علت قسم خوردن خداوند به انجير و زيتون چيست؟

خداوند متعال در قرآن به زيتون و انجير قسم ياد كرده است كه مفسرين براي آن جواب هاي ارايه كرده اند اما سواي تفسيرهاي كه براي اين قبيل قسم ها در قرآن آمده است، چرا قرآن به زيتون و انجير قسم ياد كرده است؟آيا به خاطر فوايد غذايي آنهاست؟پرسش را در دو بخش بررسي مي كنيم:

اول: حكمت و فلسفه سوگند در قرآن ؛
دوم: سوگند قرآن به انجير و زيتون و حكمت آن.

اول: چرا خدا سوگند ياد كرده است؟
مفسران و صاحب نظران علوم قرآني دلايل متعددي را براي قسم هاي قرآن بر شمرده اند كه با بررسي آنها مطلب روشن مي گردد:

1 ـ برخي قايلند سوگندهاي قرآن به خاطر نشان دادن عظمت و تاكيد بر مطلبي است كه بعد از قسم مي آيد. يعني اين مطلبي كه دنباله ي آيات معمولا بيان مي كند؛ مطلب مهمي است.

2 ـ حكمت دوم قسم هاي قرآن اين است كه گاهي خداوند مي خواهد عظمت آن مطلبي را كه به آن سوگند ياد كرده، نشان دهد.

همچنين سوگندهاي قرآن فكر وعقل انسان را توسعه مي دهد؛ در واقع تمام هستي را جولانگاه فكر و بشر قرار مي دهد و وي را در عالم محسوسات و مادي عالم غيب به پرواز در مي آورد زمين و خورشيد و ستارگان و كهكشان ها وحتي انجير و زيتون را در برابر فكر او عرضه مي كند تا همه و همه را مورد مطالعه قرار دهد و با تحقيق و دقت آنها را بررسي كند.

3 ـ احتمال دارد كه در سوگندهاي قرآن « رَب » در تقدير است، يعني « والفجر » در اصل «رب الفجر» بوده، يعني سوگند به پروردگار سپيده دم و اصولا هر جا خداوند به امور مادي قسم مي خورد يك « رب » در تقدير است. مثلا سوگند به پروردگار خورشيد، سوگند به پروردگار ماه و....

در نتيجه مي توان اين سه احتمال را با هم جمع كرد، زيرا با هم منافاتي ندارند، به هر حال سوگندهاي قرآن هم اشاره به عظمت مطلبي كه به آن قسم ياد شده وهم عظمت مزلبي كه برايش قسم خورده دارد و هم بر عظمت خالق آنها ناظر است. بنابراين قسم ها و سوگندهاي قرآن براياثبات راستگويي خداوند تبارك و تعالي نيست؛ بلكه براي نشان دادن عظمت اينگونه مطالب و اهميت آنهاست.

دوم: چرا خداوند به انجير و زيتون قسم خورده است؟
يكي از قسم هاي قرآن، قسم به انجير و زيتون است كه مفسرين احتمالاتي در مورد اين دو قسم ذكر كرده اند، مانند:

الف ــ منظور از «تين»، كوهستاني است كه « دمشق» بر بلندي آن واقع شده؛ و منظور از «زيتون» كوهستاني است كه «بيت المقدس» بر بالاي يكي از كوهايش بنا شده است. اطلاق نام دو ميوه ي «انجير» و «زيتون» بر اين دو كوه، شايد براي اين بوده كه اين دو ميوه در اين دو منطقه مي رويد و سوگند خوردن به اين دو منطقه هم شايد به خاطر اين بوده كه عده ي بسياري از انبياء در اين دو منطقه مبعوث شده اند.

ب ــ برخي «تين» و «زيتون» را اشاره به دو دوران حضرت آدم و حضرت نوح(ع) مي دانند؛ چرا كه لباسي كه آدم و حوا در بهشت پوشيدند از برگ درختان انجير بود و در پايان طوفان نوح، شاخه ي ريتوني از آب بيرون آمد كه نوح فهميد طوفان پايان يافته است.


ج ــ در روايتي وارد شده كه «تين» مدينه و «زيتون» بيت المقدس است. البته احتمالات ديگري در اين باره ذكر شده است.

د ــ مقصود دو ميوه ي معروف مي باشد. اگر اين دو قسم را بر معناي ابتدايي آنها حمل كنيم يعني « انجير» و «زيتون» دو ميوه ي معروف؛ باز سوگند با معنايي است. زيرا انجير وزيتون داراي ارزش غذايي فراواني است كه غذاشناسان و پزشكان فوايد بسيار را براي آنها بر شمرده اند كه برخي از آنها را دراينجا مطرح مي كنيم:

زيتون:
بي شك تمامي ميوه هايي كه خداوند منان آفريده، ارزشمند است، ولي نبايد ترديد كرد كه برخي از آنها از لحاظ ارزش و خاصيت غذايي، به نوعي بر ديگري برتري دارند؛ در اين ميان «زيتون» از جمله ميوه هايي است كه هم داراي خاصيت غذايي، و هم ارزش دارويي و هم منبعي براي سوخت و ايجاد روشنايي است، از برگ و هسته ي آن نيز استفاده مي شود.به گفته برخي متخصصين زيتون معجزه گراست وبراي درمان بسياري از بيماري ها از جمله درمان نقرس، تصلب شرايين، فشار خون و دردهاي عصبي موثر است.

نكته ي قابل توجه اينكه در ميان مواد غذايي چه نباتي و چه حيواني، هيچ ماده ي غذايي به اندازه ي زيتون داراي «پتاسيم» نيست، و اگر بدانيم «پتاسيم» چيست و چه نقشي در حفظ حيات ما دارد، خواهيم فهميد چرا بايد زيتون را مورد توجه قرار داد.به طور خلاصه، «پتاسيم» در سازندگي عظلات بدن و انرژي بدن موثر است و در ساختمان ترشحات غدد داخلي بدن به كار رفته است كه در حفظ نيروي فعال و نشاط زندگي لازم است از طرفي كمبود «پتاسيم» در بدن، رشد را متوقف مي سازد پلكها متورم مي شود و دستگاه تنفس دچار اختلال مي شود.

«پتاسيم» در فعاليت و قدرت تصفيه و شستشوي سلول هاي كبدي، موثر است و موجب مي گردد كبد مواد سمي و اوره و اسيداوريك را بهتر وبيشتر از خون گرفته خارج نمايد.«پتاسيم» در قدرت دفعي كليه ها نقش اساسي دارد و موجب فعاليت بيشتر كليه ها و دفع مواد سمي از خون مي گردد و بدين لحاظ «پتاسيم» را يكي از داروها و درمان كننده بيماري هاي كليه مي دانند.«پتاسيم» حتي در ساختمان گلبول هاي قرمز خون وجود دارد و در فعاليت و سازندگي و حفظ آن اثر دارد.
غير از پتاسيم ـ كه وجودش براي ادامه ي حيات و حفظ تندرستي ما ضروري است ـ مواد معدني ديگري چون فسفر،كلسيم، منيزيم، آهن در زيتون وجود دارد كه هر كدام نقش شگرف و سازنده اي در زندگي ما دارند.

انجير
«انجير» نيز ميوه اي است كه جنبه ي دارويي فراواني دارد و چيز زايدي ندارد و تمامش خورده مي شود غذاي لطيف و سريع الهضم است ولينت طبع مي آورد، بلغم را تحليل مي دهد و كليه ها را پاك و سنگ مثانه را از بين مي برد و راه كبد و سپرز را باز مي كند و بدن را فربه مي سازد.

«انجير» داراي مواد و تركيبات غذايي و دارويي سبك و خوشخوراك است كه تازه و خشك آن، گوشت، هسته و پوستش براي همه و هر سني قابل استفاده و گواراست.

در روايتي از امام رضا عليه السلام آمده است: « انجير بوي دهان را مي برد، لثه ها و استخوان ها را محكم مي كند، مو را مي روياند، درد را بر طرف مي سازد، و با وجود آن نياز به دارو نيست، و همچنين مي فرمايد: انجير شبيه ترين ميوه به ميوه ي بهشتي است.»

انجير حاوي مقدار زيادي «فسفر» مي باشد كه در تقويت هوش و حافظه بسيار موثر است نيز سرشار از «پتاسيم» كه براي سلامتي كودكان ضعيف و كم خون و بي اشتها مفيد مي باشد، مقدار قابل توجهي، كلسيم دارد، كه هم سازنده ي خون و استخوان و هم در ايجاد عضلات بدن و نيروي اعصاب و افزايش قدرت جسماني موثر است.امروزه كارخانجات بزرگ داروسازي، از مواد موجود در انجير و خواص حياتي آن براي ساخت داروهاي لازم جهت درمان و دفع سموم بدن استفاده مي كنند.

بنابراين:
با در نظر گرفتن كلام مفسرين و صاحب نظران و توجه به فوايد غذايي سرشار «زيتون» و «انجير» مي توان گفت: قرآن با سوگند به اين دو ميوه توجه و حس كنجكاوي انسان را نسبت به اين دو غذا جلب كرده است و شايد يكي از حكمت هاي مهم سوگند قرآن به اين دو ميوه به اهميت و ارزش غذايي آن باشد.

شيعه نيوز