نا براردران سعودی در مطلبی دیگر از مجموعه مطالب خود گفته اند:
آیا پیامبر -صلی الله علیه وآله وسلم- بر خاک حسینی که امروز شیعه بر آن سجده می کنند سجده کرده است؟! اگر بگویند: آری، ما می گوییم: به پروردگار کعبه سوگند می خوریم که این دورغ است! و اگر بگویند که بر تربت حسینی سجده نکرده است، ما می گوییم: اگر چنین است پس آیا شما از پیامبر -صلی الله علیه وآله وسلم- راه یافته ‌ترید؟و باید دانست که روایت ‌هایشان می گوید که جبرییل –علیه السلام- یک مشت از خاک کربلاء را برای پیامبر آورد.

پاسخ کوتاه:
1-سجده بر خاک سنت پیامبر صلی الله علیه و آله بوده است که اصحاب و تابعین نیز چنین سجده می کردند.
2-سجده بر خاک نشان از نهایت خضوع در برابر خداوند است.
3-اگر سجده بر خاک پذیرفته شده باشد دیگر نهی از تربت کربلا بی مورد است.
پاسخ تفصیلی:
اولاً باید دانسته شود که سنت و روش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و دستور صریح ایشان بنابر روایات شیعه و سنی سجده بر خاک بوده است. نه سجده بر هرچیز دیگری مثل پشم و ابریشم و... که وهابیان بر آن سجده می کنند. بلکه حتی روایاتی رسیده است که پیامبر صریحا از سجده بر غیر خاک نهی می کردند. که برای اثبات این مدعا روایاتی را در ذیل خواهیم آورد. ولی قبل از هر چیز به عنوان مقدمه باید گفت:
در آیین اسلام نماز به جهت تواضع و خضوع در برابر خالق یکتا تشریع شده است. و بدیهی است که چگونگی آن را باید شارع مقدس بیان نماید. در فقه امامیه ثابت شده است که نماز گذار فقط تنها بر زمین (خاک) و یا روییدنی که خوردنی و پوشیدنی نباشد باید سجده کند. و فلسفه آن نیز طبق فرمایش امام صادق علیه السلام (1) این است که سجده بر خاک بی ارزش و نبات، عالی ترین تجلیگاه تواضع و فروتنی انسان است که نماز برای آن تشریع شده است. در برابر سجده بر طلا و نقره و یا فرشهای قیمتی و البسه ارزشمند که هرگز در آن چنین تواضعی نیست. و چون چنین شرطی در خانه ها و مراکز کار فراهم نیست پیروان مکتب اهل البیت قطعه خاکی را در قالبهایی خاص به همراه خود نگه می دارند تا به هنگام نماز بر خاک سجده نمایند. و این کار، مانند حفظ مقداری خاک در میان کیسه در خانه است که افراد مکلف به تیمم در شرایط خاصی بر آن تیمم می کنند.
باید دانست که سجده بر خاک در بین صحابه و تابعان نیز رایج بوده است، ولی متاسفانه گروهی از فلسفه این کار مطلع نیستند. و شگفت انگیز تر این که بسیاری از نا آگاهان تصور می کنند شیعیان مهر و تربت را می پرستند در حالی که شیعه بر خاک سجده می کند و از این طریق عالی ترین تواضع و فرو تنی را در برابر خدا ابراز می دارد. اما دیگران بر همه چیزسجده می کنند. و همانطور که سجده آنان بر ابریشم، پشم و... دلیل بر پرستش این چیز ها نیست همینطور سجده بر تربت نیز دلیل بر پرستش تربت نیست. و به عبارت دیگر اگر سجده بر مهر دلیل پرستش مهر است، پس سجده بر فرش هم دلیل بر پرستش آن خواهد بود.
همه گروههای اسلامی بر چیزی سجده می کنند.منتهی شیعه بر یکی از دو چیز سجده می کند:
1- زمین (خاک)
2- آنچه از زمین روییده می شود، غیر از خوردنی و پوشیدنی
پس به روشنی معلوم می گردد که همه مسلمانان تنها به منظور ابراز تذلل و فرو تنی در مقابل آفریدگار و امتثال فرمان وی و برای خوشنودی او سجده می کنند.

سنت پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) سجده بر خاک بوده است:
1- محدثان اسلامی در کتب روایی خود این سخن را از پیامبر اکرم نقل کرده اند که آن حضرت، زمین را به عنوان سجده گاه خود معرفی نموده است:
جُعِلَت لِیَ الارضُ مسجدا ً و طَهوراً (2)
زمین برای من سجده گاه و مایه پاکیزگی قرار داده شده است.
نکته قابل توجه در این روایت این است که پیامبر نفرموده است، کل شی برای من سجده گاه و مایه پاکیزگی قرار داده شده است. بلکه فقط زمین (که در معنی خاص اعم از خاک، سنگ، ریگ وگیاه است) محل سجده و پاک کننده قرار داده شده است. وایل ابن حجر می گوید:
"دیدم پیامبر هنگامی که سجده می کرد، پیشانی و بینی خود را بر زمین می نهاد."(3)
2- از خباب بن الاَرَة روایت شده است که می گوید:
"به پیامبر از شدت گرما بر پیشانی ها و کفهای دستانمان شکایت کردیم، ولی ایشان توجهی نکرد."(4)
پس اگر از نظر پیامبر جایز بود بر چیز دیگری سجده کرد، آن حضرت می فرمود مثلا بر عبا هایتان سجده کنید. یا بر دستار خود سجده کنید. از اینکه پیامبر توجهی نکرده است معلوم می شود غیر از خاک بر چیز دیگری نمی شود سجده کرد.
3- از عایشه چنین روایت شده است:
"ندیدم که پیامبر (به هنگام سجده) به وسیله چیزی از زمین پرهیز کند."(5)

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به مسلمانان دستور می دادند که بر خاک سجده کنند:
1- پیامبر (ص) (به شخصی به نام رباح) فرمود: ای رباح، پیشانی بر خاک بگذار.(6)
2- خالد جهمی می گوید:
"پیامبر دیدند که صُهیب در حال سجده از اینکه پیشانی خود را بر خاک بگذارد پر هیز می کند. پیامبر به او فرمودند: ای صهیب صورت خود را بر خاک بگذار."(7)
3- صالح سبایی می گوید:
"پیامبر شخصی را در حال سجده در کنار خود مشاهده نمود، در حالیکه بر پیشانی خود دستار بسته بود. پیامبر دستار را از پیشانی وی کنار زد."(8)
4- عیاض بن عبد الله قریشی می گوید:
"رسول خدا مردی را در حال سجده مشاهده نمود که بر گوشه عمامه خود سجده می کند. به وی اشاره کرد که عمامه خود را بردار.و به پیشانی او اشاره فرمود."(9)
از این دو روایت اخیر معلوم می شود که لزوم سجده بر زمین در زمان رسول خدا امری مسلم بوده، تا جایی که اگر یکی از مسلمانان گوشه دستار خود را روی زمین قرار می داد تا پیشانی خود را بر زمین نگذارد، رسول خدا او را نهی می فرموده است.

روش صحابه و تابعان نیز سجده بر خاک بوده است:
1- جابر ابن عبد الله انصاری می گوید:
"با پیامبر اکرم نماز ظهر می گذاردم، مشتی از سنگ ریزه بر گرفته، و در دست خود نگه می داشتم تا خنک شود و به هنگام سجده آنها را زیر پیشانی قرار دهم، به خاطر شدت گرمایی که وجود داشت."(10)
بنابر این اگر می شد بر چیزدیگری غیر از زمین سجده نمود، دیگر لزومی نداشت مشتی سنگ ریزه در دست نگه دارد و هر بار که می خواهد سجده نماید بر آنها سجده کند. بلکه مثلا بر عبایش سجده می کرد.
2- ابن سعد در کتاب الطبقات الکبری چنین می نگارد:
"مسروق بن اجدع به هنگام مسافرت، خشتی را با خود بر می داشت تا در کِشتی بر آن سجده نماید."(11)
مسروق بن اجدع یکی از تابعین و از اصحاب ابن مسعود می باشد. و این روایت بی پایگی گفتار آنان که همراه داشتن مهر را شرک و بدعت می پندارند اثبات می کند.
3- عبد الله ابن عمر به هنگام سجده عمامه خود را بر می داشت تا پیشانی خود را بر زمین بگذارد. (12)
4- رَزین می گوید علی بن عبد الله ابن عباس به من نوشت: لوحی از سنگ های کوه مروه را برای من بفرست تا بر آن سجده نمایم. (13)
این روایت نشان می دهد که بعضی از شخصیت های صدر اسلام ترجیح می دادند قطعه ای از سرزمین مقدس (مانند مروه) سجده گاه آنان باشد و بدین وسیله بدان تبرک می جسته اند. پس بر شیعه که بر تربت کربلا سجده می کند اشکالی وارد نیست. و آنان که شیعیان را به خاطر سجده بر خاک کربلا متهم می کنند از ابتدایی ترین اصول اسلام و روش مسلمانان صدر اسلام آگاهی ندارند.

سجده بر خاک نهایت خضوع:
پس سجده بر خاک سنت پیامبر اکرم بوده و این عمل نهایت خضوع و فروتنی در پیشگاه الهی است.در این ارتباط به سخن امام صادق علیه السلام طی روایتی توجه فرماید:
هشام بن حکم می گوید: از امام صادق (ع) درباره آنچه سجده بر آن صحیح است، سیوال کردم، آن حضرت فرمود: سجده تنها باید بر زمین و آنجه می رویاند (جز خوردنی ها و پوشیدنی ها) انجام گیرد. گفتم: فدایت گردم سبب آن چیست؟ فرمود: زیرا سجده، خضوع و اطاعت برای خداست و شایسته نیست بر خوردنی ها و پوشیدنی ها صورت پذیرد، زیرا دنیا پرستان، بندگان خوراک و پوشاک هستند در حالی که انسان به هنگام سجده، در حال پرستش خدا به سر می برد. پس سزا وار نیست پیشانی خود را بر آنچه که معبود دنیاپرستان خیره سر است، قرار دهد. و سجده نمودن بر زمین، با لاتر و برتر است، زیرا با فروتنی و خضوع در برابر خدای بزرگ، تناسب بیشتر دارد. (14)
بنابر این فقهای شیعه از فرمایشات رسول خدا و اهل بیت او استفاده کرده و فتوی داده اند که سجده بر زمین و یا چیزی که از زمین روییده است، به شرط اینکه خوراکی و پوشاکی و معدنی نباشد. چون فرش و کلیه ملبوسات و ماکولات و معدنی ها از مظاهر دنیا و مورد علاقه نوع بشر است و سجده بر آنها از خلوص و خضوع می کاهد. چه بسا صاحبان ثروت بر طلا و جواهرات سجده می کردند.
پس شیعیان برای اینکه همواره خاک به همراه داشته باشند قطعه ایی از آن را به صورت مهر همراه دارند.

سجده بر تربت امام حسین (ع):
به موجب روایات اسلامی برخی از سرزمین ها به خاطر انتساب به شعایر اسلامی دارای تقدس و اولویت خاصی می باشند.از آن جمله سرزمین مکه مکرمه و مدینه منوره و کربلای معلی (15) می باشد. و سجده بر زمینی که علاوه بر پاکی و نظافت ظاهری، از قداست و احترام خاص معنوی نیز برخوردار باشد، شایستگی بیشتری دارد.
و به خاطر همین است که مسلمانان شیعه به پیروی از سخنان اهل بیت پاک پیامبر اکرم و سیره عملی عترت رسول خدا، بر آنند که سجده برای خدا در نماز، مستحب است بر خاک کربلا که تربت شهیدان اسلام می باشد، صورت پذیرد.(16) چراکه امام حسین علیه السلام به منظور حمایت از آیین مقدس توحید و دفاع از کیان اسلام در برابر طوفان بدعت ها و تحریف های حکومت بنی امیه، قیام نمودند و لذا مورد محبت و عنایت خاص الهی می باشد.
پاسخ مفصل و کاملتر در ارتباط با این موضوع را می توانید در کتاب"سجده بر تربت یا نهایت تواضع در پیشگاه خدا"نوشته سید رضا حسینی نسب بیابید.

پی نوشت:
1- من‏لایحضره‏الفقیه 1 272 باب علة النهی عن السجود علی المأکول‏
قَالَ هِشَامُ بْنُ الْحَکَمِ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَخْبِرْنِی عَمَّا یَجُوزُ السُّجُودُ عَلَیْهِ وَ عَمَّا لَا یَجُوزُ قَالَ السُّجُودُ لَا یَجُوزُ إِلَّا عَلَی الْأَرْضِ أَوْ عَلَی مَا أَنْبَتَتِ الْأَرْضُ إِلَّا مَا أُکِلَ أَوْ لُبِسَ فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا الْعِلَّةُ فِی ذَلِکَ قَالَ لِأَنَّ السُّجُودَ خُضُوعٌ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَا یَنْبَغِی أَنْ یَکُونَ عَلَی مَا یُؤْکَلُ أَوْ یُلْبَسُ لِأَنَّ أَبْنَاءَ الدُّنْیَا عَبِیدُ مَا یَأْکُلُونَ وَ یَلْبَسُونَ وَ السَّاجِدُ فِی سُجُودِهِ فِی عِبَادَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَا یَنْبَغِی أَنْ یَضَعَ جَبْهَتَهُ فِی سُجُودِهِ عَلَی مَعْبُودِ أَبْنَاءِ الدُّنْیَا الَّذِینَ اغْتَرُّوا بِغُرُورِهَا وَ السُّجُودُ عَلَی الْأَرْضِ أَفْضَلُ لِأَنَّهُ أَبْلَغُ فِی التَّوَاضُعِ وَ الْخُضُوعِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ
2- صحیح بخاری، ج1، کتاب الصلاة، ص 91
سنن بیهقی، ج 1، ص 212- باب التیمم بالصعید الطیب
اقتضاء صراط المستقیم، (ابن تیمیّه)، ص 332
صحیح مسلم، ج 1، باب التیمم بالصعید، ص 210
سنن تِرمذِی، ج 2، ص 131-133 و ج 2، ص 123
3- احکام القران، (جصّاص حنفی) ج 3، ص 209، طبع بیروت، باب السجود علی الوجه
4- مُوطاء مالک، جزء 1، ص 280، ح 184
سنن بیهقی، ج1،ص 438 و ج 2، ص105-107
صحیح مسلم، ج 1، ص 433
5- المصنف، ج1، ص 397
کنز العمال، ج4،ص212 و در طبع دیگر، ج8، ص 85
6- کنز العمال، ج4،ص99/212 و در طبع دیگر، ج7، ص 324
الاصابه، ج1، ص 502، شماره 2562
اسد الغابة، ج 2، ص 161
7- المصنف عبد الرزاق،ج1،ص 392، ح 528، ناشر المکتب الاسلامی
8- سنن بیهقی، ج 2، ص105
9- سنن بیهقی، ج 2، ص105
10- مسند احمد، ج1،ص 388 و401 و437 و 462 و نظیر آن در سنن بیهقی، ج1، ص 439
11- الطبقات الکبری،ج 6،ص 79 طبع بیروت، در احوالات مسروق بن اجدع
12- سنن بیهقی، ج 2، ص105
13- اخبار مکه (ارزقی)، ج 3، ص 151
14- من‏لایحضره‏الفقیه 1 272 باب علة النهی عن السجود علی المأکول‏
که در پی نوشت 1 متن عربی حدیث آورده شد.
15- برای تقدس کربلا بطور نمونه به کتاب های ذیل مراجعه گردد:
الصواعق المحرقه (ابن حجر هیتمی)، ص192 و 193
الخصایص (سیوطی)، ج2، ص 125
کنز العمال، ج 13، ص111-112 و ده ها کتاب روایی دیگر
16- وسایل الشیعه، ج 3، ص608
کان الصادق علیه السلام لایسجد الّا علی تربة الحسین تذلّلاً لله و استکانة له
امام صادق (ع) بر چیزی جز تربت امام حسین (ع) سجده نمی نمود. واین به خاطر ابراز تذلّل و فروتنی در مقابل خداوند بزرگ بوده است.



فطرت