ايمه معصومين ـ عليهم‌السلام ـ از نخستين امام تا امام دوازدهم هر يك در عصر امامت خويش در تبيين حقيقت اسلام و شيعه‌شناسي گام‌هاي بلندي برداشته و معارف شيعه را گسترش داده‌اند. امام يازدهم امام حسن عسكري ـ عليه‌السلام ـ در حديثي پنج نشانه ايمان و تشيع را برشمرده و پيروان خويش را به سوي آن دعوت كرده‌اند.

به نقل شيخ طوسي امام حسن عسكري ـ عليه‌السلام ـ فرموده‌اند: «علامات المومن خمس: صلاه احدي و خمسين وزياره الاربعين والتختم في اليمين و تعفير الجبين والجهر به بسم الله الرحمن الرحيم / علامات مومن پنج چيز است: ۵۱ ركعت نماز گزاردن در هر شب و روز (۱۷ ركعت نماز واجب و۳۴ ركعت نافله) و زيارت اربعين و انگشتر دردست راست كردن و بر خاك سجده نمودن و بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحيم».

با توجه به مجموعه اين نشانه‌ها روشن مي‌شود كه منظور از «مؤمن» در متن حديث «شيعه» است و بنابر‌اين از ويژگي‌هاي شيعيان اهل بيت ـ عليهم‌السلام ـ اين پنج حكم الهي است.

مهرباني و فروتني و رعايت حقوق برادران ايماني

شيعه علي ـ عليه‌السلام ـ مهربان‌ترين انسان‌ها نسبت به مؤمنان و برادران مسلمان خويش است و در تلاش در راستاي شناخت حقوق بشر از ديدگاه اسلام و رعايت آن كوتاهي نمي‌كند.

امام حسن عسكري ـ عليه‌السلام ـ در توصيف شيعه علي ـ عليه‌السلام ـ فرموده‌اند: «اعرف الناس به حقوق اخواته و اشد هم قضا ل‌ها اعظمهم عندالله شانا و من تواضع في الدنيا لاخوانه فهوعندالله من الصديقين و من شيعه علي بن ابي طالب ـ عليه‌السلام ـ حقا. / آگاه‌ترين و آشنا‌ترين مردم به حقوق برادرانش و كوشا‌ترين آنان در راه اداي آن حقوق بزرگ‌ترين آنان در پيشگاه خداست و جايگاهش در نزد خدا بلند‌تر است و هركس در دنيا براي برادرانش تواضع و فروتني كند نزد خداوند از صديقان است و از شيعيان حقيقي علي بن ابي طالب ـ عليه‌السلام ـ به شمار مي‌رود».


نشانه‌ها و صفات شيعه از منظر امام حسن عسكري چيست


احترام امام به ميهمانان

تكريم و احترام به ميهمان از اوصاف شيعيان پيامبر اعظم و اهل بيت ـ عليهم‌السلام ـ است. امام حسن عسكري ـ عليه‌السلام ـ در ادامه رهنمودهاي خويش در موضوع حق‌شناسي شيعيان و اداي حقوق برادران ايماني نمونه‌اي از گفتار و رفتار وصي پيامبر و نخستين امام شيعيان جهان امير مؤمنان امام علي بن ابيطالب ـ عليه‌السلام ـ را گزارش كرده و فرموده‌اند: دو تن از برادران ديني يكي پدر و ديگري پسر بر امير مؤمنان علي بن ابي طالب ـ عليه‌السلام ـ وارد شدند امام به احترام آنان برخاست و آنان را گرامي داشت و در بالاي مجلس خود نشاند و خود ميان آن دو نشست.

سپس دستور داد غذا آوردند آن دو خوردند. آنگاه قنبر لگن و ظرف چوبي پر از آب و حوله براي خشك كردن آورد و آمد كه به دست آن مرد آب بريزد. حضرت علي ـ عليه‌السلام ـ برخاست و ظرف آب را گرفت تا به دست آن مرد آب بريزد. وي خود را به خاك افكند و گفت: يا اميرمؤمنان! خدا مرا مي‌بيند در حالي كه مي‌خواهي بر دستان من آب بريزي! امام فرمود: بنشين و دستانت را بشوي. خداي متعال تو و برادر تو را مي‌بيند كه با تو فرقي ندارد و بر تو برتري نمي‌جويد تو را خدمت مي‌كند و مي‌خواهد ده برابر شمار مردم دنيا در بهشت خدمتكار داشته باشد. آن مرد نشست.

امام علي ـ عليه‌السلام ـ به او فرمود: تو را به خدا قسم مي‌دهم به آن حق بزرگ من كه آن را شناخته‌اي و بزرگ داشته‌اي و به فروتني‌ات براي خدا به اينكه مرا بر اين كار فرا خوانده و تو را اين شرافت بخشيده كه من به تو خدمت كنم دستت را با آرامش بشوي‌‌ همان گونه كه اگر قنبر آب مي‌ريخت مي‌شستي. آن مرد چنان كرد. چون از شستن فراغت يافت حضرت علي ـ عليه‌السلام ـ ظرف آب را به محمدبن‌حنفيه داد و فرمود: پسرم اگر اين پسر تنها و بدون پدرش پيش من آمده بود خودم آب بر دستانش مي‌ريختم ولي خداوند نمي‌خواهد كه وقتي پدر و پسر با هماند يكسان باشند. پدر بر دست پدر و پسر بر دست پسر آب ريخت. سپس امام حسن عسكري ـ عليه‌السلام ـ فرمود: فمن اتبع عليا علي ذلك فهو الشيعي حقا. ‌هر كس در اين كار علي ـ عليه‌السلام ـ را پيروي كند او شيعه راستين است.

مطابق اين داستان راستان كه امام عسكري ـ عليه‌السلام ـ از رفتار امام علي ـ عليه‌السلام ـ در تكريم و احترام به ميهمان و فروتني امام در برخورد با مؤمنان نقل كرده‌اند يكي از ويژگي‌هاي شيعيان راستين فروتني در برخورد با مؤمنان و اداي حقوق آنان و احترام و تكريم ميهمانان است.

نكته مهم در نقل اين داستان تصريح امام عسكري ـ عليه‌السلام ـ در پايان داستان بر متابعت و پيروي شيعيان حقيقي و راستين از رفتار و گفتار امام علي ـ عليه‌السلام ـ است بنابراين شيعه تنها به حرف و شهادت زباني نيست بلكه بايد رفتار و گفتار علوي را بشناسد و در عمل پياده و اجرا كند.

پيشگامان تشيع در اصحاب رسول اعظم

از دلايل پيدايش مذهب شيعه در زمان حيات پيامبر اعظم ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ وجود گروهي از اصحاب پيامبر است كه شيعه بوده‌اند و در تاريخ به شيعه علي شناخته شده و مشهورند.

امام حسن عسكري ـ عليه‌السلام ـ برخورد و گفتار جد خويش امام رضا ـ عليه السلام ـ‌را در ارتباط با كساني كه با ادعاي تشيع به ديدار آن حضرت رفته‌اند گزارش كرده و فرموده‌اند: «شيعه اميرمؤمنان علي بن ابي طالب حسن و حسين و سلمان و ابوذر و مقداد و عمار و محمدبن ابي بكرند كه در هيچ چيزي از اوامر امام با او مخالفت ننموده‌اند».

امام عسكري ـ عليه‌السلام ـ با نقل سخنان امام رضا ـ عليه السلام ـ‌در نام بردن از شيعيان نخستين هم پيوند مذهب شيعه با اصحاب پيامبر و صدر اسلام را نشان داده‌اند و هم الگو‌ها و نمونه‌هاي بر‌تر تشيع را به مسلمانان شناسانده‌اند تا با پيروي از اين اسوه‌هاي بزرگ شيعه در راه شيعيان راستين و حقيقي گام بردارند.
تابناك