نا براردران سعودي در مطلبي ديگر از مجموعه مطالب خود گفته اند:
آيا پيامبر -صلي الله عليه وآله وسلم- بر خاك حسيني كه امروز شيعه بر آن سجده مي كنند سجده كرده است؟! اگر بگويند: آري، ما مي گوييم: به پروردگار كعبه سوگند مي خوريم كه اين دورغ است! و اگر بگويند كه بر تربت حسيني سجده نكرده است، ما مي گوييم: اگر چنين است پس آيا شما از پيامبر -صلي الله عليه وآله وسلم- راه يافته ‌تريد؟و بايد دانست كه روايت ‌هايشان مي گويد كه جبرييل –عليه السلام- يك مشت از خاك كربلاء را براي پيامبر آورد.

پاسخ كوتاه:
1-سجده بر خاك سنت پيامبر صلي الله عليه و آله بوده است كه اصحاب و تابعين نيز چنين سجده مي كردند.
2-سجده بر خاك نشان از نهايت خضوع در برابر خداوند است.
3-اگر سجده بر خاك پذيرفته شده باشد ديگر نهي از تربت كربلا بي مورد است.
پاسخ تفصيلي:
اولاً بايد دانسته شود كه سنت و روش پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و دستور صريح ايشان بنابر روايات شيعه و سني سجده بر خاك بوده است. نه سجده بر هرچيز ديگري مثل پشم و ابريشم و... كه وهابيان بر آن سجده مي كنند. بلكه حتي رواياتي رسيده است كه پيامبر صريحا از سجده بر غير خاك نهي مي كردند. كه براي اثبات اين مدعا رواياتي را در ذيل خواهيم آورد. ولي قبل از هر چيز به عنوان مقدمه بايد گفت:
در آيين اسلام نماز به جهت تواضع و خضوع در برابر خالق يكتا تشريع شده است. و بديهي است كه چگونگي آن را بايد شارع مقدس بيان نمايد. در فقه اماميه ثابت شده است كه نماز گذار فقط تنها بر زمين (خاك) و يا روييدني كه خوردني و پوشيدني نباشد بايد سجده كند. و فلسفه آن نيز طبق فرمايش امام صادق عليه السلام (1) اين است كه سجده بر خاك بي ارزش و نبات، عالي ترين تجليگاه تواضع و فروتني انسان است كه نماز براي آن تشريع شده است. در برابر سجده بر طلا و نقره و يا فرشهاي قيمتي و البسه ارزشمند كه هرگز در آن چنين تواضعي نيست. و چون چنين شرطي در خانه ها و مراكز كار فراهم نيست پيروان مكتب اهل البيت قطعه خاكي را در قالبهايي خاص به همراه خود نگه مي دارند تا به هنگام نماز بر خاك سجده نمايند. و اين كار، مانند حفظ مقداري خاك در ميان كيسه در خانه است كه افراد مكلف به تيمم در شرايط خاصي بر آن تيمم مي كنند.
بايد دانست كه سجده بر خاك در بين صحابه و تابعان نيز رايج بوده است، ولي متاسفانه گروهي از فلسفه اين كار مطلع نيستند. و شگفت انگيز تر اين كه بسياري از نا آگاهان تصور مي كنند شيعيان مهر و تربت را مي پرستند در حالي كه شيعه بر خاك سجده مي كند و از اين طريق عالي ترين تواضع و فرو تني را در برابر خدا ابراز مي دارد. اما ديگران بر همه چيزسجده مي كنند. و همانطور كه سجده آنان بر ابريشم، پشم و... دليل بر پرستش اين چيز ها نيست همينطور سجده بر تربت نيز دليل بر پرستش تربت نيست. و به عبارت ديگر اگر سجده بر مهر دليل پرستش مهر است، پس سجده بر فرش هم دليل بر پرستش آن خواهد بود.
همه گروههاي اسلامي بر چيزي سجده مي كنند.منتهي شيعه بر يكي از دو چيز سجده مي كند:
1- زمين (خاك)
2- آنچه از زمين روييده مي شود، غير از خوردني و پوشيدني
پس به روشني معلوم مي گردد كه همه مسلمانان تنها به منظور ابراز تذلل و فرو تني در مقابل آفريدگار و امتثال فرمان وي و براي خوشنودي او سجده مي كنند.

سنت پيامبر اكرم(صلي الله عليه و آله) سجده بر خاك بوده است:
1- محدثان اسلامي در كتب روايي خود اين سخن را از پيامبر اكرم نقل كرده اند كه آن حضرت، زمين را به عنوان سجده گاه خود معرفي نموده است:
جُعِلَت لِيَ الارضُ مسجدا ً و طَهوراً (2)
زمين براي من سجده گاه و مايه پاكيزگي قرار داده شده است.
نكته قابل توجه در اين روايت اين است كه پيامبر نفرموده است، كل شي براي من سجده گاه و مايه پاكيزگي قرار داده شده است. بلكه فقط زمين (كه در معني خاص اعم از خاك، سنگ، ريگ وگياه است) محل سجده و پاك كننده قرار داده شده است. وايل ابن حجر مي گويد:
"ديدم پيامبر هنگامي كه سجده مي كرد، پيشاني و بيني خود را بر زمين مي نهاد."(3)
2- از خباب بن الاَرَة روايت شده است كه مي گويد:
"به پيامبر از شدت گرما بر پيشاني ها و كفهاي دستانمان شكايت كرديم، ولي ايشان توجهي نكرد."(4)
پس اگر از نظر پيامبر جايز بود بر چيز ديگري سجده كرد، آن حضرت مي فرمود مثلا بر عبا هايتان سجده كنيد. يا بر دستار خود سجده كنيد. از اينكه پيامبر توجهي نكرده است معلوم مي شود غير از خاك بر چيز ديگري نمي شود سجده كرد.
3- از عايشه چنين روايت شده است:
"نديدم كه پيامبر (به هنگام سجده) به وسيله چيزي از زمين پرهيز كند."(5)

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله به مسلمانان دستور مي دادند كه بر خاك سجده كنند:
1- پيامبر (ص) (به شخصي به نام رباح) فرمود: اي رباح، پيشاني بر خاك بگذار.(6)
2- خالد جهمي مي گويد:
"پيامبر ديدند كه صُهيب در حال سجده از اينكه پيشاني خود را بر خاك بگذارد پر هيز مي كند. پيامبر به او فرمودند: اي صهيب صورت خود را بر خاك بگذار."(7)
3- صالح سبايي مي گويد:
"پيامبر شخصي را در حال سجده در كنار خود مشاهده نمود، در حاليكه بر پيشاني خود دستار بسته بود. پيامبر دستار را از پيشاني وي كنار زد."(8)
4- عياض بن عبد الله قريشي مي گويد:
"رسول خدا مردي را در حال سجده مشاهده نمود كه بر گوشه عمامه خود سجده مي كند. به وي اشاره كرد كه عمامه خود را بردار.و به پيشاني او اشاره فرمود."(9)
از اين دو روايت اخير معلوم مي شود كه لزوم سجده بر زمين در زمان رسول خدا امري مسلم بوده، تا جايي كه اگر يكي از مسلمانان گوشه دستار خود را روي زمين قرار مي داد تا پيشاني خود را بر زمين نگذارد، رسول خدا او را نهي مي فرموده است.

روش صحابه و تابعان نيز سجده بر خاك بوده است:
1- جابر ابن عبد الله انصاري مي گويد:
"با پيامبر اكرم نماز ظهر مي گذاردم، مشتي از سنگ ريزه بر گرفته، و در دست خود نگه مي داشتم تا خنك شود و به هنگام سجده آنها را زير پيشاني قرار دهم، به خاطر شدت گرمايي كه وجود داشت."(10)
بنابر اين اگر مي شد بر چيزديگري غير از زمين سجده نمود، ديگر لزومي نداشت مشتي سنگ ريزه در دست نگه دارد و هر بار كه مي خواهد سجده نمايد بر آنها سجده كند. بلكه مثلا بر عبايش سجده مي كرد.
2- ابن سعد در كتاب الطبقات الكبري چنين مي نگارد:
"مسروق بن اجدع به هنگام مسافرت، خشتي را با خود بر مي داشت تا در كِشتي بر آن سجده نمايد."(11)
مسروق بن اجدع يكي از تابعين و از اصحاب ابن مسعود مي باشد. و اين روايت بي پايگي گفتار آنان كه همراه داشتن مهر را شرك و بدعت مي پندارند اثبات مي كند.
3- عبد الله ابن عمر به هنگام سجده عمامه خود را بر مي داشت تا پيشاني خود را بر زمين بگذارد. (12)
4- رَزين مي گويد علي بن عبد الله ابن عباس به من نوشت: لوحي از سنگ هاي كوه مروه را براي من بفرست تا بر آن سجده نمايم. (13)
اين روايت نشان مي دهد كه بعضي از شخصيت هاي صدر اسلام ترجيح مي دادند قطعه اي از سرزمين مقدس (مانند مروه) سجده گاه آنان باشد و بدين وسيله بدان تبرك مي جسته اند. پس بر شيعه كه بر تربت كربلا سجده مي كند اشكالي وارد نيست. و آنان كه شيعيان را به خاطر سجده بر خاك كربلا متهم مي كنند از ابتدايي ترين اصول اسلام و روش مسلمانان صدر اسلام آگاهي ندارند.

سجده بر خاك نهايت خضوع:
پس سجده بر خاك سنت پيامبر اكرم بوده و اين عمل نهايت خضوع و فروتني در پيشگاه الهي است.در اين ارتباط به سخن امام صادق عليه السلام طي روايتي توجه فرمايد:
هشام بن حكم مي گويد: از امام صادق (ع) درباره آنچه سجده بر آن صحيح است، سيوال كردم، آن حضرت فرمود: سجده تنها بايد بر زمين و آنجه مي روياند (جز خوردني ها و پوشيدني ها) انجام گيرد. گفتم: فدايت گردم سبب آن چيست؟ فرمود: زيرا سجده، خضوع و اطاعت براي خداست و شايسته نيست بر خوردني ها و پوشيدني ها صورت پذيرد، زيرا دنيا پرستان، بندگان خوراك و پوشاك هستند در حالي كه انسان به هنگام سجده، در حال پرستش خدا به سر مي برد. پس سزا وار نيست پيشاني خود را بر آنچه كه معبود دنياپرستان خيره سر است، قرار دهد. و سجده نمودن بر زمين، با لاتر و برتر است، زيرا با فروتني و خضوع در برابر خداي بزرگ، تناسب بيشتر دارد. (14)
بنابر اين فقهاي شيعه از فرمايشات رسول خدا و اهل بيت او استفاده كرده و فتوي داده اند كه سجده بر زمين و يا چيزي كه از زمين روييده است، به شرط اينكه خوراكي و پوشاكي و معدني نباشد. چون فرش و كليه ملبوسات و ماكولات و معدني ها از مظاهر دنيا و مورد علاقه نوع بشر است و سجده بر آنها از خلوص و خضوع مي كاهد. چه بسا صاحبان ثروت بر طلا و جواهرات سجده مي كردند.
پس شيعيان براي اينكه همواره خاك به همراه داشته باشند قطعه ايي از آن را به صورت مهر همراه دارند.

سجده بر تربت امام حسين (ع):
به موجب روايات اسلامي برخي از سرزمين ها به خاطر انتساب به شعاير اسلامي داراي تقدس و اولويت خاصي مي باشند.از آن جمله سرزمين مكه مكرمه و مدينه منوره و كربلاي معلي (15) مي باشد. و سجده بر زميني كه علاوه بر پاكي و نظافت ظاهري، از قداست و احترام خاص معنوي نيز برخوردار باشد، شايستگي بيشتري دارد.
و به خاطر همين است كه مسلمانان شيعه به پيروي از سخنان اهل بيت پاك پيامبر اكرم و سيره عملي عترت رسول خدا، بر آنند كه سجده براي خدا در نماز، مستحب است بر خاك كربلا كه تربت شهيدان اسلام مي باشد، صورت پذيرد.(16) چراكه امام حسين عليه السلام به منظور حمايت از آيين مقدس توحيد و دفاع از كيان اسلام در برابر طوفان بدعت ها و تحريف هاي حكومت بني اميه، قيام نمودند و لذا مورد محبت و عنايت خاص الهي مي باشد.
پاسخ مفصل و كاملتر در ارتباط با اين موضوع را مي توانيد در كتاب"سجده بر تربت يا نهايت تواضع در پيشگاه خدا"نوشته سيد رضا حسيني نسب بيابيد.

پي نوشت:
1- من‏لايحضره‏الفقيه 1 272 باب علة النهي عن السجود علي المأكول‏
قَالَ هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَخْبِرْنِي عَمَّا يَجُوزُ السُّجُودُ عَلَيْهِ وَ عَمَّا لَا يَجُوزُ قَالَ السُّجُودُ لَا يَجُوزُ إِلَّا عَلَي الْأَرْضِ أَوْ عَلَي مَا أَنْبَتَتِ الْأَرْضُ إِلَّا مَا أُكِلَ أَوْ لُبِسَ فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا الْعِلَّةُ فِي ذَلِكَ قَالَ لِأَنَّ السُّجُودَ خُضُوعٌ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَا يَنْبَغِي أَنْ يَكُونَ عَلَي مَا يُؤْكَلُ أَوْ يُلْبَسُ لِأَنَّ أَبْنَاءَ الدُّنْيَا عَبِيدُ مَا يَأْكُلُونَ وَ يَلْبَسُونَ وَ السَّاجِدُ فِي سُجُودِهِ فِي عِبَادَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَا يَنْبَغِي أَنْ يَضَعَ جَبْهَتَهُ فِي سُجُودِهِ عَلَي مَعْبُودِ أَبْنَاءِ الدُّنْيَا الَّذِينَ اغْتَرُّوا بِغُرُورِهَا وَ السُّجُودُ عَلَي الْأَرْضِ أَفْضَلُ لِأَنَّهُ أَبْلَغُ فِي التَّوَاضُعِ وَ الْخُضُوعِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ
2- صحيح بخاري، ج1، كتاب الصلاة، ص 91
سنن بيهقي، ج 1، ص 212- باب التيمم بالصعيد الطيب
اقتضاء صراط المستقيم، (ابن تيميّه)، ص 332
صحيح مسلم، ج 1، باب التيمم بالصعيد، ص 210
سنن تِرمذِي، ج 2، ص 131-133 و ج 2، ص 123
3- احكام القران، (جصّاص حنفي) ج 3، ص 209، طبع بيروت، باب السجود علي الوجه
4- مُوطاء مالك، جزء 1، ص 280، ح 184
سنن بيهقي، ج1،ص 438 و ج 2، ص105-107
صحيح مسلم، ج 1، ص 433
5- المصنف، ج1، ص 397
كنز العمال، ج4،ص212 و در طبع ديگر، ج8، ص 85
6- كنز العمال، ج4،ص99/212 و در طبع ديگر، ج7، ص 324
الاصابه، ج1، ص 502، شماره 2562
اسد الغابة، ج 2، ص 161
7- المصنف عبد الرزاق،ج1،ص 392، ح 528، ناشر المكتب الاسلامي
8- سنن بيهقي، ج 2، ص105
9- سنن بيهقي، ج 2، ص105
10- مسند احمد، ج1،ص 388 و401 و437 و 462 و نظير آن در سنن بيهقي، ج1، ص 439
11- الطبقات الكبري،ج 6،ص 79 طبع بيروت، در احوالات مسروق بن اجدع
12- سنن بيهقي، ج 2، ص105
13- اخبار مكه (ارزقي)، ج 3، ص 151
14- من‏لايحضره‏الفقيه 1 272 باب علة النهي عن السجود علي المأكول‏
كه در پي نوشت 1 متن عربي حديث آورده شد.
15- براي تقدس كربلا بطور نمونه به كتاب هاي ذيل مراجعه گردد:
الصواعق المحرقه (ابن حجر هيتمي)، ص192 و 193
الخصايص (سيوطي)، ج2، ص 125
كنز العمال، ج 13، ص111-112 و ده ها كتاب روايي ديگر
16- وسايل الشيعه، ج 3، ص608
كان الصادق عليه السلام لايسجد الّا علي تربة الحسين تذلّلاً لله و استكانة له
امام صادق (ع) بر چيزي جز تربت امام حسين (ع) سجده نمي نمود. واين به خاطر ابراز تذلّل و فروتني در مقابل خداوند بزرگ بوده است.

فطرت