شرح حديثي از امام كاظم عليه السلام

استاد فقيد اخلاق تهران، مرحوم آيت‌الله مجتبي تهراني در سلسله جلسات شرح احاديث معصومين(ع) و در ايام شهادت امام موسي كاظم(ع) حديثي از اين امام همام را شرح كرده است:

رُوِيَ عَن مُوسَي بنِ جَعفَرٍ (عَلَيهِمَا السَّلَامُ) قَالَ: «مَنْ صَدَقَ لِسَانُهُ زَكَي عَمَلُهُ وَ مَنْ حَسُنَتْ نِيَّتُهُ زِيدَ فِي رِزْقِهِ وَ مَنْ حَسُنَ بِرُّهُ بِإِخْوَانِهِ وَ أَهْلِهِ مُدَّ فِي عُمُرِهِ».

روايتي از موسي بن‏جعفر(صلوات الله عليه) منقول است كه حضرت به هشام بن‏ حكم فرمودند: «اي هشام! هر كه راست‏گو باشد، اعمال نيك او فزوني گرفته و اعمالش پاكيزه مي‌شود؛ و هر كه خوش‏نيّت باشد، روزي‏اش زياد مي‏شود و هر كه به برادران و به خانواده خود نيكوكار باشد، عمرش زياد مي‏شود.

«مَنْ صَدَقَ لِسَانُهُ زَكَي عَمَلُهُ»؛ «صدقِ لسان» يعني فرد مقيّد باشد كه دروغ نگويد و آنچه مي‌گويد، راست باشد، «زَكَي» هم دو معنا دارد؛ هم به معناي افزايش است و هم به معناي پاكيزگي است.

راست‏گويي بر روي اعمال انسان دو اثر دارد: 1- بر اعمال نيك انسان مي‌افزايد. 2- عمل انسان را هم پاكيزه مي‏كند، يعني انسان عمل زشت از او سر نمي‌زند، چه بسا مراد امام كاظم (عليه‌السلام) هر دو معنا است.

«وَ مَنْ حَسُنَتْ نِيَّتُهُ زِيدَ فِي رِزْقِهِ»، اگر نيت كسي از نظر دروني هميشه ‌نيت خير باشد و حسن نيت داشته باشد، اين موجب مي‌شود كه به رزق و روزي او افزوده شود، يعني هيچگاه در ذهنش اين نيست كه ‌نعوذ بالله كار زشتي انجام دهد، بلكه هميشه در ذهنش اين است كه كار خير انجام دهد، اطاعت خدا كند، كسي كه دلش مي‌خواهد هميشه كار خوب كند، ‌خدا روزي‌اش را زياد مي‌كند.

خيلي چيزها موجب زيادتي روزي مي‏شود، مانند شكر نعمت، در قرآن كريم مي‌فرمايد: «لَينِ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ»، اگر شكرگزاري كنيد، (نعمت خود را) بر شما خواهم افزود. در ‌اينجا شكرِ نعمتي كه خدا داده، صرف نيت است، حتي لازم نيست «شكراً لله» بگويي؛ «الحمدلله» بگويي، در اين روايت هم اين‏طور است، دلش مي‌خواهد، كارهاي خوب و خدا پسندانه بكند،‌ همين كه دلش مي‌خواهد، ‌همين كه در ذهنش هست، ‌اين موجب مي‌شود، روزي‌اش زياد شود.

«وَ مَنْ حَسُنَ بِرُّهُ بِإِخْوَانِهِ وَ أَهْلِهِ مُدَّ فِي عُمُرِهِ»، كسي كه نسبت به برادران ديني‌اش و خاندانش، كار نيك انجام دهد، اثرش اين است كه طول عمر پيدا مي‌كند.

بنابراين سه چيز شد: صدق لسان كه روي عمل دو اثر دارد، ‌صدق نيّت كه نسبت به ازدياد روزي مؤثر است و كار نيك انجام دادن نسبت به ديگران كه نسبت به طول عمر مؤثر است.

ابنا