آية مباهله از ديدگاه مفسران اهل سنت

1. محمدبن‌جرير طبري(متوفاي 310ق) در تفسير معروف خود ضمن بيان شأن نزول آيه مباهله مي‌نويسد: «پيامبر اسلام(ص) جهت مباهله با مسيحيان نجران، همراه علي، فاطمه، حسن و حسين(ع) آمد و آماده مباهله شد، ولي آنها با پيامبر مصالحه نمودند و راضي به پرداخت جزيه شدند.»(1)
2. نصربن‌محمد سمرقندي(متوفاي 375ق) در تفسير خود مي‌نويسد: «پيامبر اسلام(ص) آنها [مسيحيان نجران] را به مباهله دعوت نمود و جهت مباهله همراه علي، فاطمه، حسن و حسين(ع) آمد، ولي آنها از انجام مباهله سرباز زدند. در اين هنگام پيامبر(ص) به آنها فرمود: يا اسلام بياوريد و يا جزيه بدهيد. آنها به پرداخت جزيه رضايت دادند و برگشتند. پيامبر اسلام(ص) فرمود: اگر آنها مباهله مي‌كردند، همگي هلاك مي‌شدند، حتي گنجشكهاي نشسته بر ديوارهايشان.»(2)
3. فخر رازي(544ـ604ق) در تفسير خود پس از بيان توضيحات لازم مي‌نويسد: «پيامبر اسلام(ص) ـ پس از اصرار مسيحيان نجران بر جهل خود ـ آنها را به مباهله فراخواند و براي مباهله همراه علي، فاطمه، حسن و حسين(ع) آمد و به آنها فرمود: هرگاه من دعا كردم، شما آمين بگوييد. اسقف نجران گفت: اي مسيحيان! من صورتهايي را مي‌بينم كه اگر خداوند را براي كندن كوه از جاي خود بخواهند، [كوهها] از جاي خود كنده مي‌شوند. با آنها مباهله نكنيد؛ زيرا هلاك مي‌شويد و در روي زمين تا روز قيامت هيچ نصراني باقي نمي‌ماند. آنها سپس به پرداخت جزيه راضي شدند و پيامبر اسلام(ص) فرمود: اگر آنها مباهله مي‌كردند، تبديل به ميمون و خوك مي‌شدند... و خداوند نجران و اهل آن را ـ حتي پرندگان نشسته بر شاخه‌هاي درختانشان را ـ هلاك مي‌نمود.»

فخر رازي در ادامه مي‌افزايد: «و روي انه عليه السلام لما خرج في المرط الاسود فجاء الحسن(ع) فأدخله ثم جاء الحسين(ع) فادخله، ثم فاطمه، ثم علي(ع)، ثم قال: انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيراً. روايت شده است كه پيامبر اسلام(ص) با يك عباي پشمي سياه رنگ از منزل خارج شد، حسن(ع) آمد و آن را داخل عباي خود نمود و سپس حسين(ع) آمد، او را نيز در زير عباي خود قرار داد، سپس علي و فاطمه(ع) آمدند و سپس آن حضرت(ص) فرمود:«خدا فقط مي‌خواهد پليدي را از شما اهل بيت دور كند و شما را كاملاً پاك سازد.»
فخر رازي پس از نقل اين روايت چنين مي‌نويسد: «واعلم ان هذه الرواية كالمتفق علي صحتها بين اهل التفسير و الحديث؛(3) «بدان كه در مورد صحت اين روايت بين مفسران و محدثان اتفاق نظر وجود دارد.»
4. ابوالفدا اسماعيل‌بن‌كثير دمشقي(متوفاي 774ق) در تفسير خود مي‌نويسد: عده‌اي از مسيحيان نجران حضور پيامبر اسلام(ص) آمدند و با آن حضرت(ص) درباره عيسي(ع) احتجاج كردند...هنگامي كه پيامبر اسلام(ص) آنها را به مباهله فراخواند، همراه علي، فاطمه، حسن و حسين(ع) آمد، ولي آنها از مباهله امتناع ورزيدند و به پرداخت جزيه رضايت دادند.»(4)
5. عبدالله‌بن‌عمر بيضاوي(متوفاي 791ق) نيز در تفسير خود ذيل آيه مباهله چنين مي‌نويسد: «پيامبر اسلام(ص) براي مباهله با مسيحيان نجران، علي، فاطمه، حسن و حسين(ع) را همراه خود آورد و به آنها فرمود: هنگامي كه من دعا كردم، شما آمين بگوييد. اسقف آنها گفت: اي مسيحيان، من صورتهايي را مي‌بينم كه اگر خداوند را براي كندن كوه از جاي خود بخواهند،[كوهها ] از جاي خود كنده مي‌شوند. با آنها مباهله نكنيد كه هلاك مي‌شويد. سپس آنان به پرداخت جزيه راضي شدند. پيامبر اسلام(ص) فرمود: قسم به خدايي كه جانم در دست اوست، اگر مباهله مي‌كردند، تبديل به ميمون و خوك مي‌شدند... نجران و اهل آن ـ حتي پرندگان نشسته بر شاخه‌هاي درختانشان نيز ـ از بين مي‌رفتند.»
بيضاوي در ادامه چنين مي‌گويد: «و هو دليل علي نبوته و فضل من أتي بهم من اهل بيته؛(5) اين [حادثه و روايت] دليلي بر نبوت [پيامبر اسلام] و دليلي بر برتري و فضيلت اهل بيت آن حضرت است كه همراه او [به مباهله ] آمده بودند.»


1. جامع البيان عن تأويل آي القرآن، ج 3، ص 299ـ301، جزء 3(ذيل آيه 63 سوره آل عمران).
2. السمرقندي، تفسير السمرقندي، ج 1، ص 274ـ275، دارالكتب العلمية، بيروت، چاپ اول، 1993م.
3. تفسير الفخر الرازي، ج 8، ص 88ـ89.
4. تفسير القرآن العظيم، ج 1، ص 379.
5. البيضاوي، تفسير البيضاوي، ج 1، ص 163، دارالكتب العلمية، بيروت، چاپ اول، 1988م.
منبع: تفسير آيه«مباهله» از ديدگاه اهل بيت(ع) و اهل سنت/حجت‌الاسلام و المسلمين ايلقار اسماعيل‌زاده/فصلنامه طلوع / شماره 10و11/فصلنامه علمي تخصصي مدرسه علميه امام خميني (ره) /صاحب امتياز: مدرسه علميه امام خميني (ره) /مدير مسؤول: سيد سجاد هاشميان /سردبير: يعقوب علي برجي /زير نظر هيات تحريريه
نشاني: قم - خيابان نوزده دي - ميدان جهاد - مدرسه علميه امام خميني (ره) /تلفن و دورنگار: 7720913 (0251)/ Email:info@Tolu.org

سايت فطرت