند از كتاب خود و حلال و حرامش، تعليم نموده است، به علي(ع) آموخته­ام.
اي مردم! دانشي نيست كه خداوند به من تعليم نكرده باشد، و من نيز هر چه كه تعليم گرفته­ام به علي(ع)، اين امام پرهيزگاران و پارسايان آموخته­ام و ديگر دانشي نيست مگر آنكه به علي(ع) تعليم كرده­ام و اوست امام و راهنماي آشكار.
اي مردم! مبادا كه نسبت به او راه ضلالت و گمراهي سپريد و مبادا كه از او روي برتابيد و مبادا كه از ولايت و سرپرستي او و از اوامر و فرمانهايش به تكبّر، سر باز زنيد. اوست كه هادي به حق و نابود كننده باطل است و از نا پسنديده­ها بازتان مي­دارد. اوست كه در راه خدا از سرزنش هيچ كس، پروا نمي­كند و اوست نخستين كسي كه به خدا و پيامبرش ايمان آورد و جان خويش را فداي رسول الله كرد، در آن هنگامه­ها كه هيچ كس در كنار پيامبر باقي نماند، همچنان از او حمايت كرده و تنها رها ننمود و هم او بود كه در آن روزگار كه كسي را انديشه پرستش و اطاعت خدا نبود، در كنار پيامبر، پروردگار خود را پرستش و عبادت مي­كرد.

اي مردم! علي را برتر و والاتر از هر كس بدانيد كه خدايش از همه، والاتر و برتر دانسته است! و به ولايت او تمكين كنيد كه خدايش به ولايت بر شما منصوب فرموده است.

اي مردم! علي(ع)، امام و پيشوا از جانب حق تعالي است و خداوند توبه منكران ولايت او را هرگز نخواهد پذيرفت و هرگز آنان را مشمول عنايت و مغفرت خويش، قرار نخواهد داد و خداوند، بر خود حتم و لازم فرموده كه با آن كسان كه از فرمان علي(ع) سر بپيچند، چنين رفتار كند و پيوسته تا جهان، باقي و روزگار، در كار است، ايشان را در شكنجه و عذابي سخت و توان فرسا معذّب دارد.

پس مبادا كه از فرمانش معصيت كنيد كه به آتشي گرفتار خواهيد شد كه آدمي و سنگ، هيزم آنند و براي كافران فراهم گرديده است.

اي مردم! همه پيامبران پيشين و رسولان نخستين، مردم را به آمدن من بشارت داده­اند. من، خاتم پيامبران و رسولان خدايم و بر همه خلق آسمان­ها و زمين­ها حجّت و برهانم، هر كس در اين امر، ترديد كند، همچون كفّار جاهليّت نخستين است و هر كس در سخني از سخنان من شك نمايد، در حقيقت، به تمام سخنان من شك كرده است و چنين كس، مستحق بلا و مستوجب آتش خواهد بود.
اي مردم! خداوند متعال با اين فضيلت­ها كه بر من، مرحمت فرموده، بر من منّت نهاده و احسان كرده است (آري) خدايي جز او نيست و تا جهان، برقرار و روزگار پايدار است در هر حال ستايش و سپاس من، ويژه اوست.

اي مردم! علي(ع) را برتر از همه بدانيد كه گذشته از من، از هر مرد و زني، برتر و والاتر است. (بدانيد) كه خداوند، به خاطر ماست كه به جهانيان، روزي مي­دهد و آفرينش بر پاي و برقرار است؛هر آن كس كه اين سخن مرا انكار كند، ملعون و ملعون و مغضوب و مغضوب درگاه حق است.

هان. آگاه باشيد كه اين سخنان را، به يقين، جبرييل از سوي حق تعالي به من خبر داده و گفته است كه: ((هر كس با علي(ع) به عداوت و دشمني بر خيزد و ولايت و محبت او را در دل نگيرد، لعنت و خشم مرا نسبت به خود، فراهم كرده است))؛ پس هر كس بايد كه در كار خود بنگرد كه براي فرداي خود، چه آماده نموده است؛ پس بايد كه از مخالفت با علي(ع) سخت بر حذر باشيد و مبادا كه پس از ثابت قدمي، پايتان بلغزد كه خداوند به هر چه كنيد، آگاه است.
اي مردم! علي(ع) همان كس است كه خدا در كتاب مجيد خود، به عنوان ((جنب الله)) از او ياد كرده و از زبان مبتلايان به دوزخ، فرموده است: ((يا حَسرَتا عَلي ما فرَّطتُ في جَنبِ الله.))
اي مردم! در قرآن به تدبر و تفكر، نظر كنيد و در درك و فهم آيات آن بكوشيد، و به محكمات آن توجه كنيد و از متشابهاتش، پيروي مي نماييد.

به خدا سوگند، غير از اين مرد كه هم اكنون دست او را گرفته و او را بر كشيده­ام هرگز ديگري نيست كه بتواند دستورات قرآن را براي شما روشن كند و تفسير آيات آن را بيان نمايد، همين مردي كه اكنون بازوي او را گرفته­ام و به شما اعلام مي­كنم كه:

هر كس را من مولا و سرپرست و صاحب اختيارم، علي(ع) مولا و سرپرست و صاحب اختيار اوست؛ اين مرد، علي بن ابي­طالب است، برادر و وصي من است، كه فرمان دوستي و ولايت او از جانب حق متعال بر من نازل گرديده است.

اي مردم! علي(ع) و آن پاكان از فرزندانم، ثقل اصغرند و قرآن، ثقل اكبر است، كه هر يك، از ديگري خبر مي­دهد و هر كدام، ديگري را تأييد و تصديق مي­كند؛ ميان اين دو ثقل و اين دو امر گرانقدر، جدايي نخواهند بود تا آنكه، قيامت در كنار حوض، به من برسند. ايشان امناي حق در ميان خلق و فرمانروايان او بر روي زمين­اند.
به هوش باشيد كه من، آنچه لازم بود، گفتم. به هوش باشيد كه مطلب و مقصود را ابلاغ كردم و به گوش شما رساندم. توضيح دادم كه اين امر، به دستور خداوند بود و من نيز از سوي او (عزّوجلّ) به شما ابلاغ نمودم. به هوش باشيد كه عنوان (اميرالمؤمنين) بر كسي جز برادر من روا نيست و اين سمت و مقام و فرمانروايي بر مسلمانان، پس از من، براي هيچ كس جز وي مجاز و حلال نيست.

معرفي علي بن ابيطالب(ع)
(رسول خدا (ص) در اين هنگام، بازوي علي(ع) بگرفت و او را بالا برده و به مردم نشان داد، تا آنجا كه پاهاي وي، محاذي زانوي پيامبر (ص) مي­رسيد و پس از آن، به سخن ادامه داد):

اي مردم! اين علي(ع)، برادر و وصي من و مخزن علم و خليفه و جانشين من است بر امّت. علي(ع) مفسّر قرآن، كتاب خداست اوست كه مردم را به حق دعوت مي­كند و اوست كه به هرچه موجب رضا و خوشنودي خداست، عمل كننده است.

اوست كه دشمنان حق، در پيكار و ستيز و به فرمانبرداري و اطاعت از خدا، سخت كوش و باز دارنده مردمان از معاصي و نا فرمانيهاست. اوست خليفه و جانشين رسول خدا، اوست امير مؤمنان و پيشوا و هادي خلق خدا. اوست كه به امر خدا قاتل ((ناكثين)) و ((قاسطين)) و ((مارقين)) است.

(اي مردم!) آنچه مي­گويم به فرمان پروردگارم مي­گويم و اين خواست و دستور حق است كه هيچ سخني از او، به دست من تغيير و تبديل نپذيرد؛ حال مي­گويم: خداوندا! هركس كه علي(ع) دوست مي­دارد، دوست بدار و هر كس كه با وي دشمن است، دشمن دار. خداوندا! هر كس كه علي(ع) انكار كند، لعنت كن و آن كس كه پذيراي حق او نباشد، به خشم و غضب خود، گرفتار ساز. خداوندا! اگر اكنون، علي(ع)، وليّ تو را به خلافت و جانشيني خود معيّن كردم و امري كه موجب اگمال دين و اتمام نعمت تو بر اين مردم است، بيان كردم، همه و همه به فرمان تو بود اينك تو پسنديده­اي براي ايشان و فرمودي: ((وَ مَن يَبتَغِ غَيرَ الإسلامِ ديناً فَلَن يُقبَلَ مِنهُ وَ هُوَ في الآخِرۀِ مِنَ الخاسِرينَ))
خداوندا! تو را گواه مي­گيرم و كافيست گواهي تو كه من به وظايف تبليغ و رسالت خود عمل كردم.

اهميّت مسأله امامت

اي مردم! خداوند عزّوجلّ، كمال دين شما را در امامت و پيشوايي علي(ع) قرار داده است؛ پس هر كس كه از او و جانشينان او از فرزندان من كه از صلب اويند تا واپسين روز جهان پيروي و اطاعت نكند، به حبط و نابودي اعمال گرفتار گرديده و در آتش دوزخ، جاودانه، معذّب خواهد بود، نه ديگر عذابش تخفيف يابد و نه مهلت و فرصت نجاتي به او داده شود.

اي مردم! اين علي(ع) است كه مرا بيش از هر كس ياري كرده و از همه بر من سزاوارتر است. از تمام مردم به من نزديكتر و از همه كس، نزد من محبوبتر و گرامي­تر است.

خداوند عزّوجلّ و من از او راضي و خوشنوديم. آيه­اي در قرآن مُشعِر به رضايت حق از بندگان، نازل نشده مگر آن كه در شأن علي(ع) است و هر جا كه خداوند مؤمنين را مخاطب قرار داده، در درجه نخست، نظر به او داشته است. آيه مدحي نيست مگر آنكه در مورد اوست و بهشتي كه در سوره ((هَل أتي علي الانسان ياد شده، براي اوست، و در نزول آن ديگري جز او منظور نشده و ديگري جز او مدح و ستايش نشده و ديگري جز او مدح و ستايش نشده است.

اي مردم! علي(ع)، ناصر دين خدا و حامي پيامبر خداست، اوست پارساي پرهيزگار و طيّب و طاهر و رهنما و ره يافته.

پيامبرتان، بهترين پيامبر و وصيّ او بهترين وصيّ و پسرانش بهترين اوصياءاند.

اي مردم! ذريّه و نسل هر پيامبري از صلب خود اويند امّا ذريّه و نسل من از صلب علي(ع) هستند.

اي مردم! شيطان به حسادت، آدم را از بهشت بيرون كرد، پس مبادا كه نسبت به علي u حسد ورزيد كه اعمالتان يكسره باطل شود و به لغزش و انحراف درافتيد؛ كه آدم صفوت الله تنها به سبب يك معصيت، به زمين فرو افتاد؛ پس بر شماست كه مراقب احوال خويشتن باشيد. شما كه در ميانتان، دشمن خدا نيز هست.
(اي مردم!) جز شقيِ واژگون بخت كسي با علي u كينه نمي­ورزد و جز پارساي پرهيزگار، مِهر علي(ع) در دل نمي­گيرد و جز اهل ايمان و مخلصان بي ريا به علي(ع) ايمان نخواهند آوردو به خدا سوگند سوره/ وَالعَصر إِنَّ الإِنسانَ لَفي خُسرٍ... ¤ در شأن علي(ع) نازل شده است.

اي مردم! خدا را گواه مي­گيرم كه در انجام وظايف رسالت فروگذار نكردم و بر پيامبر، جز ابلاغ فرمان حق، وظيفه­اي ديگر نيست.

اي مردم! نسبت به خداوند آنچنان كه شايسته است پرهيزگار باشيد مبادا كه جزء مسلماني ديده از جهان فرو بنديد.

اي مردم! به خدا و پيامبرش باور آريد و به نوري كه با او نازل شده ايمان آوريد، پيش از آنكه خشم خداي شما را فرو گيرد و به مجازات، رخسارتان به عقب باز گردانده شود.

اي مردم! اين نور از جانب حق تعالي در من سرشته شده و بعد از آن در طينت علي(ع) و سپس در نسل او قرار داده شده تا آنگاه كه نوبت به امام قايم، مهدي(عج) رسد و اوست كه سرانجام، حق خدا و حقوق ما را از خواهد ستاند؛ كه خداوند عزّوجلّ ما را بر تمام مقصران و دشمنان و مخالفان و خاينان و معصيت كاران و ستمگران حجت قرار داده است.

اي مردم! به شما اعلام خطر مي­كنم، به هوش باشيد كه من فرستاده خدا به سوي شمايم و پيش از من رسولاني آمده و رفته­اند، آيا اگر من نيز از جهان بروم و يا كشته شوم، به راه پيشينيان خود، باز مي­گرديد؟! ولي هر آنكس كه به عقب باز گردد و به جاهليت اسلاف خود روي كند، زياني به خداوند نخواهد رساند، امّا پروردگار، سپاسگذاران را پاداش نيكو مرحمت خواهد كرد اي مردم! بدانيد كه علي(ع) همان كسي است كه متّصف و موصوف به سپاسگذاري و شكيبايي است و پس از او فرزندان من كه از صلب اويند، به اين صفات مزيّن و ممتازند.
اي مردم! مسلمانيِ خود را بر خداوند منّت منهيد، كه موجب خشم و غضب پروردگار بر شما گردد و عذابي از سوي او به شما رسد، زيرا كه حق در كمين است.

اي مردم! چيزي نمي­گذرد كه پس از من امامان و سردمداراني پديد آيند كه خلق را به آتش و دوزخ فرا خوانند اما اين گروه را در روز قيامت يار و مددكاري نخواهد بود.

اي مردم! خدا و پيامبرش از اين كسان، متنفّر و بيزارند.

اي مردم! اينان و پيروان و يارانشان، جملگي، در پست­ترين دوزخ گرفتار خواهند شد، و چه بد جايگاهي است دوزخ، براي اين گروه كه به تكبر گراييده­اند. هشدار باشيد كه اينان همان ((ياران صحيفه)) اند (اما هر يك از شما بايد كه در نامه اعمال خود بنگرد گر چه مردم جر تني چند، نامه عمل خود را از ياد برده­اند). اي مردم! من اين ولايت را به عنوان امامت و ارث تا روز قيامت، در ذريه و نسل خود قرار دادم و با اين كار وظيفه­اي را كه به آن مأمور بودم، به پايان بردم تا بر هر حاضر و غايب و بر هر كس كه شايد در اين انجمن بوده و يا در اين اجتماع حضور نداشته است و حتي بر آنان كه هنوز از مادر متولد نشده­اند، حجّت تمام باشد. بايد كه ماجراي امروز را حاضران به غايبان گزارش كنند و پدران به فرزندان تا واپسين روز خبر دهند. گر چه مدتي نخواهد گذشت كه (عده­اي) اين امر را با غصب و ستم، از آن خود قرار خواهند داد و خدا آن غاصبان را لعنت كندو از رحمت خود، دور و مهجورشان سازد و در چنين حال، سزاوار اين عذاب گردند كه فرمود:

((سَنُفرِغُ لَكُم أيُّهَا الثَّقَلانَ يُرسَلُ عَلَيكُما شُواظٌ مِن نارٍ وَ نُحاسٌ فَلا تَنتَصِران.))
اي مردم! خداوند شما را به حال خود رها نخواهد كرد تا آنكه پاك و پليد از يكديگر ممتاز گردند و خدا شما را بر اسرار پنهان، آگاهي نداده و نخواهد داد.
اي مردم! سرزميني نيست مگر آنكه خداوند، مردم آن را در اثر تكذيب حق، هلاك كرده و چنانكه خود به اين معني اشاره فرموده است:

((وَ كَذلِكَ نُهلِكَ القُري وَ هِيَ ظالِمَۀٌ))

و اين علي(ع) امام و پيشواي شما و وليّ و صاحب اختيار شماست. كه خداوند، در مورد او تهديدها و وعده­ها كرده و خدا وعده­هاي خود را انجام خواهد داد.

اي مردم! پيش از شما، اكثر مردم نخستين به گمراهي رفتند و خداوند ايشان را هلاك نمود و هم اوست هلاك كننده گروههايي كه از اين پس مي­آيند، همچنانكه فرمود: ألَم نُهلِكِ الأوَّلينَ، ثُمَّ نُتبِعُهُمُ الاخِرينَ، كَذلِكَ نَفعَلُ بِالمُجرِمينَ، وَيلٌ يَوميذٍ لِلمُكَذِّبينَ ¤.

اي مردم! خداوند، مرا به پاره­اي از امور امر كرده و از پاره­اي ديگر نهي فرموده است و من نيز علي(ع) را به آن امور، امر و نهي كرده­ام؛ پس در حقيقت، او اوامر و نواحي حق را از پروردگار خود اخذ نموده است؛ پس بايد كه گوش به فرمان او كنيد تا از سلامت برخوردار گرديد و دستورش را به اجرا گذاريد تا به راه هدايت رفته باشيد و از آنچه نهي مي­كند حذر كنيد تا به رشد و كمال رسيد و خويشتن را بدان گونه كه خواست اوست، باز سازيد و مبادا كه راههاي ديگر شما را از پيمودن راه و رويه او باز دارد.

اي مردم! صراط مستقيم خداوند منم و شما به رعايت آن مأمور شده­ايد و پس از من، علي(ع) و سپس فرزندانم كه از صلب اويند امامان و پيشوايان شمايند كه خلق را به راه راست هدايت مي­كنند و پيوسته روي به سوي حق دارند. (پس از آن سوره حمد را تا پايان تلاوت كرد و به ادامه سخن پرداخت:)

اي مردم! اين سوره (= حمد) در شأن من و علي(ع) و فرزندانش فرود آمد و شامل ايشان مي­گردد همچنين مخصوص آنهاست، ايشان، اولياي خدايند كه نه خوفي در دل دارند و نه اندوهي آزارشان دهد، بدانيد كه حزب الله پيروز است و در برابر، دشمنان علي، گروهي اهل شقاق و نفاق و كينه ورزاني متجاوز و برادران اهريمنند كه به منظور فريب و نيرنگ، سخنان بي مغز و آميخته به رنگ و ريا با يكديگر نجوا مي­كنند.

معرفي دوستان و دشمنان

اي مردم! دوستداران علي(ع) و فرزندانش، مردمي اهل ايمانند كه خداوند در كتاب خود از آنان بدينگونه ياد كرده است:
لا تَجِدُ قَوماً يُؤمِنونَ بِاللهِ وَاليَومِ الاخِرِ يُوادُّونَ مَن حادَّ اللهَ وَ رَسُولَهَ... ¤ (سوره مجادله، آيه 22) دوستداران علي و فرزندانش كساني هستند كه نوشته شده در دلهايشان ايمان، و مدد نموده خداوند ايشان را بوسيله فرشته­اي از سوي خودش و او وارد فرمايد ايشان را در باغهاييكه جاريست از زير آنها نهرهايي براي هميشه در آنجا مي­مانند. خداوند از ايشان راضي و ايشان از خداوند خوشنودند.

ايشان حزب خدا و آگاه باشيد كه حزب خدا رستگارانند!

خداوند عزّوجلّ در توصيف ايشان چنين فرموده است:

الَّذينَ آمَنُوا وَ لَم يَلبَسُوا ايمانَهُم بِظُلمٍ أوليِكَ لَهُمُ الأمنُ وَ هُم مُهتَدُونَ ¤.

و نيز مي­فرمايد: ((اينان در امن و امان، به بهشت داخل شوند و فرشتگان با فروتني، سلامشان دهند و گويند: پاك و پاكيزه­ايد شما؛ پس جاودانه در بهشت ساكن شويد)).

آگاه باشيد دوستان ايشان كساني هستند كه خداوند در توصيفشان در جاي ديگر فرمايد:

((ايشان، در امن و سلامت و بي حساب به بهشت وارد مي­شوند)).

(و در مورد دشمنان ايشان فرموده است:)

((آگاه باشيد دشمنان آنها كساني هستند كه به دوزخ در مي­افتند و غريو جهنم را كه مي­جوشد و مي­خروشد و صدايي كه از سوخت و سوز آن بر مي­خيزد، مي­شنوند)).

و نيز در قرآن آمده:

كُلَّما دَخَلَت أمَّۀٌ لَعَنَت أختَها ¤.

همچنين درباره دشمنان آنها فرموده است:

كُلَّما ألقِيَ فيها فَوجُ سَألَهُم خَزَنَتُها ألَم يأتِكُم نَذيرٌ، قالوا بَلي قَد جاءَنا نَذيرٌ فَكَذَّبنا وَ قُلنا ما نَزَّلَ اللهُ مِن شَيءٍ إِن أنتُم إِلّا في ضَلالٍ كَبيرٍ ¤

آگاه باشيد كه دوستداران علي(ع) و فرزندانش به غيب ايمان دارند و از پروردگار خود در خشيت و هراسند. اين گروه را اجر و پاداشي عظيم خواهد بود.

اي مردم! ميان دوزخ و بهشت، تفاوتي بزرگ است.

دشمن ما همان است كه خداوند او را مذمّت و لعنت فرموده و دوستدار ما مورد مدح و ستايش و محبّت پروردگار است.

اي مردم! من، منذر و ترساننده­ام و علي هادي و رهنماست.

اي مردم! من، پيامبرم و علي، وصي من است.

معرفي حضرت مهدي (عج)

آگاه باشيد البتّه! آخرين امام زمان قايمِ ((مهدي)) است.

آگاه باشيد او ياري كننده دين خداست. آگاه باشيد او انتقام گيرنده از ستمكاران است. آگاه باشيد او گشاينده دژهاي استوار و ويرانگر قلعه­هاي مستحكم است. آگاه باشيد او نابود كننده طوايف مشرك است. آگاه باشيد او منتقم خونهاي ناحق ريخته اولياء خداست. آگاه باشيد او حامي دين خداست. آگاه باشيد او جرعه نوش درياي ژرف حقايق و معاني است. آگاه باشيد او معرِّف هر صاحب فضيلتي است به برترينش و هر نادان بي فضيلتي است به نادانيش. آگاه باشيد او برگزيده خدا و منتخب پروردگار عالم است. آگاه باشيد او وارث همه دانشها و محيط به همه علوم است. آگاه باشيد او خبر دهنده شيون خداوند و مراتب ايمان است. آگاه باشيد او رشيد و رهسپار صراط مستقيم و استوار است. آگاه باشيد او آن كسي است كه امور خلايق به او واگذار شده است. آگاه باشيد او آن كسي است كه گذشتگان به ظهور وي بشارت داده­اند. آگاه باشيد او حجّت پايدار خداوند است كه حجّت ديگري بعد از او نيست؛ زيرا حقّي نيست، كه با او نباشد و نوري نيست كه همراه او نباشد. آگاه باشيد اوست آنكه كسي بر او پيروز نمي­شود و كسي را در برابر او نصرت نتوان كرد.

آگاه باشيد كه او ولّي خداست در گستره زمين و فرمانرواي حق است در ميان خلايق و امين خداست در پيدا و پنهان.

اي مردم! آنچه لازم بود به شما فهماندم و برايتان توضيح دادم و اين علي(ع) است كه پس از من، تعليم و تفهيم شما را به عهده خواهد گرفت. آگاه باشيد از شما مي­خواهم كه پس از پايان خطابه (به نشان قبول و تمكين) نخست با من و سپس با علي(ع)، دست بيعت دهيد و ميثاق خود را استوار كنيد.

بدانيد كه من به خداوند تعهّد سپرده­ام و علي(ع) در برابر من تعهّد و بيعت نموده است و من، اكنون، از سوي حق تعالي از شما مي­خواهم كه با علي(ع) بيعت كنيد و بدانيد كه هر كس بيعت خود را بشكند، به زيان خويش اقدام كرده است:

فَمَن نَكَثَ فإِنَّما يَنكُثُ عَلي نَفسِهِ ¤.

اي مردم! حج و صفا و مروه از شعاير الهي است

فَمَن حَجَّ أوِ اعتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيهِ أن يَطَّوَّفَ بِهِما¤.

اي مردم! حج خانه خدا كنيد كه هيچ خانداني نيست كه به ان خانه وارد شود مگر آنكه بي نياز گردد و هيچ خانواده­اي از اين خانه، رخ نتابيده، مگر آنكه به فقر و تهيدستي گرفتار آمده است. اي مردم! مؤمني نيست كه در آن موقف كريم بايستد مگر آنكه خداوند از معاصي گذشته او چشم پوشي مي­كند. پس آنگاه كه حجَّش تمام شد زندگي و اعمال را از نو آغاز مي­كند.

اي مردم! زايران خانه خدا از سوي حق تعالي، مدد و نصرت مي­شوند و هزينه سفرشان در دنيا جبران و نيز اندوخته روز واپسين ايشان خواهد شد كه خداوند، پاداش نيكوكاران را تباه نخواهد فرمود.

اي مردم! خانه خدا را با اعتقاد كامل و با دقت و فهم درست زيارت كنيد و مباد كه بدون توبه و ترك گناهان گذشته خود، از آن مواقف شريف باز گرديد.

اي مردم! اقامه نماز و پرداخت زكات، بايد بر طبق دستور پروردگار و به همان روش كه او فرمان داده است، به عمل آيد و چنانچه با گذشت زمان، كوتاهي كنيد يا مسايل و معارف دين را فراموش نماييد، اين علي(ع) وليّ و سرپرست شما، مبيّن آن معارف و احكام براي شماست. همان كه خداوند عزّوجلّ، او را پس از من براي شما منصوب كرده و هم اماماني كه به جانشيني من و او از سوي حق تعالي تعيين گرديده­اند، پاسخگوي مسايل و مشكلات شما خواهند بود و بر آنچه نمي­دانيد آگاهتان خواهد كرد.

آگاه باشيد! حلال و حرام خدا، بيش از آن است كه بتوانم يك به يك بر شمارم و معرفي نمايم؛ چون چنين است، در يك كلام مي­گويم كه به حلالها امر مي­كنم و از حرامها نهي مي­نمايم و به منظور توضيح و تبيين آنها، مأمور شده­ام كه از شما بيعت گيرم و دست تعهد و پيمان بفشارم كه آنچه از سوي حق تعالي درباره اميرالمؤمنين، علي(ع) و اماماني كه از نسل من و علي(ع) به جهان خواهند آمد، پذيرفته باشيد.

و مهدي(عج)، قايم امامان و قاضي به حق تا روز واپسين خواهد بود.

اي مردم! هر عمل حلالي كه به شما معرفي كردم و هر كار حرامي كه از آن نهي نمودم، از گفته خود باز نمي­گردم و آن را تغيير نخواهم داد. اين امر را به خاطر بسپاريد و هرگز فراموش مكنيد و به ديگران نيز سفارش كنيد، مباد احكام مرا ديگرگون سازيد.

آگاه باشيد من سخن خود را مجدداً تأكيد مي­كنم كه: نماز را به پاي داريد و زكات بدهيد، امر به معروف و نهي از منكر كنيد اما بدانيد كه سر آغاز هر امر به معروف و نهي از منكري اين است كه فرامين مرا بپذيريد و حاضران، آن را به غايبان، اطلاع دهيد و به اطاعت از اوامر من وادارشان كنيد. و از مخالفت با آنها بر حذرشان سازيد؛ زيرا كه اينها دستور خداوند عزّوجلّ و فرمان من است، و بدانيد كه بدون امام معصوم (و بي معرفت او) امر به معروف و نهي از منكر امكان پذير نيست.

تنها راه هدايت

اي مردم! اين قرآن است كه امامان پس از علي(ع) را از فرزندان و از نسل او معرفي كرده و من نيز به شما توضيح دادم كه علي از من و من از اويم. خداوند در كتاب خود فرموده است:

وَ جَعَلَها كَلِمَۀً باقِيَۀً في عَقِبِهِ ¤.

و من نيز گفتم: ((تا آن زمان كه دست تمسك به دامن اين دو امر گرانسنگ (يعني كتاب خدا و عترت و خاندان من) زده­ايد، هرگز به گمراهي و ضلالت دچار نخواهيد شد)).

اي مردم! تقوي را پيشه خود كنيد و از قيامت بينديشيد كه خداوند متعال فرمود:

إِنَّ زَلزَلۀَ السّاعَۀِ شَيءٌ عَظيم¤.

اي مردم! به مرگ بينديشيد و از حساب و ميزان و محاكمه در پيشگاه پروردگار جهانيان غافل مباشيد و ثواب و عقاب و پاداش و كيفر رستاخيز را از خاطر مبريد، كه هر كس نيكي كند، پاداش يابد و هر كس دامن به بدي آلوده سازد، بهره­اي از بهشت نخواهد داشت.

بيعت گرفتن

اي مردم! شما را از آن حد فزونتر است ك بتوانيد يك يك، با من دست بيعت دهيد در حالي كه به فرمان خدا، مأمورم كه از زبان هر يك از شما اعتراف گيرم كه منصب فرمانروايي و امارت بر مؤمنان را كه براي علي(ع) قرار داده­ام پذيرفته­ايد و نيز (مأمورم كه) در مورد قبول امامت و ولايت اماماني كه از نسل من و صلب علي(ع) مي­باشند، اقرار و بيعت گيرم. حال كه چنين است، همگان يك صدا و به زبان، بگوييد: (اي رسول خدا!) آنچه كه در ولايت و رهبري مطلق علي(ع) و امامان پس از وي كه از صلب اويند از جانب حق تعالي به ما ابلاغ كردي، شنيديم و در برابر آن مطيع و تسليميم و به آن امر راضي و خوشنوديم! اينك ما به دل و جان و به زبان و دستمان، نسبت به قبول ولايت با تو بيعت مي­كنيم و پيمان مي­بنديم كه با اين اعتقاد، زندگي كنيم و با آن بميريم و تا آن زمان كه سر از خاك برداريم، به آن پايبند بوده و هرگز در آن تغيير و تبديلي ندهيم و شك و ترديدي ننماييم و از سر پيمان خود بر نخيزيم و از خدا و پيامبرش و اميرالمؤمنين، علي(ع) و فرزندانش حسن و حسين و امامان ديگر كه از صلب علي(ع) به جهان آيند، فرمان بريم.

اي مردم! مقام و منزلتي كه حسن و حسين نزد خدا و رسول او دارند، گوشزدتان كرده و ابلاغ نموده و متوجهتان ساختم كه اين دو تن سرور جوانان اهل بهشتند و پي از من كه جدّ ايشانم و بعد از علي(ع)، منصب امامت خواهند داشت.

و (اي مردم!) بگوييد: ((در اين امر، مطيع خدا و پيامبرش و علي(ع)، و حسنين و امامان پس از ايشانيم. تو (اي پيامبر) در مورد ولايت اميرالمؤمنين از دل و جان با ما عهد و ميثاق بستي؛ از كساني كه توفيق مصافحه يافتند به دست، و از آنها كه توفيق اين كار نيافتند، از زبانشان بيعت گرفتي. پيمان نموديم كه ديگري را به جاي اين امر نگيريم و دل و جانمان به جانب ديگر روي ننمايد. خدا را در اين كار شاهد گرفتيم او به شهادت، كافي است و تو نيز (پيامبر) و همچنين همه مطيعان فرمان حق از حاضر و غايب و فرشتگان و جنود خدا و همه بندگان او را همگي را گواه و شاهد اين امر كرديم و خدا از هر شاهدي بزرگتر است.))

اي مردم! چه مي­گوييد؟ خداوند، هر آوازي را مي­شنود و از سرّ و پنهان همه آگاه است. (بدانيد) آن كس كه به راه هدايت رود، به سود خود رفته و آن كس كه به گمراهي گرايد، تنها به زيان خويش اقدام كرده است. چرا كه دست خدا فوق هر دستي و قدرتش برتر از هر قدرتي است.

اي مردم! از خدا بترسيد و پرهيزگاري پيشه كنيد و پيمان خود را با علي(ع) اميرالمؤمنين و با حسنين و امامان ديگر كه كلمه طيبه باقيه­اند، استوار نماييد. هر كه در ين امر، مكر پردازد خدايش به هلاكت در افكند و آنكس كه بر عهد خود پاي فشرده خدايش رحمت كند / فَمَن نَكَثَ فَإِنَّما يَنكُثُ عَلي نَفسِهِ...¤

اي مردم! آنچه به شما گفتم، باز گوييد و بر علي(ع)، با عنوان رسمي اميرالمؤمنين سلام دهيد. بگوييد: ((پروردگارا دستورت را شنيديم و اطاعت كرديم تا از مرحمت و مغفرت تو بهره­مند شويم كه بازگشت همه به توست)) و بگوييد:

((سپاس خداي را كه به اين امر ما را هدايت و دلالت فرموده و اگر راهنماييمان نمي­كرد، ما، خود، به راه هدايت دست نمي­يافتيم))

اي مردم! فضايل و امتيازات علي بن ابيطالب و قدر و منزلتش نزد خداوند، كه در كتاب خدا نازل شده، بيشتر از آن است كه بتوانم در يك جلسه برايتان بر شمرم؛ پس هر كس كه از مناقب و فضايل او نزد شما مطلبي گويد، از او بپذيريد.

اي مردم! هر كس از خدا و پيامبر او و از علي(ع) و امامان و پيشواياني كه معرفي كردم، فرمان بَرَد، به رستگاري بزرگي نايل آمده است.

اي مردم! رستگاران، كساني هستند كه در بيعت با علي(ع) و پذيرش ولايت او و در اداي سلام بر وي به عنوان اميرالمؤمنين، مبادرت و سبقت جويند، اينان در بهشتِ نعمتها متنعّم خواهند بود.

اي مردم! سخني گوييد كه موجب رضاي خدا باشد:

فَإِن تَكفُرُوا أنتُم وَ مَن فِي الأرضِ جَميعاً فَلَن يَضُرَّ اللهَ شَيياً ¤.

خداوندا! مردان و زنان با ايمان را بيامرز و كافران را به غضب خود گرفتار ساز و ستايش، خداي راست كه پروردگار جهانيان است.

(در اين هنگام مردم، فرياد بر آوردند:)

فرمان خدا و پيامبر خدا را شنيديم و با دل و زبان و دست مطيع و فرمانبرداريم. چون سخنان پيامبر، تمام شد، مردم بر گرد آن حضرت و اميرالمؤمنين(ع) سخت ازدحام كردند و هركس مي­خواست با ايشان، مصافحه و بيعت كند.

گويند نخستين كسي كه موفق به مصافحه و بيعت شد، ابوبكر بود و پس از وي عمر و سپس عثمان بيعت كردند و به دنبال ايشان باقي مهاجران و انصار و ديگر مردمان، اقدام به بيعت كردند تا آنگاه كه وقت نماز مغرب رسيد. پيامبر در آن شب، نماز مغرب و عشا را پيوسته و در يك زمان به جاي آورد.

در روايت است كه پيامبر (ص) با هر گروه كه به عنوان بيعت، مصافحه مي­كرد، مي­گفت:

((ألحَمدُ للّهِ الَّذي فَصَّلَنا عَلي جَميعِ العالَمينَ)).

يعني: ((ستايش خداي را كه ما را بر همه جهانيان امتياز مرحمت فرمود)).شيعه نيوز